به گزارش ایراف، ویدیویی که در روزهای اخیر در شبکههای اجتماعی منتشر شده، کودکی را نشان میدهد که در یک مدرسه دینی روی زمین خوابانده شده و فردی با چوب بهشدت او را کتک میزند.
در این ویدیو، کودک در میان ضربات پیدرپی از فردی که او را «قاری صاحب» خطاب میکند، میخواهد که متوقف شود و میگوید: «قاری صاحب، میمیرم… قاری جان، میمیرم.» اما ضارب بیتوجه به نالههای کودک، همچنان او را کتک میزند.
انتشار این تصاویر احساسات عمومی را جریحهدار کرده و با واکنش گسترده کاربران شبکههای اجتماعی و فعالان حوزه کودکان روبهرو شده است. شماری از کاربران خواستار برخورد قانونی با عامل این رویداد و جلوگیری از تکرار خشونت علیه کودکان در مراکز آموزشی شدهاند.
بازداشت مدرس خاطی در تخار
فرماندهی پلیس طالبان در تخار اعلام کرده است که فرد ضارب در ولسوالی رستاق این ولایت بازداشت شده است.
بر اساس گزارشها، فرد بازداشتشده «قاری کرامت» و ۲۱ ساله معرفی شده است. مقامهای امنیتی تخار گفتهاند او اهل روستای سرآسیب شاخدان ولسوالی کشم بدخشان و ساکن فعلی روستای چغیان ولسوالی رستاق تخار بوده و بهعنوان مدرس در مدرسه دینی «حضرت سلمان فارسی» فعالیت داشته است.
نقیبالله مسرور، رییس مطبوعات فرماندهی پلیس طالبان در تخار، گفته است که پس از انتشار ویدیوی کتککاری یک شاگرد در شبکههای اجتماعی، قاری کرامت شناسایی و بازداشت شده است.
به گفته او، پرونده برای بررسی بیشتر و انجام اقدامات قانونی به مراجع مربوط سپرده شده و جزئیات آن پس از تکمیل بررسیها اعلام خواهد شد.
خشونت علیه کودکان را متوقف کنید
انتشار این ویدیو بار دیگر بحث درباره شیوه برخورد با کودکان در مراکز آموزشی و مدارس دینی را به میان کشیده است؛ موضوعی که بارها در مراکز مختلف تکرار و مشاهده شده است.
عبدالشهید ثاقب، خبرنگار، با اشاره به ویدیوی منتشرشده گفته است صحنه کتک زدن این کودک را نباید صرفاً یک رویداد موردی و مربوط به یک مدرسه دانست. به گفته او، آنچه در این ویدیو دیده میشود، تصویری کوچک از خشونتی است که کودکان افغانستان در محیطهای مختلف با آن روبهرو هستند.
ثاقب با اشاره به محیطهای آموزشی گفته است کودکان در افغانستان تنها در مکتب با خشونت مواجه نیستند و این مسئله میتواند در مدرسههای دینی، خانواده و حتی محیط کار نیز خود را نشان دهد. از این منظر، ویدیوی منتشرشده میتواند بار دیگر توجه عمومی را به نحوه برخورد بزرگسالان با کودکان و حدود اختیارات آنان در محیطهای آموزشی جلب کند.
او بر این نکته تأکید کرده است که کودک در محیط آموزشی باید احساس امنیت داشته باشد و قرار گرفتن او در برابر خشونت، بهویژه از سوی فردی که مسئول آموزش و تربیت اوست، مسئلهای جدی است. به باور او، برخورد خشونتآمیز با کودک را نمیتوان صرفاً با عنوان شیوه تربیتی یا آموزشی توجیه کرد.
ثاقب همچنین این رویداد را در چارچوب گستردهتر وضعیت کودکان افغانستان مورد توجه قرار داده و گفته است که برای مواجهه با چنین پدیدهای، نگاه جامعه نباید تنها متوجه ویدیویی باشد که منتشر شده است، بلکه باید زمینههای فرهنگی و اجتماعی بازتولید خشونت علیه کودکان نیز مورد توجه قرار گیرد.
