به گزارش ایراف، آغاز سخنرانی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد با حاشیههایی همراه شد، حاشیهای که بار دیگر پرده از چهره جنایتکار برداشت و پررنگ تر از متن شد. نتانیاهو هنوز سخنرانی خود را آغاز نکرده بود که دهها هیات دیپلماتیک، از کشورهای اسلامی، آسیایی گرفته تا آمریکای جنوبی و اروپایی سالن را به نشان اعتراض ترک کردند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، بیش از ۷۰ هیأت دیپلماتیک یا سالن را ترک کردند یا صندلیهای خود را خالی گذاشتند. در میان کشورهایی که نمایندگان آنها در اعتراض به سخنرانی نتانیاهو سالن را ترک کردند، نام ایران، پاکستان، افغانستان، ترکیه و شماری دیگر از کشورهای اسلامی، آسیایی، آفریقایی و آمریکای لاتین دیده میشود.
این اقدام در شرایطی صورت گرفت که جنگ غزه، وضعیت غیرنظامیان فلسطینی و اتهامهای مطرحشده درباره ارتکاب نسلکشی در غزه همچنان از مهمترین محورهای انتقاد بینالمللی علیه دولت اسرائیل است. یک کمیسیون تحقیق مستقل سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۵ اعلام کرده بود که اسرائیل در غزه مرتکب نسلکشی شده است؛ هرچند دولت اسرائیل این نتیجهگیری را رد کرده است.
خروج هیأتها از سالن، اگرچه یک اقدام دیپلماتیک نمادین و غیرالزامآور بود، اما در صحنه عمومی سازمان ملل تصویری قابل توجه از اعتراض جمعی به سیاستهای دولت رژیم صهیونیستی در غزه ایجاد کرد. در مقابل، نمایندگان برخی کشورها از جمله آمریکا در سالن باقی ماندند.
تصویر خروج هیأتهای دیپلماتیک قبل از سخنرانی نتانیاهو، از طریق پخش زنده و آنلاین در صدها رسانه منتشر شد و به سرعت به تیتر یک اخبار جهان تبدیل شد، رسوایی بزرگی که نتانیاهو نتوانست آنرا بپوشاند.
با وجود اینکه برخی کشورهای دیگر نیز در سالن حاضر بودند، ماندن هند در سالن توجه بیشتری را به خود جلب کرد؛ بهویژه آنکه افغانستان، ایران، پاکستان و شماری از کشورهای منطقه در میان هیأتهایی بودند که با خروج از جلسه به این اعتراض نمادین پیوستند.
پاکستان رفت، هند ماند
تفاوت رفتار اسلامآباد و دهلینو را میتوان در چارچوب متفاوت روابط دو کشور با رژیم صهیونیستی بررسی کرد. پاکستان تاکنون با اسرائیل روابط دیپلماتیک برقرار نکرده و در موضوع فلسطین موضعی نزدیکتر به کشورهای اسلامی و حامی تشکیل کشور مستقل فلسطین اتخاذ کرده است.
در مقابل، هند طی سالهای اخیر روابط خود با اسرائیل را در حوزههای دفاعی، امنیتی، فناوری، کشاورزی، آب، بهداشت، سرمایهگذاری و تجارت گسترش داده است. در فوریه ۲۰۲۶ نیز هند و اسرائیل روابط خود را به سطح «شراکت راهبردی ویژه» ارتقا دادند و بر توسعه همکاریها در حوزههای مختلف تأکید کردند.
دهلینو در عین حفظ روابط راهبردی با رژیم صهیونیستی، از تشکیل کشور مستقل فلسطین و راهحل سیاسی برای مناقشه حمایت کرده است. بنابراین، ماندن نمایندگان هند در سالن را نمیتوان بهتنهایی به معنای تأیید همه اقدامات اسرائیل دانست؛ با این حال، این رفتار در مقایسه با خروج پاکستان و دهها کشور دیگر، تفاوت محسوسی در رفتار دیپلماتیک دو کشور ایجاد کرد.
مسئله فلسطین و آزمون چندجانبهگرایی
اهمیت این رخداد تنها به خروج یا ماندن هیأتها محدود نمیشود؛ بلکه بار دیگر شکاف موجود میان مواضع دولتها درباره جنگ غزه و نحوه مواجهه با اسرائیل را در برابر افکار عمومی قرار داد.
در همین حال، پروندههای قضایی بینالمللی نیز همچنان ادامه دارد. دیوان کیفری بینالمللی در سال ۲۰۲۴ برای بنیامین نتانیاهو حکم بازداشت صادر کرد و او را در ارتباط با اتهامهای مربوط به جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت تحت تعقیب قرار داد. در کنار آن، پروندهای درباره اتهام نسلکشی در غزه علیه دولت رژیم صهیونیستی در دیوان بینالمللی دادگستری در جریان است.
