به گزارش ایراف، کتاب «به من وعده بده، آمریکا» (Promise Me, America) نوشته جو بایدن، رئیسجمهور پیشین ایالات متحده، روز سهشنبه ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد. این کتاب ۴۸۰ صفحهای که از سوی انتشارات «لیتل، براون اند کمپانی» به چاپ رسیده، روایتی از چهار سال حضور بایدن در کاخ سفید و تصمیمهای مهم دولت او در عرصه سیاست داخلی و خارجی آمریکاست.
بایدن در این اثر به موضوعاتی همچون خروج آمریکا از افغانستان، جنگ اوکراین، تحولات غزه، روابط واشنگتن با متحدان اروپایی، رقابتهای سیاسی داخلی و تصمیم خود برای کنارهگیری از رقابتهای انتخاباتی سال ۲۰۲۴ پرداخته است.
با این حال، فصل مربوط به افغانستان از بخشهای قابل توجه کتاب است؛ فصلی که در آن رئیسجمهور پیشین آمریکا تلاش میکند دلایل تصمیم خود برای پایاندادن به طولانیترین جنگ نظامی کشورش را توضیح دهد.
بایدن در این کتاب خود را از مخالفان ادامه حضور نظامی آمریکا در افغانستان معرفی میکند و میگوید از سالها پیش نسبت به امکان پیروزی نظامی و ایجاد یک دولت باثبات در این کشور تردید داشته است. او معتقد استق واشنگتن پس از نزدیک به دو دهه جنگ و صرف میلیاردها دلار، نتوانست ساختاری سیاسی ایجاد کند که از مشروعیت و حمایت اجتماعی کافی برخوردار باشد.
از نگاه بایدن، ادامه حضور نظامی آمریکا نهتنها چشمانداز روشنی برای تغییر وضعیت افغانستان نداشت، بلکه خطر گرفتارشدن دوباره واشنگتن در یک جنگ طولانی را افزایش میداد.
رئیسجمهور پیشین آمریکا در عین حال، توافق دوحه میان دولت دونالد ترامپ و طالبان را یکی از عوامل محدودکننده تصمیمگیری دولت خود میداند. توافقی که در فوریه ۲۰۲۰ امضا شد و بر اساس آن، آمریکا متعهد به خروج نیروهای خود در برابر تعهدات طالبان شد.
بایدن این توافق را میراثی دشوار از دولت پیشین توصیف میکند و معتقد است کاهش شمار نیروهای آمریکایی و آزادی هزاران زندانی طالبان، موقعیت حکومت افغانستان را تضعیف کرده بود. او وضعیت ایجادشده را به یک بمب ساعتی تشبیه میکند که دولت جدید آمریکا ناچار بود درباره زمان و چگونگی خنثیکردن آن تصمیم بگیرد.
یکی از بخشهای قابل توجه روایت بایدن، اشاره به تماس تلفنی ۲۳ جولای ۲۰۲۱ با محمد اشرف غنی، رئیسجمهور وقت افغانستان است؛ گفتوگویی که تنها چند هفته پیش از سقوط کابل انجام شد. بایدن در روایت خود میگوید غنی در این تماس از آمادگی دولت و نیروهای امنیتی افغانستان برای مقابله با طالبان اطمینان داده بود.
در آن مقطع، ارزیابی دولت آمریکا این بود که نیروهای امنیتی افغانستان پس از خروج نظامیان خارجی نیز توانایی مقاومت دارند و سقوط کابل در آینده نزدیک محتمل نیست. اما تحولات بعدی نشان داد که این ارزیابی تا چه اندازه با واقعیت فاصله داشته است.
طالبان در مدت کوتاهی کنترل شماری از ولایتهای افغانستان را به دست گرفتند و سرانجام در ۱۵ آگست ۲۰۲۱ وارد کابل شدند. اشرف غنی کشور را ترک کرد و ساختار جمهوری افغانستان فروپاشید. بایدن در کتاب خود با اشاره به فروپاشی ارتش افغانستان مینویسد که نیروهای این کشور در جریان پیشروی طالبان عملاً از هم پاشیدند. این اتفاق، یکی از مهمترین ناکامیهای محاسباتی دولت آمریکا در روند خروج از افغانستان بود.
سقوط سریع کابل و تصاویر آشفته فرودگاه بینالمللی این شهر در روزهای پایانی حضور نظامی آمریکا، به یکی از بحثبرانگیزترین صحنههای سیاست خارجی دولت بایدن تبدیل شد. در جریان عملیات تخلیه، هزاران شهروند افغانستان و اتباع خارجی برای خروج از کشور به فرودگاه کابل هجوم بردند.
حمله انتحاری داعش در ۲۶ آگست ۲۰۲۱ در نزدیکی دروازه ابی فرودگاه نیز به کشتهشدن ۱۳ نظامی آمریکایی و دهها غیرنظامی افغانستانی انجامید. بایدن در کتاب خود این حادثه را یکی از تلخترین لحظات دوران ریاستجمهوریاش توصیف میکند و از کشتهشدگان و خانوادههای آنان یاد میکند. با وجود این، او همچنان از اصل تصمیم خروج دفاع میکند و معتقد است ادامه جنگ نمیتوانست نتیجه متفاوت و پایداری به همراه داشته باشد.
بایدن تأکید میکند که پایاندادن به جنگ افغانستان تصمیمی ضروری بود و اگر دوباره در همان موقعیت قرار بگیرد، باز هم خروج نیروهای آمریکایی را انتخاب خواهد کرد.
روایت بایدن از افغانستان در حالی منتشر شده است که سقوط جمهوری و بازگشت طالبان به قدرت همچنان یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ معاصر این کشور به شمار میرود.
در حالی که بایدن بر ضرورت پایاندادن به جنگ تأکید دارد، روایت او بار دیگر مسئله مسئولیت آمریکا در قبال سرنوشت افغانستان را مطرح میکند؛ کشوری که طی دو دهه حضور نظامی ایالات متحده، میلیاردها دلار کمک خارجی دریافت کرد، اما در نهایت ساختار سیاسی و نظامی آن در برابر پیشروی طالبان فروپاشید.
به نظر میرسد کتاب تازه بایدن تلاشی برای توضیح و دفاع از سیاستی است که پیامدهای آن همچنان در زندگی میلیونها شهروند افغانستان دیده میشود. پرسش اصلی اما همچنان باقی است: آیا پایان جنگ برای آمریکا به معنای پایان مسئولیت این کشور در قبال سرنوشتی بود که دو دهه در شکلگیری آن نقش داشت؟









