به گزارش ایراف، در نشست «فرمت مسکو» درباره افغانستان، سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه با اشاره به فعالیت این سازوکار از سال ۲۰۱۶ گفت این نشست‌ها بستر گفت‌وگو درباره تحولات افغانستان و هماهنگی کمک‌های بین‌المللی را فراهم کرده است.
لاوروف با اشاره به پایان حضور نظامی غرب در افغانستان تأکید کرد که حکومت فعلی کنترل قلمرو کشور را در دست گرفته و نیروهای امنیتی افغانستان در حال مقابله با داعش و سایر گروه‌های تروریستی هستند.
وی با استناد به ارزیابی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل (UNODC) اعلام کرد تولید مواد افیونی در افغانستان از سال ۲۰۲۲ حدود ۹۰ درصد کاهش یافته؛ کاهشی که نتیجه ممنوعیت کشت خشخاش از سوی طالبان است.
وزیر خارجه روسیه همچنین گفت اقتصاد افغانستان با وجود فشارهای تحریمی، رشد محدودی را تجربه کرده و حدود ۱۷۰ واحد تولیدی جدید در این کشور ایجاد شده است.
به گفته او، برنامه پنج‌ساله توسعه صنعت برق تدوین شده و حجم تجارت خارجی افغانستان در سال گذشته به ۱۴ میلیارد دلار رسیده است.
لاوروف با اشاره به وضعیت انسانی افغانستان هشدار داد که بر اساس آمار سازمان ملل، بیش از ۱۷ میلیون نفر در زمستان پیش‌رو با کمبود مواد غذایی روبه‌رو خواهند شد و ۲۲ میلیون نفر به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند.
وی تأکید کرد روسیه ارسال کمک‌های بشردوستانه به افغانستان را ادامه خواهد داد و محموله بعدی طی یک تا دو ماه آینده ارسال می‌شود.
او همچنین مخالفت مسکو با استقرار زیرساخت‌های نظامی ناتو در افغانستان و کشورهای همسایه را تکرار کرد و گفت چنین حضوری به بی‌ثباتی منطقه منجر خواهد شد.
امنیت، اقتصاد و مواد مخدر؛ تصویری کامل‌تر از واقعیت افغانستان
این اظهارات لاوروف در حالی مطرح می‌شود که بررسی گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد وضعیت افغانستان بسیار پیچیده‌تر از آن چیزی است که در آمار رسمی دیده می‌شود.
با وجود ممنوعیت کشت خشخاش، افغانستان همچنان با چالش‌های امنیتی، بحران انسانی گسترده، رکود اقتصادی پنهان و جهش تولید مواد مخدر صنعتی روبه‌روست؛ چالش‌هایی که به‌طور مستقیم بر ثبات منطقه تأثیر می‌گذارند.
امنیت شکننده و تهدید داعش
پس از خروج نیروهای غربی، طالبان کنترل اداری و نظامی کشور را در دست گرفته‌اند، اما گزارش‌های سازمان ملل نشان می‌دهد شاخه خراسان داعش همچنان فعال است و حملات پراکنده در کابل، ننگرهار و شمال افغانستان ادامه دارد.
این گروه که مسئول حملات مرگبار علیه غیرنظامیان است، یکی از جدی‌ترین تهدیدهای امنیتی منطقه محسوب می‌شود.
علاوه بر آن، تنش‌های مرزی با پاکستان طی ماه‌های اخیر شدت گرفته و درگیری‌های مرزی به تلفات غیرنظامیان و تخریب زیرساخت‌ها منجر شده است.
مجموعه این عوامل نشان می‌دهد امنیت افغانستان همچنان بی‌ثبات و آسیب‌پذیر است.
بحران انسانی؛ یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های جهان
در کنار ناامنی، افغانستان با یکی از شدیدترین بحران‌های انسانی جهان مواجه است. طبق گزارش دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل، بیش از نیمی از جمعیت افغانستان با ناامنی غذایی روبه‌رو هستند و میلیون‌ها نفر در آستانه زمستان با خطر گرسنگی مواجه خواهند شد.
حوادث طبیعی، فروپاشی نظام بانکی، محدودیت‌های اجتماعی و کاهش کمک‌های جهانی باعث شده ۲۲ میلیون نفر به کمک‌های فوری نیاز داشته باشند.
این وضعیت، افغانستان را در صدر فهرست کشورهایی قرار داده که با بحران انسانی گسترده دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
اقتصاد؛ رشد محدود در سایه رکود ساختاری
اگرچه طالبان از راه‌اندازی ۱۷۰ واحد تولیدی جدید و افزایش تجارت خارجی سخن می‌گویند، اما گزارش‌های بانک جهانی نشان می‌دهد این رشد بسیار محدود و غیرپایدار است.
اقتصاد افغانستان به دلیل تحریم‌ها، قطع کمک‌های خارجی، کاهش سرمایه‌گذاری و محدودیت‌های اجتماعی، در وضعیت رکود ساختاری قرار دارد.
بیش از ۹۰ درصد مردم زیر خط فقر زندگی می‌کنند و بازار کار عملاً فروپاشیده است.
جهش مواد مخدر صنعتی؛ تهدید تازه و خطرناک‌تر از تریاک
کاهش تولید تریاک، برخلاف تصور اولیه، به کاهش تهدید مواد مخدر منجر نشده است.
گزارش‌های UNODC، نشان می‌دهد افغانستان طی دو سال گذشته به مرکز اصلی تولید مت‌آمفتامین (کریستال‌مت) در منطقه تبدیل شده است.
این ماده صنعتی که با استفاده از افدرین استخراج‌شده از گیاه «افدرا» تولید می‌شود، اکنون جایگزین بخش مهمی از تجارت تاریخی هروئین شده است.
محموله‌های توقیف‌شده در پاکستان و دریای عرب ارزش‌هایی تا ۱۳۰ میلیون دلار داشته‌اند.
کارشناسان هشدار می‌دهند مواد صنعتی ارزان‌تر، سودآورتر و خطرناک‌تر از مواد افیونی هستند و می‌توانند بازارهای منطقه‌ای و جهانی را با سرعت بیشتری آلوده کنند.
بنابراین کاهش تریاک الزاماً به معنای کاهش تهدید مواد مخدر نیست؛ بلکه چهره تهدید تغییر کرده و خطرناک‌تر شده است.
پیامدهای منطقه‌ای؛ مهاجرت، قاچاق و بی‌ثباتی
به باور ناظران ترکیب ناامنی، بحران انسانی، رکود اقتصادی و گسترش مواد مخدر صنعتی، افغانستان را می‌تواند به کانون جدید بی‌ثباتی منطقه تبدیل کند.
در همین حال، افزایش مهاجرت غیرقانونی، قاچاق انسان، قاچاق مواد مخدر و تنش‌های مرزی، کشورهای همسایه را با چالش‌های امنیتی و اجتماعی روبه‌رو کرده است.
