به گزارش ایراف، وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان با همکاری بنیاد فرهنگی آغاخان و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)، عملیات فنی و مهندسی را برای جلوگیری از تخریب بیشتر این اثر ثبتشده در میراث جهانی یونسکو آغاز کردهاند. بر اساس گزارشهای ارسالی، در این مرحله از پروژه که زیر نظر مستقیم تیمهای مهندسی متخصص پیش میرود، تمرکز اصلی بر مرمت، تثبیت وضعیت و استحکامبخشی بدنه اصلی منار خواهد بود تا زمینه برای بازسازیهای هدفمند و بلندمدت در فازهای بعدی فراهم گردد.
بسیج تیمهای فنی برای تحکیم بدنه منار تاریخی جام
امانالله صاحبزاده، مسئول هماهنگی ولایات در بنیاد فرهنگی آغاخان، هنگام بازدید میدانی از این بنا تایید کرد که با هماهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان و یونسکو، روند مرمت بدنه منار بهگونه مسلکی و با روشهای استاندارد مهندسی آغاز شده است. مقامات محلی طالبان در ولایت غور نیز با استقبال از آغاز این عملیات نجات، اعلام کردهاند که تمامی تسهیلات و امکانات لازم را برای تیمهای فنی و مهندسان اعزامی فراهم ساختهاند. مولوی عبدالحی زعیم، رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در غور، ضمن قدردانی از اقدام مشترک بنیاد آغاخان و یونسکو اطمینان داد که اداره محلی در تمامی مراحل بررسی، حفاظت، مرمت و ثبت ساحه، همکاری کامل و همهجانبهای خواهد داشت.
منار جام که در مناطق کوهستانی ولایت غور و در نقطه تلاقی رودخانههای «جام» و «هریرود» واقع شده، با ارتفاع حدود ۶۳ متر، پس از قطبمنار در دهلی، دومین منار خشتی بلند جهان به شمار میرود. این بنای باستانی که میان سالهای ۵۷۲ تا ۵۸۱ هجری قمری و در دوران اوج شکوه سلاطین غوری ساخته شده است، به دلیل شاهکارهای آجرکاری، کاشیکاریهای فیروزهای و کتیبههای کوفی خطی خود، اهمیت فرهنگی بینظیری در تاریخ معماری اسلامی آسیای مرکزی دارد و در سال ۲۰۰۲ میلادی در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده است.
پیشینه آسیبها و خطرات زیستمحیطی پیرامون بنا
طی سالهای گذشته، بهویژه در جریان سیلابهای ویرانگر بهار سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ و نهایتاً بارندگیهای ماههای اخیر، جریان آب رودخانههای همجوار ضربات شدیدی به پایههای منار جام وارد کرده و هشدارهای متعددی از سوی کارشناسان داخلی و بینالمللی درباره خطر سقوط قریبالوقوع آن صادر شده بود. پیش از این، اداره طالبان با اجرای پروژه «گابیونکاری» تلاشهایی را برای مهار موقت مسیر آب انجام داده بود، اما به دلیل بالا آمدن سطح آب در فصول بارندگی و انحراف تدریجی بدنه بنا، لزوم مداخله مهندسی تخصصی و سهجانبه ضروری به نظر میرسید.
کارشناسان حوزه میراث فرهنگی معتقدند آغاز این پروژه کلیدی علاوه بر صیانت از سرمایههای باستانی منطقه، میتواند بستری برای تعاملات فنی و فرهنگی بیشتر میان نهادهای بینالمللی و کابل در زمینه حفاظت از دهها اثر تاریخی در معرض خطر در سراسر افغانستان باشد.
