به گزارش ایراف، منابع محلی در کابل میگویند نیروهای طالبان مدرسه دینی خاتمالانبیا در غرب کابل را محاصره کرده و پس از اخراج و بازداشت طلبهها و مسئولان، ساختمان مدرسه، بخشهای اداری و مصلای بزرگ خاتمالانبیا را مهر و موم کردهاند.
بر اساس این گزارشها، سید حسن فاضلزاده، مسئول مدرسه خاتمالانبیا، همراه با شماری از استادان این مرکز نیز توسط نیروهای طالبان بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدهاند.
به گفته برخی منابع، احتمال میرود نیروهای وابسته به عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان در زمینه محاصره و بازداشت مسئولان مجتمع خاتمالانبیا دخیل باشند. وزیر عدلیه طالبان در ماههای اخیر فشار گستردهای را علیه اماکن، مساجد، حوزههای علمیه و رهبران و شخصیتهای شیعه آغاز کرده و بسیاری از افراد پس از مراجعه به دفتر او، در داخل وزارت عدلیه بازداشت شدهاند.
منابع موثق میگویند عبدالحکیم شرعی، در داخل وزارت عدلیه طالبان، بازداشتگاه و زندان شخصی خود را ایجاد کرده و بدون پاسخگویی به مراجع قانونی، اقدام به بازداشت و شکنجه افراد میکند.
مجتمع خاتمالانبیا در غرب کابل از مراکز مهم مذهبی و فرهنگی شیعیان و محل اصلی برگزاری تجمعات عمومی در این منطقه است که طی سالهای گذشته، همواره بهعنوان یکی از مراکز مهم شیعیان مطرح بوده است.
ادامه فشار بر مراکز شیعیان
اقدام اخیر طالبان در حالی صورت گرفته که در هفتههای گذشته نیز چندین مرکز مرتبط با شیعیان از جمله حوزه علمیه خاتمالنبیین، دانشگاه خاتمالنبیین، تلویزیون تمدن و تلویزین راه فردا، در کابل با محدودیت، محاصره یا تعطیلی و مصادره کامل مواجه شده اند.
در تازهترین تحول، منابع محلی از انحلال «کمیسیون عالی شیعیان افغانستان» از سوی وزارت عدلیه طالبان نیز خبر دادهاند. گزارشها حاکی از آن است که طالبان پس از بازداشت اعضای کمیسیون عالی شیعیان، کارت عضویتشان را باطل کرده و دفتر این نهاد را مهر و موم کردهاند.
این در حالی است که مجموعههای فرهنگی، مذهبی و دانشگاهی، با اخذ مجوزهای لازم فعالیت میکردند و هیچکدام فعالیت مغایر قانون انجام ندادهاند، با اینحال وزیر عدلیه طالبان با بهانههای گوناگون، در پی محدودسازی، بازداشت و تصرف مجموعههای مرتبط با شیعیان است.
واکنشها؛ از نگرانی درباره مصادره مراکز تا تأکید بر اتحاد
در همین حال، اقدام طالبان علیه مجتمع خاتمالانبیا با واکنش گسترده کاربران و چهرههای اجتماعی و مذهبی افغانستان روبهرو شده است.
محمد جوادی، فعال افغانستانی با اشاره به گستردگی این مجموعه، موضوع اصلی را فراتر از بازداشت مسئولان آن دانسته و گفته است که مدرسه، خوابگاه طلاب، کتابخانه، ورزشگاه، دارالایتام، بیمارستان حضرت فاطمهالزهرا و مصلای بزرگ شهید مزاری در این مجموعه قرار داشتهاند و از دست رفتن چنین مراکزی برای جامعه شیعه اهمیتی بیش از اختلافات داخلی دارد.
او همچنین اختلافات میان جریانهای هزاره و سادات را در شرایط کنوني مورد انتقاد قرار داده و تأکید کرده است که تمرکز بر این اختلافات، مانع توجه به تحولات مربوط به مراکز علمی، فرهنگی و مذهبی شیعیان میشود. در روزهای گذشته موجی از جدلها و بحثها پیرامون هویتهای قومی، در میان تعدادی از کاربران افغانستانی به راه افتاده بود.
