به گزارش ایراف، پاکستان بامداد پنجشنبه، دوم میزان/مهرماه، در ادامه تنشهای اخیر با افغانستان، چندین نقطه در ولایتهای قندهار، خوست و پکتیا را هدف حملات هوایی و پهپادی قرار داد.
وزارت اطلاعات پاکستان اعلام کرده است که ارتش این کشور در واکنش به فعالیت پهپادهایی که به گفته اسلامآباد از خاک افغانستان وارد پاکستان شدهاند، ۱۰ نقطه را در داخل افغانستان هدف قرار داده است.
عطاالله تارر، وزیر اطلاعات پاکستان، گفته است اهداف مورد حمله، محلهای مرتبط با استقرار، نگهداری و پرتاب پهپادها بودهاند. او اقدام نظامی پاکستان را در چارچوب آنچه «حق دفاع مشروع» خوانده، توصیف کرده و ورود پهپادها از خاک افغانستان را تهدیدی علیه حاکمیت و امنیت پاکستان دانسته است.
اسلامآباد همچنین مدعی شده است که حملات اخیر پس از آن انجام شده که چند پهپاد منتسب به طالبان در نزدیکی مرز و مناطقی از داخل پاکستان مشاهده و منهدم شدهاند.
طالبان: حملات پاکستان نقض حاکمیت افغانستان است
از سویدیگر، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، در کابل وقوع حمله در قندهار را تأیید کرده و گفت یکی از مناطق هدف قرار گرفته در ناحیه نهم قندهار، منطقهای غیرمسکونی بوده و در پی آن حمله در این بخش تلفات جانی گزارش نشده است. با این حال، در گزارشهای بعدی طالبان از کشته شدن چهار غیرنظامی در حملات پاکستان در قندهار، پکتیا و خوست خبر داده شده است.
مجاهد اقدام نظامی پاکستان را تجاوز به خاک افغانستان دانسته و گفته است طالبان در برابر این حملات واکنش نشان خواهند داد.
سخنگوی طالبان همچنین ادعای اسلامآباد درباره استفاده از خاک افغانستان برای حملات پهپادی علیه پاکستان را رد کرده و آن را توجیهی برای عملیات نظامی این کشور دانسته است.
کرزی: پاکستان مسیر همسایگی را انتخاب کند
حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، از جمله نخستین چهرههای سیاسی بود که به حملات پاکستان واکنش نشان داد.
کرزی با محکوم کردن حملات به قندهار، خوست و پکتیا، از اسلامآباد خواست در سیاست خود در قبال افغانستان تجدیدنظر کند و به جای اقدام نظامی، روابط دو کشور را بر پایه همسایگی و تعامل سازنده دنبال کند.
او همچنین تأکید کرده است که افغانها در برابر حملات خارجی اختلافی با یکدیگر ندارند و از پاکستان خواسته است روابط خود با افغانستان را از مسیر متمدنانه و مسالمتآمیز دنبال کند.
مقامهای حکومت پیشین: هشدار درباره تشدید بحران
امرالله صالح، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان، معتقد است رویکرد پاکستان در برابر طالبان تغییر کرده و فشار بر این گروه دیگر تنها به مسائل مرزی محدود نیست.
صالح مدعی شده است که اسلامآباد همزمان از ابزارهای اقتصادی، مرزی، سیاسی و نظامی برای افزایش فشار بر طالبان استفاده میکند و در کنار آن، تماسهایی با مخالفان این گروه درباره آینده سیاسی افغانستان برقرار کرده است.
او همچنین از شکلگیری حمایت داخلی در پاکستان از سیاست سختگیرانهتر در قبال طالبان سخن گفته است.
فضلمحمود فضلی، رئیس اداره امور حکومت پیشین افغانستان، نیز وضعیت کنونی کشور را با دوره شاه شجاع مقایسه کرده است.
فضلی گفته است افغانستان در هیچ دورهای تا این اندازه منزوی و وابسته به فشارهای بیرونی نبوده است. او همچنین با اشاره به واکنش کشورهای مختلف به حملات پاکستان، خواستار تقویت انسجام داخلی افغانستان شده و بر تکیه بر ظرفیتهای داخلی تأکید کرده است.
