به گزارش ایراف، فیلمسازان افغانستانی مستقر در اروپا، آمریکای شمالی و سایر کشورها طی سالهای اخیر آثاری را تولید کردهاند که توانسته است به جشنوارههای معتبر بینالمللی از جمله جشنواره فیلم کن، جشنواره مستند ایدفا (IDFA) و جشنواره هاتداکس (Hot Docs) راه یابد و جوایزی را نیز کسب کند. مضمون محوری این آثار عمدتاً بر وضعیت زنان، تجربه مهاجرت، پیامدهای جنگ، بحران هویت و روایت زندگی روزمره در افغانستان متمرکز است.
این در حالی است که در داخل افغانستان، بدنه سینمای حرفهای با رکود و توقف کامل روبهرو شده است. تخریب بنای تاریخی سینمای آریانا در مرکز کابل، توقف فعالیتهای تولیدی نهاد دولتی افغانفیلم و مهاجرت بخش بزرگی از بازیگران و کارگردانان، از مهمترین نشانههای دگرگونی عمیق در فضای فرهنگی و هنری افغانستان در سالهای اخیر به شمار میرود.
سرنوشت نهادهای سینمایی افغانستان از دوران جمهوریت تا امروز
افول زیرساختهای نمایش و تخریب حافظه سینمایی کابل: تا پیش از تحولات مرداد ۱۴۰۰ (اوت ۲۰۲۱)، دستکم ۳۸ سالن سینما در کابل و ولایتهای مختلف افغانستان فعال بودند و نهاد افغانفیلم به عنوان قدیمیترین مرکز دولتی تولید فیلم (تأسیسشده در دهه ۱۳۴۰ خورشیدی) به تولید آثار داستانی و مستند میپرداخت. پس از بازگشت طالبان به قدرت، نمایش عمومی فیلم در سینماها متوقف شد و ساختار افغانفیلم نیز تغییر ماهیت داد. در ادامه این روند، تخریب کامل سینمای تاریخی آریانا در قلب کابل در سال گذشته میلادی—که در سال ۱۹۶۰ ساخته شده و سالها نماد زندگی فرهنگی پایتخت بود—واکنشهای گستردهای را در میان جامعه هنری افغانستان و نهادهای بینالمللی برانگیخت.
شکلگیری سینمای در تبعید: در پی محدودیتهای داخلی و خروج موجی از هنرمندان از افغانستان، نسل جدیدی از فیلمسازان و مستندسازان افغانستانی با بهرهگیری از حمایتهای تولیدی در کشورهای اروپایی و آمریکایی، روایتگری درباره تحولات اجتماعی و سیاسی افغانستان را از خارج از مرزها دنبال کردهاند؛ روندی که باعث شده است با وجود خاموشی پردههای نقرهای در داخل افغانستان، نام سینمای این سرزمین همچنان در محافل سینمایی جهان مطرح بماند.





