به گزارش ایراف، امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور تاجیکستان، در پیامی رسمی به مناسبت «روز زبان دولتی»، این روز را به شهروندان کشور و تاجیکان مقیم خارج تبریک گفت و زبان تاجیکی را «یکی از مهم‌ترین پایه‌های دولت ملی» توصیف کرد؛ زبانی که به گفته او حامل تاریخ، فرهنگ و خودآگاهی مردم تاجیکستان است و باید در برابر تحولات سریع جهان امروز تقویت شود.
زبان تاجیکی؛ ستون هویت ملی
رحمان در این پیام با تأکید بر جایگاه زبان تاجیکی در شکل‌دهی هویت ملی، خاطرنشان کرد که این زبان طی ۳۵ سال استقلال تاجیکستان مسیر مهمی از توسعه را پشت سر گذاشته و امروز به «ابزار انسجام اجتماعی» تبدیل شده است.
او گفت حفظ پاکیزگی زبان، رعایت قواعد ادبی و گسترش دامنه کاربرد آن، وظیفه‌ای ملی برای همه گویشوران است.
ضرورت غنی‌سازی واژگان در عصر فناوری و هوش مصنوعی
بخش قابل توجهی از پیام رئیس‌جمهور تاجیکستان به چالش‌های عصر فناوری اختصاص داشت.
رحمان با اشاره به سرعت بی‌سابقه پیشرفت علم، تکنولوژی و هوش مصنوعی، تأکید کرد که این تحولات باید در زبان تخصصی و اصطلاحات علمی نیز بازتاب یابد.
او از متخصصان خواست با تکیه بر ظرفیت‌های معنایی و واژگانی زبان تاجیکی، اصطلاحات دقیق، قابل فهم و متناسب با حوزه‌های مختلف علمی و فنی تولید کنند.
به گفته او، «نظام شکل‌گیری اصطلاحات» باید بر پایه واژگان اصیل تاجیکی تقویت شود تا زبان بتواند نیازهای عصر جدید را پاسخ دهد.
حضور فعال زبان تاجیکی در اینترنت
رحمان همچنین بر ضرورت گسترش استفاده از زبان ادبی تاجیکی در فضای مجازی تأکید کرد و گفت دستاوردهای علمی و فرهنگی کشور باید با حفظ ارزش‌های ملی در اینترنت منتشر شود.
او خواستار آن شد که زبان تاجیکی در فضای جهانی اینترنت جایگاهی شایسته پیدا کند و به‌عنوان زبان حامل میراث فرهنگی تاجیکان معرفی شود.
نقش نسل جوان در پاسداری از زبان
رئیس‌جمهور تاجیکستان در بخش دیگری از پیام خود، توجه ویژه‌ای به نسل جوان داشت و گفت آشنایی کودکان و نوجوانان با اهمیت اجتماعی زبان، بخش مهمی از خودآگاهی ملی آنان را تشکیل می‌دهد.
او تأکید کرد که آموزش درست زبان مادری، نه‌تنها برای فهم میراث فرهنگی، بلکه برای یادگیری زبان‌های خارجی نیز ضروری است.
رحمان افزود: «زبان تنها وسیله بیان اندیشه‌ها نیست؛ بلکه پدیده‌ای اجتماعی است که تاریخ پرافتخار، فرهنگ و معنویت مردم و احساس میهن‌دوستی در آن نهفته است.»
وظیفه ملی برای پاسداری از زبان
رئیس‌جمهور تاجیکستان با اشاره به مسئولیت گویشوران، گفت: «وظیفه مقدس ما این است که با غرور ملی از زبان حمایت کنیم، معیارهای درست استفاده از آن را رعایت کنیم و زبان زیبا و خوش‌آهنگ تاجیکی ــ فارسی را شایسته در عرصه جهانی معرفی کنیم.»
پیشینه روز زبان دولتی
زبان تاجیکی پس از تصویب قانون «زبان» در ۲۲ ژوئیه ۱۹۸۹، به‌عنوان زبان دولتی تاجیکستان شناخته شد.
این روز تا سال ۲۰۰۹ در همان تاریخ برگزار می‌شد، اما پس از اصلاح قانون، «روز زبان دولتی» به ۵ اکتبر منتقل شد و از آن زمان هر سال در این تاریخ گرامی داشته می‌شود.
زبان تاجیکی که یکی از گونه‌های زبان فارسی است، امروز با خط سیریلیک نوشته می‌شود؛ خطی که از سال ۱۹۴۰ در تاجیکستان رواج یافت.
پیش از آن، زبان تاجیکی قرن‌ها با خط فارسی نوشته می‌شد و بخش عمده میراث ادبی و علمی این سرزمین با همین خط به‌جا مانده است.
احیای خط فارسی در تاجیکستان
در سال ۲۰۲۶، امامعلی رحمان دستور داد آموزش «الفبای نیاکان» یا خط فارسی در مراکز آموزشی تقویت شود؛ اقدامی که با هدف آشنایی نسل جوان با میراث مکتوب و تاریخی تاجیکان انجام شد و در چارچوب سیاست‌های فرهنگی دولت برای بازگشت به ریشه‌های تاریخی قرار دارد.