از سوی دیگر، شاه حسین مرتضوی، مشاور ارشد رئیسجمهور پیشین افغانستان، موضوع تنش میان دو کشور را از زاویه روابط اقتصادی و منطقهای بررسی کرده است.
مرتضوی با اشاره به موقعیت جغرافیایی افغانستان گفته است مسیرهای این کشور برای تجارت، ترانزیت و ارتباط منطقهای اهمیت دارد و استمرار بسته بودن گذرگاههایی مانند تورخم میتواند برای پاکستان نیز هزینههایی ایجاد کند.
او تأکید کرده است که اختلافات کابل و اسلامآباد باید از طریق گفتوگو و میانجیگری حل شود و استفاده از حملات نظامی، روابط تاریخی و اجتماعی دو طرف را بیش از پیش آسیبپذیر میکند.
در همینحال، فضل هادی مسلمیار، رئیس پیشین مجلس سنای افغانستان، نیز حملات پاکستان به چند ولایت افغانستان را محکوم کرده است.
مسلمیار گفته است این حملات حاکمیت ملی افغانستان را نقض میکند و مدعی شده که در جریان آن، شماری از غیرنظامیان کشته و زخمی شدهاند. او از جامعه جهانی خواسته است نسبت به عملیات هوایی پاکستان در افغانستان موضع بگیرد.
گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی افغانستان، نیز سیاست نظامی پاکستان را مورد انتقاد قرار داده و گفته است ادامه این وضعیت میتواند ناامنی را در داخل پاکستان افزایش دهد و این کشور را با پیامدهای منطقهای بیشتری مواجه کند.
تحلیلگران: حملات میتواند وارد مرحله خطرناکتری شود
احمد سعیدی، دیپلمات و تحلیلگر سیاسی، شدت حملات اخیر پاکستان را در مقایسه با موارد قبلی قابل توجه دانسته است. او گفته است در این دور، مناطقی در قندهار، خوست، پکتیا و پکتیکا هدف قرار گرفتهاند و به باور او، دامنه عملیات نشان میدهد اسلامآباد در برخورد با طالبان رویکردی سختتر از گذشته اتخاذ کرده است.
سعیدی معتقد است اگر حملات ادامه پیدا کند و در برابر آن واکنش مؤثری شکل نگیرد، بحران میتواند وارد مرحله تازهای شود؛ مرحلهای که پیامدهای آن محدود به طالبان نخواهد ماند و ثبات و امنیت عمومی افغانستان را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
او در عین حال از مخالفان طالبان خواسته است درباره برنامه خود برای آینده افغانستان توضیح روشنتری ارائه کنند و مشخص کنند چه طرحی برای اداره کشور دارند و چگونه میتوانند اعتماد جامعه جهانی را به دست آورند.
سعیدی احتمال داده است که تداوم فشارهای نظامی پاکستان در نهایت حتی موجودیت سیاسی طالبان را نیز با چالش جدی مواجه کند.
غلامعلی شهرستانی، تحلیلگر، ضمن محکوم کردن حملات پاکستان، مسئولیت طالبان در قبال وضعیت امنیتی کنونی را نیز مطرح کرده است.
او معتقد است محکومیت اقدام نظامی پاکستان نباید مانع بررسی عملکرد حاکمیت طالبان شود؛ زیرا به گفته او، طالبان نتوانستهاند امنیت حریم هوایی کشور و جان شهروندان را در برابر حملات خارجی تضمین کنند.
شهرستانی بر این باور است که همزمان با اعتراض به حملات پاکستان، باید درباره توانایی طالبان برای تأمین امنیت و جلوگیری از تبدیل افغانستان به عرصه درگیریهای منطقهای نیز بحث شود.
سمیع یوسفزی، خبرنگار، حملات پاکستان را مردود دانسته، اما در عین حال طالبان را نیز در شکلگیری شرایط کنونی بیمسئولیت نمیداند.
او گفته است سیاستهای طالبان در داخل افغانستان و نوع رابطه این گروه با جهان، شرایطی را ایجاد کرده که اسلامآباد توانسته است فشار نظامی خود را افزایش دهد.
یوسفزی همچنین درباره احتمال هدف قرار گرفتن رهبران طالبان در آینده هشدار داده و گفته است چنین وضعیتی میتواند معادلات داخلی افغانستان را پیچیدهتر کند.
