به گزارش ایراف، همزمان با ورود هیئتهای بلندپایه ایران و آمریکا به پایتخت پاکستان، مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن در حالی آغاز میشود که آتشبس دو هفتهای اعلامشده، به ویژه در جبهه لبنان، بار دیگر با حملات سنگین اسرائیل نقض شده است. این تناقض میان «وعده صلح» و «واقعیت جنگ»، چالش اصلی پیش روی دیپلماسی در اسلامآباد است.
ترکیب هیئتها؛ قالیباف در برابر ونس
تیم مذاکرهکننده ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و همراهی سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، عازم اسلامآباد شده است. بر اساس گزارش تسنیم، این هیئت ۷۱ نفره شامل مسئولان کمیتههای سیاسی، امنیتی، اقتصادی، تیمهای کارشناسی، همراه با اصحاب رسانه، تشریفات و حفاظت است.
در سوی مقابل، هیئت آمریکایی به ریاست جی دی ونس، معاون اول رئیسجمهور و با حضور استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، وارد اسلامآباد شده است. حضور ویتکاف که نقش کلیدی در مذاکرات قبلی داشته، نشاندهنده جدیت واشنگتن برای حصول توافق ارزیابی میشود.
تصاویر منتشرشده از استقبال رسمی مقامات پاکستانی از هیئت ایرانی نشان میدهد که مذاکرهکنندگان ایرانی، به نشانه احترام به یاد شهدای جبهه مقاومت و رهبر شهید، لباس سیاه بر تن دارند.
فضای امنیتی بیسابقه در اسلامآباد
رسانههای پاکستانی از استقرار هزاران نیروی امنیتی در فرودگاه، مسیر تردد کاروانها و محل برگزاری نشست خبر میدهند. شهروندان اسلامآباد این سطح از تدابیر امنیتی را بیسابقه توصیف کردهاند. همچنین شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در پیامی از دو طرف خواسته است «برای پایان دادن به جنگ و خونریزی، به یک توافق سازنده دست یابند».
تناقض بزرگ؛ لبنان مشمول آتشبس است یا نه؟
مهمترین مانع پیش روی مذاکرات، اختلاف بنیادین بر سر دامنه آتشبس است. مقامات ایرانی و پاکستان به عنوان میانجی، بارها تأکید کردهاند که آتشبس دو هفتهای شامل لبنان و تمام جبهههای مقاومت میشود. اما دولت آمریکا و اسرائیل رسماً اعلام کردهاند که «لبنان به دلیل حضور حزبالله، مشمول این آتشبس نیست».
در عمل نیز، حملات هوایی اسرائیل به جنوب لبنان، بیروت و بقاع نه تنها متوقف نشده، بلکه تشدید شده است. وزارت بهداشت لبنان از شهادت دهها غیرنظامی در حملات اخیر خبر داده است.
خواستههای ایران و موضع ترامپ
محمدباقر قالیباف در آستانه مذاکرات اعلام کرده است که دو پیششرط برای آغاز گفتوگوهای جدی وجود دارد: یک، توقف فوری حملات اسرائیل به لبنان و برقراری آتشبس کامل و دو، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در اظهاراتی جنجالی گفته است: «ایران برای حضور پای میز مذاکره زنده مانده است» که این جمله از سوی رسانههای ایران به عنوان «تهدید پنهان» تعبیر شده است.
آیا توافق ممکن است؟
با توجه به فاصله عمیق مواضع و ادامه جنگ در لبنان، رسیدن به توافق جامع دشوار به نظر میرسد. با این حال، دو دسته تحلیل متفاوت وجود دارد.
عدهای از تحلیلگران معتقدند اسرائیل با تشدید حملات، عملاً در حال «تخریب فضای مذاکره» است و آمریکا یا نمیخواهد یا نمیتواند تلآویو را کنترل کند. در این شرایط، ایران عقبنشینی از مواضع خود را «پذیرش شکست» تلقی میکند.
از سوی دیگر، عدهای استدلال میکنند آمریکا دیگر توان مالی و سیاسی تحمل جنگ طولانی را ندارد. مسدود شدن تنگه هرمز، فشار همپیمانان اروپایی و آسیایی و هزینههای سرسامآور نظامی، واشنگتن را به سمت «خروج آبرومندانه» سوق داده است، نه پیروزی میدانی. از این منظر، مذاکرات اسلامآباد آخرین شانس برای جلوگیری از گسترش جنگ به سراسر منطقه است.
ساعات آینده مشخص خواهد کرد که آیا دو طرف میتوانند بر سر تعریف واحد از آتشبس به تفاهم برسند. در غیر این صورت، نه تنها مذاکرات اسلامآباد بینتیجه خواهد ماند، بلکه احتمال فروپاشی کامل آتشبس و شعلهورتر شدن جنگ در جبهه لبنان و حتی گسترش آن به سایر نقاط منطقه وجود دارد.