از سوی دیگر، سیدصابر حسینی، فعال حوزه کودکان، نیز با اشاره به لحظات ثبتشده در این ویدیو، به التماسهای کودک در هنگام کتک خوردن توجه کرده است. کودک در حالی که مورد ضربوشتم قرار دارد، از فرد مهاجم میخواهد که او را نزند و میگوید که «میمیرم»؛ موضوعی که به گفته حسینی، بخش دردناک این رویداد است.
او با اشاره به وضعیت کودک در این تصاویر، این رفتار را نمونهای دردناک از شرایطی دانسته است که شماری از کودکان در افغانستان با آن مواجه هستند. از نگاه او، کودک در محیط آموزشی باید در موقعیتی قرار داشته باشد که امکان یادگیری و رشد داشته باشد، نه اینکه آموزش با ترس و خشونت همراه شود.
حسینی همچنین بر اهمیت توجه به حقوق و کرامت کودکان تأکید کرده است. در چنین مواردی، مسئله تنها شدت ضربات یا نحوه تنبیه نیست؛ بلکه قرار گرفتن کودک در موقعیتی است که نمیتواند از خود دفاع کند و در برابر فردی قرار گرفته که از نظر جایگاه آموزشی و سنی بر او برتری دارد.
خشونت در کودکی تبعات جبرانناپذیری دارد
اسد احسان، فعال فرهنگی، نیز با انتقاد از شدت ضربات واردشده به کودک، این نوع رفتار را فراتر از یک تنبیه ساده دانسته است. به گفته او، خشونت علیه کودک میتواند آثار روانی و رفتاری طولانیمدتی بر جای بگذارد و پیامدهای آن ممکن است به همان لحظه کتکخوردن محدود نشود.
او با اشاره به جایگاه مدرس و قاری در ذهن کودکان گفته است فردی که مسئول آموزش کودک است، برای او تنها یک آموزگار نیست، بلکه میتواند در شکلگیری نگاه کودک به آموزش، دین و محیط مدرسه نیز نقش داشته باشد. از همین رو، رفتار خشونتآمیز از سوی چنین فردی میتواند آثار عمیقتری بر کودک بگذارد.
احسان همچنین بر ضرورت حساسیت خانوادهها نسبت به محیطهایی که فرزندانشان را برای آموزش به آنجا میسپارند، تأکید کرده است. به گفته او، خانوادهها باید بدانند کودک در چه محیطی آموزش میبیند، چه شیوهای برای تربیت او به کار گرفته میشود و آیا فضای آموزشی از امنیت لازم برای کودک برخوردار است یا خیر.
کتکزدن کودک به نام تربیت، ظلم است
در همین حال، فاطمه یاوری، کاربر شبکههای اجتماعی، نیز با انتقاد از این رویداد نوشته است: «به نام استاد و قاری، دست روی کودک بلند کردن تربیت نیست؛ ظلم است.»
او با اشاره به جایگاه معلم و قاری در ذهن کودک، نوشته است که کودک، معلم و قاری را بهعنوان الگوی خود میشناسد و از آنان انتظار آموزش و حمایت دارد. به همین دلیل، هنگامی که فرد مسئول آموزش، خود به عامل خشونت علیه کودک تبدیل میشود، اعتماد کودک به محیط آموزشی و فردی که باید نقش تربیتی داشته باشد، آسیب میبیند.
یاوری همچنین بر تفاوت میان تربیت و خشونت تأکید کرده است. از نگاه او، استفاده از عنوانهایی مانند استاد یا قاری نمیتواند خشونت علیه کودک را توجیه کند و رفتار تربیتی باید با هدف آموزش و اصلاح همراه باشد، نه ایجاد ترس و آسیب.
او در واکنش خود، این مسئله را متوجه خانوادهها و جامعه نیز دانسته و بر ضرورت توجه بیشتر به نحوه رفتار با کودکان تأکید کرده است؛ کودکانی که در سنین پایین برای آموزش به بزرگسالان سپرده میشوند و از نظر جسمی و روانی توان دفاع از خود در برابر خشونت را ندارند.
