حسن هانی‌زاده، تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با ایراف با اشاره به مواضع وزیر خارجه عمان درباره امنیت منطقه‌ای با مشارکت ایران و ضرورت کاهش اتکا به قدرت‌های خارجی، گفت: تحولات اخیر و پیامدهای جنگ مستقیم ایران و آمریکا، کشورهای حوزه خلیج فارس را به این جمع‌بندی رسانده است که آمریکا نمی‌تواند ضامن امنیت آن‌ها باشد.
هانی‌زاده با اشاره به برگزاری نشست چهارجانبه ایران، پاکستان، ترکیه و عربستان در تهران، این نشست را نشانه‌ای از حرکت به سمت بومی‌سازی امنیت منطقه دانست و تأکید کرد که همکاری ایران و عمان در مدیریت تنگه هرمز نیز می‌تواند بخشی از ترتیبات امنیتی جدید در منطقه باشد.
ضرورت بازنگری در ترتیبات امنیتی منطقه
حسن هانی‌زاده گفت: در واقع، اکنون اکثر کشورهای حوزه خلیج فارس، از جمله عربستان، قطر و پادشاهی عمان، پس از هشت ماه درگیری مستقیم بین ایران و آمریکا به این نتیجه رسیده‌اند که آمریکا نمی‌تواند ضامن امنیت کشورهای حوزه خلیج فارس تلقی شود.
به گفته وی، حضور نظامی آمریکا در شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس هزینه‌های سنگینی برای این کشورها به همراه داشته است. عربستان، قطر، امارات و بحرین نیز به دلیل جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، آسیب‌های جدی دیده‌اند.
وی افزود: عربستان اکنون درگیر یک جنگ گسترده و فرسایشی با یمن شده و حجم صادرات نفتی این کشور در مقایسه با گذشته به یک‌سوم کاهش یافته است؛ مسئله‌ای که می‌تواند برای اقتصاد عربستان فلج‌کننده باشد.
این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با اشاره به ناپایداری بازارهای جهانی انرژی ادامه داد: وضعیت بازارهای انرژی جهان ناپایدار است و احتمالاً طی روزهای آینده قیمت هر بشکه نفت به ۱۵۰ دلار خواهد رسید. این مسئله می‌تواند برای اقتصاد جهان مشکل‌آفرین باشد.
نشست چهارجانبه تهران؛ حرکت به سمت بومی‌سازی امنیت
هانی‌زاده با اشاره به برگزاری نشست چهارجانبه ایران، پاکستان، ترکیه و عربستان در تهران گفت: این نشست نشانه رویکرد جدید منطقه‌ای برای بومی‌سازی امنیت منطقه است.
وی افزود: ایران ثابت کرده است که از اقتدار دفاعی بالایی برخوردار است و تلاش‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی برای تغییر ساختار ایران با شکست مواجه شده است. آمریکا و رژیم صهیونیستی تمام توان خود را برای تحقق این هدف به کار گرفتند، اما در این مسیر موفق نشدند.
این تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل تصریح کرد: اکنون رویکرد کشورهای منطقه، از جمله پاکستان و ترکیه، به سمت ایجاد یک منظومه امنیتی جدید با هدف کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه حرکت می‌کند؛ زیرا حضور نظامی آمریکا هزینه‌های بالایی برای کشورهای منطقه به همراه دارد.
هانی‌زاده در پاسخ به پرسشی درباره امکان شکل‌گیری ساختار امنیتی فراگیر با مشارکت ایران و شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس، با وجود اختلافات سیاسی و امنیتی میان این کشورها، گفت: مهم‌ترین مانع تحقق چنین منظومه‌ای در خلیج فارس و منطقه، آمریکا است. دخالت آمریکا باعث شده است کشورهای منطقه نتوانند به همبستگی کامل منطقه‌ای دست پیدا کنند.
وی توضیح داد: به نظر می‌رسد اکنون، با توجه به اینکه آمریکا ثابت کرده است تنها به دنبال منافع خود است و منافع سایر کشورها را مورد توجه قرار نمی‌دهد، شرایط برای شکل‌گیری ترتیبات امنیتی جدید در منطقه فراهم شده است.
