به گزارش ایراف، ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی ایکس و فیس‌بوک منتشر شده که در آن یک جوان در حضور چند مولوی اهل سنت، شهادتین را با بیان اعتقادات سنی حنفی ادا می‌کند. برخی کاربران مدعی‌اند این فرد پیش‌تر شیعه بوده و به مذهب سنی و فقه حنفی گرویده است. با این حال، تاکنون اطلاعات مستقلی درباره هویت او، زمان و مکان ضبط ویدیو و شرایط این تغییر مذهب منتشر نشده است.
برخی صفحات و کاربران نزدیک به طالبان با بازنشر این ویدیو، آن را نشانه‌ای از گرایش به مذهب حنفی و موفقیت در ترویج این مذهب معرفی کرده‌اند؛ در مقابل، شماری از کاربران احتمال داده‌اند این اقدام تحت فشار و اجبار صورت گرفته باشد.
تغییر مذهب در سایه افزایش محدودیت‌ها
انتشار این ویدیو در شرایطی صورت می‌گیرد که گزارش‌های متعددی از محدودیت‌های مذهبی علیه شیعیان افغانستان منتشر شده است. حذف فقه شیعه جعفری از ساختار قضایی و برنامه‌های آموزشی، محدودیت فعالیت عالمان شیعه و برخورد با برخی مراسم مذهبی از جمله مواردی است که در گزارش‌های نهادهای بین‌المللی و رسانه‌های افغانستان مطرح شده است. در روزهای اخیر نیز بازداشت دو تن از علمای شیعه در هرات، نگرانی‌هایی را به دنبال داشته است.
از سوی دیگر، مشروط شدن فعالیت مبلغان دینی به پیروی از فقه حنفی نیز نگرانی‌ها درباره محدود شدن آزادی فعالیت مذهبی پیروان سایر مذاهب در افغانستان را افزایش داده است. پیش از این نیز طالبان در برخی دانشگاه‌ها، دانشجویان شیعه را ملزم به امضای تعهدنامه‌ای میکردند که بر اساس فقه حنفی تنظیم شده بود.
مردم افغانستان به عدالت و معیشت نیاز دارند، نه اختلاف مذهبی
انتشار این ویدیو با واکنش شماری از خبرنگاران، نویسندگان و فعالان فرهنگی افغانستان در شبکه‌های اجتماعی همراه شده است. نکته قابل توجه این است که در میان منتقدان این رویکرد، کاربران سنی مذهب نیز دیده می‌شوند.
بشیر نگار با انتقاد از تبدیل تغییر مذهب یک شهروند به نمایش رسانه‌ای، نوشت کشوری که مردم آن با فقر، بیکاری و بحران‌های متعدد روبه‌رو هستند، بیش از تبلیغات مذهبی به نان، عدالت، آموزش و رسیدگی به مشکلات اساسی نیاز دارند. او تأکید کرد که شیعه و سنی هر دو مسلمان‌اند و دامن زدن به اختلافات مذهبی به سود جامعه افغانستان نیست.
از سوی دیگر، سمیع یوسف‌زی، خبرنگار افغانستانی نیز انتشار چنین ویدیوهایی را در شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی کشور اقدامی غیرضروری دانست و از مسئولان خواست به جای برجسته کردن اختلافات مذهبی، برای حل مشکلات مردم و آینده افغانستان تلاش کنند.
در همین حال، فاروق عالم با انتقاد از عملکرد طالبان، اظهار کرد که این گروه با تفسیر افراطی از دین و دامن‌زدن به اختلافات مذهبی، زمینه گسترش تنش‌های فرقه‌ای و جنگ مذهبی را در افغانستان فراهم می‌کنند. وی با اشاره به تنوع قومی، مذهبی و فرهنگی افغانستان تأکید کرد که هیچ گروهی حق ندارد باورها و قرائت مذهبی خود را بر تمام مردم تحمیل کند.
یک کاربر شبکه اجتماعی ایکس نیز با تأکید بر حق آزادی عقیده، تغییر مذهب با زور را جنایت علیه آزادی انسان توصیف کرد و پرسید که طالبان تحت چه مجوز شرعی و انسانی، خود را صاحب صلاحیت برای تصمیم‌گیری درباره باور و مذهب دیگران می‌دانند. وی با اشاره به اینکه این ویدیو در ناحیه هشتم شهر کابل ضبط شده است، نوشت که در آن جوانی از جامعه شیعیان در حضور گروهی از افراد طالبان که از آنان با عنوان شورای علما یاد شده، شهادتین را مطابق خواست این افراد تکرار می‌کند؛ با این حال، شرایط و چگونگی حضور این جوان در ویدیو مشخص نیست.
نوید وزیری نیز در واکنش به این موضوع، بر آزادی انسان‌ها در انتخاب مذهب و باور تأکید کرد و نوشت که هیچ‌کس حق ندارد عقاید خود را با زور، تهدید یا تحقیر به دیگران تحمیل کند. وی تفاوت‌های مذهبی را دلیلی برای دشمنی و بی‌احترامی ندانست و تصریح کرد که ایمان واقعی با اجبار به دست نمی‌آید و احترام به عقاید دیگران، اخلاق و انسانیت باید جایگزین تعصب و تفرقه شود.
همچنین، حسن‌علی عدالت، فعال فرهنگی، نیز با ابراز تردید درباره اختیاری بودن تغییر مذهب این جوان، احتمال داد که او برای حفظ جان خود یا نجات اعضای خانواده‌اش تحت فشار قرار گرفته باشد. وی همچنین تأکید کرد که هویت واقعی این فرد هنوز مشخص نیست.
حمید حیدری نیز با طرح این پرسش که چرا باید فردی برای بیان اعتقاداتی که پیش‌تر نیز به آن باور داشته، تحت فشار قرار گیرد، مدعی شد طالبان این جوان را به تغییر مذهب وادار کرده‌اند.
این ویدیو در حالی منتشر می‌شود که در ماههای اخیر، انواع فشارها و محدودیت‌ها علیه شیعیان گزارش شده است. از بستن حوزه علمیه خاتم‌النبیین تا مهر و موم کردن دفتر علمای شیعه و همچنین تعطیل کردن بیمارستان، رسانه و دانشگاه متعلق به شیعیان، همگی اقداماتی است که در راستای اعمال فشار بر شیعیان صورت گرفته است.
