به گزارش ایراف، به نقل از روزنامه ژاپنتایمز، قرار است دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، روز پنجشنبه هفته جاری در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اَپک) در شنژن دیدار کنند.
این نشست سهجانبه که از آن بهعنوان رویدادی کمسابقه یاد میشود، میتواند موضوعاتی همچون کنترل تسلیحات هستهای و مسائل امنیتی بینالمللی را دربر بگیرد.
طرح احتمال چنین دیداری در شرایطی مطرح شده است که ژاپن و کره جنوبی، دو متحد اصلی امنیتی آمریکا در شرق آسیا، تلاش میکنند از تضعیف جایگاه خود در تحولات منطقهای جلوگیری کنند.
در همین چارچوب، سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن و لی جائهمیونگ، رئیسجمهور کره جنوبی، روز سهشنبه در حاشیه نشستهای انجمن کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) در مانیل دیدار کردند.
دو طرف در گفتوگویی ۲۰ دقیقهای بر ضرورت تقویت همکاریهای راهبردی و حفظ هماهنگی سهجانبه با آمریکا تأکید کردند.
تاکایچی با اشاره به شرایط پیچیده بینالمللی، خواستار تداوم دیدارهای منظم رهبران دو کشور شد. امنیت انرژی و پایداری زنجیرههای تأمین نیز از دیگر محورهای گفتوگوی دو طرف بود.
رئیسجمهور کره جنوبی پس از این دیدار در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت که هرچه شرایط بینالمللی دشوارتر میشود، ضرورت تعمیق همکاریهای ژاپن و کره جنوبی و گسترش ارتباطات راهبردی میان دو کشور افزایش مییابد.
نگرانی توکیو از افزایش فشار چین
اگرچه انتظار نمیرود دیدار احتمالی ترامپ، شی و پوتین به توافقهای مهم و فوری منجر شود، برخی کارشناسان معتقدند که نفس برگزاری چنین نشستی نیز میتواند پیامدهایی فراتر از جنبه تشریفاتی داشته باشد.
دانیل اسنایدر، استاد مطالعات شرق آسیا در دانشگاه استنفورد، با اشاره به نگرانیهای توکیو و سئول گفت که حتی اگر این نشست صرفاً جنبه نمادین داشته باشد، دو کشور باید پیامدهای احتمالی آن را جدی بگیرند.
به گفته وی، ژاپن بهویژه در معرض خطر افزایش انزوای دیپلماتیک قرار دارد؛ وضعیتی که به اعتقاد این کارشناس، پس از دیدار ترامپ و شی در واشنگتن در ماه سپتامبر نشانههایی از آن آشکار شده است.
اسنایدر معتقد است چین تلاش میکند با ایجاد اختلاف میان واشنگتن و توکیو، زمینه افزایش فشار بر دولت تاکایچی را فراهم کند تا ژاپن از مواضع خود درباره تایوان عقبنشینی کند.
روابط ژاپن و چین طی یک سال گذشته، پس از اظهارات تاکایچی درباره احتمال ورود نیروهای دفاع از خود ژاپن به یک درگیری نظامی در صورت اقدام نظامی چین علیه تایوان، با تنش قابلتوجهی روبهرو شده است.
در چنین شرایطی، توکیو امیدوار بود در حاشیه اجلاس شنژن فرصتی برای دیدار تاکایچی با شی جینپینگ فراهم شود و از شدت اختلافات دیپلماتیک دو کشور کاسته شود؛ با این حال، تاکنون نشانه روشنی از تحقق چنین دیداری وجود ندارد.
سئول نگران کنار گذاشته شدن از مذاکرات درباره کره شمالی
در مقابل، نگرانی اصلی کره جنوبی به احتمال شکلگیری مذاکرات مستقیم میان واشنگتن و پیونگیانگ و میزان نقشآفرینی سئول در هرگونه توافق احتمالی درباره امنیت شبهجزیره کره بازمیگردد.
دولت لی جائهمیونگ از کاهش تنش و گسترش تعامل با کره شمالی استقبال میکند، اما اسنایدر معتقد است که نشست احتمالی سهجانبه در شنژن میتواند جایگاه سئول را در تحولات آینده تضعیف کند.
وی با اشاره به احتمال مذاکرات جدید میان آمریکا و کره شمالی گفت که سئول ممکن است از روند دیپلماسی آینده کنار گذاشته شود و فرصت چندانی برای مشارکت در تصمیمگیریهای مرتبط با امنیت شبهجزیره کره نداشته باشد.
این نگرانی در شرایطی مطرح میشود که دونالد ترامپ بار دیگر از علاقه خود برای برگزاری چهارمین دیدار با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، سخن گفته است؛ هرچند تاکنون برگزاری چنین دیداری در جریان سفر ترامپ تأیید نشده است.
اسنایدر همچنین هشدار داده است که گردهمایی احتمالی رهبران آمریکا، چین و روسیه در شنژن میتواند به تقویت هماهنگی میان چین، روسیه و کره شمالی منجر شود؛ روندی که در صورت تحقق، فشارهای امنیتی بر ژاپن و کره جنوبی را افزایش خواهد داد.
اختلافات منطقهای و ضرورت هماهنگی ژاپن و کره جنوبی
در شرایطی که دولت کره جنوبی رویکردی عملگرایانهتر در قبال کشورهای همسایه و مدیریت روابط منطقهای دنبال میکند، دولت ژاپن بر تقویت توان بازدارندگی و افزایش آمادگی امنیتی در برابر تحولات منطقه تأکید دارد.
اختلاف دیدگاه دو کشور درباره نحوه مواجهه با چین نیز همچنان یکی از مسائل مهم در روابط توکیو و سئول به شمار میرود.
با این حال، به اعتقاد اسنایدر، ابهام درباره سیاستهای آینده ترامپ و احتمال تغییر اولویتهای واشنگتن در شرق آسیا، دلیل دیگری برای نزدیکتر شدن ژاپن و کره جنوبی و تلاش آنها برای حل اختلافات دوجانبه فراهم کرده است.
در مجموع، تحولات پیش رو نشان میدهد که رقابت قدرتهای بزرگ در شرق آسیا صرفاً به مناسبات چین و آمریکا محدود نیست و هرگونه تغییر در روابط واشنگتن با پکن و مسکو میتواند بر محاسبات امنیتی متحدان آمریکا در منطقه نیز تأثیر بگذارد.
برای توکیو و سئول، مسئله اصلی این است که در صورت شکلگیری تفاهمهای جدید میان قدرتهای بزرگ، تا چه اندازه در تعیین ترتیبات امنیتی آینده منطقه نقش خواهند داشت.