در چنین شرایطی، خروج هیأتهای دیپلماتیک از سالن را میتوان بخشی از واکنش سیاسی و نمادین کشورهایی دانست که نسبت به جنگ غزه و وضعیت فلسطینیان اعتراض دارند. در مقابل، ماندن برخی کشورها نشان میدهد که دولتها در کنار مواضع خود درباره فلسطین، روابط دوجانبه و ملاحظات راهبردی خود را نیز در رفتار دیپلماتیک لحاظ میکنند.
روابط هند و اسرائیل؛ اقتصاد و راهبرد در کنار سیاست
روابط هند و رژیم صهیونیستی اکنون تنها به حوزه اقتصادی محدود نیست و همکاریهای دفاعی، امنیتی، فناوری، کشاورزی، آب، بهداشت و تجارت را نیز دربرمیگیرد. ارتقای روابط با رژیم صهیونیستی به سطح «شراکت راهبردی ویژه» در سال ۲۰۲۶ نیز نشاندهنده گستردگی این مناسبات است.
از این منظر، ماندن هیأت هند در سالن را میتوان در چارچوب مجموعهای از روابط و ملاحظات دوجانبه و راهبردی بررسی کرد. این موضوع همچنین این پرسش را مطرح میکند که در سیاست خارجی دولتها، روابط راهبردی و منافع اقتصادی تا چه اندازه میتواند بر نحوه مواجهه آنها با بحرانهای حقوق بشری و سیاسی تأثیر بگذارد.
البته نمیتوان صرفاً بر اساس ماندن یک هیأت در سالن نتیجه گرفت که آن کشور با تمام سیاستهای طرف مقابل موافق است. مواضع رسمی هند درباره حمایت از تشکیل کشور مستقل فلسطین در کنار روابط گسترده این کشور با اسرائیل، نشاندهنده وجود همزمان دو ملاحظه در سیاست خارجی دهلینو است.
پیام منطقهای خروج هیأتها
از سوی دیگر، خروج ایران، پاکستان، افغانستان و شمار قابل توجهی از کشورهای عربی و اسلامی، یک پیام سیاسی مشترک درباره مخالفت با تداوم جنگ غزه و اعتراض به وضعیت فلسطینیان در صحنه مجمع عمومی سازمان ملل ایجاد کرد.
این اقدام در کنار مواضع رسمی این کشورها درباره مسئله فلسطین، نشاندهنده فاصله آنها با رویکرد دولت صهیونیستی در قبال جنگ غزه است. هرچند شدت و شکل مواضع کشورهای مختلف یکسان نیست، اما خروج همزمان شماری از کشورهای منطقه، به این اقدام جنبه منطقهای بیشتری بخشید.
در برابر این رویکرد، ماندن هند نشان داد که همه کشورهای منطقه و همسایههای آن، روابط خود با اسرائیل را به یک شکل مدیریت نمیکنند. برای دهلینو، مناسبات با اسرائیل بخشی از مجموعه گستردهتری از همکاریهای دفاعی، اقتصادی و فناوری است و همین روابط میتواند در رفتار دیپلماتیک این کشور مورد توجه قرار گیرد.
آمریکا و تغییر محاسبات دیپلماتیک
حضور هیأت آمریکایی در سالن نیز در این میان قابل توجه بود. آمریکا از مهمترین متحدان اسرائیل است و مواضع واشنگتن در حمایت از اسرائیل، چه در عرصه سیاسی و چه در سطح روابط دوجانبه، سابقهای طولانی دارد.
با این حال، خروج گسترده هیأتها نشان داد که مواضع آمریکا لزوماً مانع از آن نشده است که شماری از کشورها اعتراض خود را به صورت علنی در مهمترین مجمع چندجانبه جهان نشان دهند. این رخداد را میتوان نشانهای از تنوع بیشتر رفتارهای دیپلماتیک کشورها در قبال جنگ غزه دانست؛ کشورهایی که هر یک بر اساس مجموعهای از ملاحظات سیاسی، امنیتی، اقتصادی و حقوق بشری تصمیم میگیرند.
خروج گسترده هیأتها، دستکم در این رویداد، نشان داد که بخشی از دولتها حاضر بودند موضع اعتراضی خود را حتی در برابر حضور هیأت آمریکایی و در برابر دوربینهای جهانی به نمایش بگذارند.
یک پرسش درباره هزینه روابط راهبردی
در نهایت، تفاوت رفتار پاکستان و هند در این رخداد، پرسشی اساسی درباره نحوه تعیین اولویتها در سیاست خارجی دهلینو ایجاد میکند: هند چگونه میخواهد میان روابط راهبردی و منافع اقتصادی خود با اسرائیل از یک سو، و مواضع اعلامشدهاش درباره تشکیل کشور مستقل فلسطین و تحولات انسانی غزه از سوی دیگر، توازن برقرار کند؟
این پرسش بهویژه در شرایطی اهمیت پیدا میکند که بنیامین نتانیاهو با حکم بازداشت دیوان کیفری بینالمللی روبهرو است و دولت اسرائیل نیز با اتهام نسلکشی در دیوان بینالمللی دادگستری مواجه است؛ اتهامهایی که اسرائیل آنها را رد کرده است.