مهران محمدی، دیگر فعال شبکههای اجتماعی نیز با ابراز نگرانی از وضعیت موجود، گفته است که جامعه تشیع در شرایطی که مراکز علمی و فرهنگی آنها در معرض محدودیت قرار گرفتهاند، نباید اختلافات داخلی به مسئله اصلی تبدیل کند.
در همین حال، یاسر محسنی، از مدیران حوزه علمیه و دانشگاه خاتمالنبیین نیز این تحولات را فرصتی برای «همسویی جریانهای سیاسی و قومی» و آنچه «یکپارچگی شیعه» خوانده، دانسته است.
در همین حال، برخی واکنشها، عملکرد و مواضع گذشته شماری از چهرههای شیعه را نیز مورد انتقاد قرار دادهاند. در مقابل، سیدحسن کاظمی، خواستار پرهیز از سرزنش و ملامت داخلی شده و گفته است که ممکن است افراد در دورههای مختلف و تحت شرایط متفاوت مواضع متفاوتی داشته باشند و در شرایط کنونی باید به جای «خنجر زدن به سینه خودیها»، به دنبال راهحل بود.
عبداللطیف فروزش نیز در واکنشی با اشاره به گزارشهای مربوط به بازداشت و رفتار با شماری از چهرههای شیعه، بر ضرورت ایجاد سازوکارهای قانونی، اجتماعی و اقتصادی برای دفاع از حقوق جامعه شیعه تأکید کرده و خواستار مدیریت اختلافات داخلی و افزایش انسجام شده است.
در همین زمینه، علی عطایی نیز با تأکید بر ضرورت همکاری میان شیعیان، اختلافات هویتی و قومی را در شرایط فعلی عامل تضعیف همبستگی دانسته است.
بخش دیگری از واکنشهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، عملکرد برخی جریانها و چهرههای شیعه در سالهای گذشته و رویکرد آنان در قبال طالبان را هدف انتقاد قرار دادهاند؛ موضوعی که نشان میدهد همزمان با افزایش فشار بر مراکز شیعیان، اختلافات داخلی درباره نحوه تعامل با طالبان نیز همچنان ادامه دارد.
طالبان در حالی فشار بر مراکز شیعیان را بیشتر کرده است که بسیاری از مسئولان و متولیان این مراکز، پیش از این، وضعیت جامعه شیعه در دوران طالبان را «بسیار خوب» توصیف کرده بودند. کاربران با اشاره به سخنان این مسئولان که در گذشته به رفتار طالبان خوشبین بودند، انتقاد کرده میگویند که طالبان در هر صورت محدودیتهای گسترده ای علیه شیعیان اعمال میکنند.
بازداشتها در وزارت عدلیه
گزارشهای اخیر همچنین از افزایش شمار بازداشتشدگان مرتبط با نهادهای شیعی در وزارت عدلیه طالبان حکایت دارد. پیشتر منابع از بازداشت رئیس و شماری از اعضای «کمیسیون عالی شیعیان افغانستان» خبر داده بودند و در گزارشهای تازه نیز گفته شده است که دستکم پنج عضو این کمیسیون در بازداشت وزارت عدلیه قرار دارند.
طالبان تاکنون درباره محاصره و مسدود شدن مجتمع خاتمالانبیا و گزارشهای مربوط به بازداشت سید حسن فاضلزاده و استادان این مدرسه، توضیح رسمی منتشر نکرده است؛ اما برخی منابع آگاه میگویند که طالبان زمین مجتمع خاتمالانبیا را دولتی دانسته و بهزودی این مرکز را مصادره میکنند.
مهر و موم شدن مجتمع خاتمالانبیا و بازداشت مسئولان و اساتید آن، در ادامه سلسله اقداماتی اتفاق افتاده است که طی هفتههای اخیر مراکز دینی، آموزشی، رسانهای و برخی نهادهای اجتماعی مرتبط با شیعیان در کابل را به تعطیلی، محاصره و مصادره کشانده است؛ مجموعه تحولاتی که نگرانیها درباره وضعیت نهادهای مذهبی و فرهنگی شیعیان و آینده فعالیت مستقل آنان در افغانستان را افزایش داده است.