این تحلیلگر مسائل بین‌الملل افزود: نشست چهارجانبه تهران می‌تواند مقدمه‌ای برای شکل‌گیری این منظومه امنیتی باشد. ضمن اینکه عربستان نیز قصد دارد از ظرفیت ایران برای کاهش تنش با همسایه خود، یمن، استفاده کند.
وی تأکید کرد: به همین دلیل، نشست چهارجانبه تهران می‌تواند فضای جدیدی برای بومی‌سازی امنیت منطقه ایجاد کند.
همکاری ایران و عمان در مدیریت تنگه هرمز
هانی‌زاده در ادامه، درباره ظرفیت‌های همکاری ایران و عمان برای تأمین امنیت تنگه هرمز و امکان شکل‌گیری سازوکار مشترک با مشارکت کشورهای ساحلی خلیج فارس گفت: طبیعی است که با توجه به اینکه تنگه هرمز از نظر جغرافیایی بخشی از قلمرو دریایی ایران و عمان محسوب می‌شود، دو کشور تمایل دارند کمیته مشترک مدیریتی برای اداره این تنگه ایجاد کنند.
وی افزود: با این حال، ظرفیت پادشاهی عمان برای انجام چنین مأموریت مهمی بسیار پایین است و پادشاه عمان تمایل دارد ایران، با توجه به منافع خود و منافع کشورهای منطقه، سازوکاری تعریف کند تا عبور و مرور کشتی‌ها بر اساس نظمی جدید و مشترک میان ایران و عمان انجام شود.
این تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل تصریح کرد: ایران با توجه به توانمندی بالای نیروی دریایی خود می‌تواند با همکاری پادشاهی عمان، سازوکارهای لازم را برای مدیریت تنگه هرمز ایجاد کند و کشورهای منطقه نیز باید تابع این قانون جدید ایران و عمان باشند.
جلوگیری از جنگ جدید؛ مصلحت مشترک منطقه
هانی‌زاده در جمع‌بندی سخنان خود با اشاره به تهدیدهای آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران گفت: نکته مهم این است که اکنون، با وجود تهدیدات آمریکا و رژیم صهیونیستی برای ماجراجویی علیه ایران، سمت‌وسوی کشورهای منطقه به این طرف است که از تنش‌ها جلوگیری کنند و شرایطی فراهم آورند که جنگ دیگری در منطقه رخ ندهد.
وی خاطرنشان کرد: اگر جنگ جدیدی رخ دهد، قطعاً همه کشورهای منطقه درگیر خواهند شد و چه‌بسا دامنه آن از منطقه فراتر برود و تمام جهان را درگیر کند.
این تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل در پایان تأکید کرد: مصلحت کشورهای منطقه این است که از ماجراجویی جدید آمریکا در منطقه جلوگیری کنند.
عمان در سال‌های گذشته از جمله کشورهای فعال در میانجی‌گری و کاهش تنش‌های منطقه‌ای بوده و همواره بر ضرورت گفت‌وگو میان کشورهای منطقه و حل‌وفصل اختلافات از مسیرهای دیپلماتیک تأکید کرده است. امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انتقال انرژی در جهان، به همکاری کشورهای ساحلی وابسته است. در همین چارچوب، طرح موضوع کاهش اتکا به قدرت‌های خارجی و افزایش مشارکت کشورهای منطقه در تأمین امنیت، در کنار برگزاری نشست چهارجانبه ایران، پاکستان، ترکیه و عربستان در تهران، بار دیگر بحث درباره امکان شکل‌گیری ترتیبات امنیتی بومی در غرب آسیا را مطرح کرده است؛ هرچند اختلافات سیاسی و امنیتی میان کشورهای منطقه و تفاوت دیدگاه آن‌ها درباره نقش قدرت‌های فرامنطقه‌ای همچنان از چالش‌های اصلی تحقق چنین سازوکاری به شمار می‌رود.