او تأکید کرده است که آینده افغانستان نباید تحت تأثیر حملات پاکستان یا اراده یک گروه سیاسی قرار گیرد و امنیت، حاکمیت و سرنوشت کشور باید بر پایه خواست مردم افغانستان تعیین شود.
افغانستان و ظرفیت بازدارندگی
سید گردیزی، تحلیلگر، مسئله اصلی را علاوه بر دیپلماسی، نبود ظرفیت بازدارندگی مؤثر در افغانستان میداند.
او گفته است تجربه کشورهای منطقه نشان میدهد ضعف توان دفاعی میتواند احتمال مداخله خارجی را افزایش دهد. از دید او، افغانستان برای حفاظت از حاکمیت خود نیازمند ایجاد ظرفیت دفاعی ملی است.
گردیزی توسعه توان نظامی داخلی و همکاریهای دفاعی قانونی با دیگر کشورها را از گزینههایی دانسته که میتواند به تقویت توان بازدارندگی افغانستان کمک کند و در عین حال تأکید کرده است که دیپلماسی نیز باید همزمان دنبال شود.
تادین خان، فرمانده پیشین پلیس قندهار، نیز حملات پاکستان را محکوم کرده و خواستار تغییر رویکرد اسلامآباد در قبال افغانستان شده است.
او معتقد است حمله به خاک افغانستان نهتنها به حل اختلافات میان دو کشور کمک نمیکند، بلکه فاصله میان مردم افغانستان و پاکستان را بیشتر میسازد.
تادین خان با انتقاد از سیاست فعلی اسلامآباد، آن را رویکردی شکستخورده توصیف کرده و گفته است تداوم چنین سیاستی موجب شده بخشهایی از جامعه افغانستان پاکستان را نه به عنوان یک همسایه، بلکه به عنوان کشوری متخاصم ببینند.
ادعاهایی درباره محل اقامت رهبر طالبان
عزیزالله سنجر، تحلیلگر، مدعی شده است ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، به دلیل نگرانی از حملات پاکستان قندهار را ترک کرده و به محلی زیرزمینی در ولسوالی دهراوود ولایت ارزگان منتقل شده است.
او همچنین مدعی شده که این محل از پیش برای اقامت رهبر طالبان آماده شده است. این ادعا تاکنون به شکل مستقل تأیید نشده و اطلاعات رسمی درباره محل اقامت هبتالله آخوندزاده منتشر نشده است.
ادعای ارتباط حملات با رقابت پاکستان و هند
عبدالله خراسانی، تحلیلگر، حملات اخیر را تنها در چارچوب اختلافات مستقیم کابل و اسلامآباد تحلیل نمیکند و آن را با رقابت گستردهتر پاکستان و هند نیز مرتبط دانسته است.
او مدعی شده است هدف قرار گرفتن مراکز مرتبط با پهپادها و برخی مواضع طالبان میتواند پیامی به رهبران این گروه باشد و معتقد است افزایش روابط طالبان با هند، حساسیت اسلامآباد را نسبت به تحولات افغانستان بیشتر کرده است.
پایان دادن به چرخه گروههای مسلح
فهیم کوهدامنی، فعال سیاسی، حضور تحریک طالبان پاکستان و فعالیتهای مسلحانه منتسب به این گروه را یکی از عوامل اصلی تشدید اختلاف میان اسلامآباد و کابل دانسته است.
او معتقد است افغانستان برای خروج از چرخه درگیریهای چندلایه، به ساختاری سیاسی نیاز دارد که توانایی برخورد با گروههای مسلح و پاسخگویی در برابر مردم و جامعه جهانی را داشته باشد.
حملات اخیر پاکستان در شرایطی صورت گرفته است که روابط کابل و اسلامآباد طی ماههای گذشته با مجموعهای از اختلافات مرزی، امنیتی و سیاسی روبهرو بوده است. دو طرف بارها یکدیگر را به فراهم کردن زمینه فعالیت گروههای مسلح متهم کردهاند و هر بار تشدید این اختلافات، نگرانیها درباره احتمال گسترش درگیریها به داخل خاک افغانستان را افزایش داده است.
