به گزارش ایراف، دفتر معاونت اقتصادی نخستوزیر طالبان اعلام کرده است که ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی نخستوزیر، روز دوشنبه در کابل با زلمی خلیلزاد، دیپلمات افغانتبار و نماینده ویژه پیشین آمریکا برای افغانستان، دیدار کرده است.
این دیدار در فضایی برگزار شده که طالبان طی ماههای اخیر تلاش دارند با برجستهسازی پروژههای اقتصادی، تصویر تازهای از حکومت خود ارائه دهند.
بر اساس اطلاعیه این دفتر، دو طرف در این نشست درباره تحولات منطقه، وضعیت حکومتداری طالبان، پروژههای زیربنایی و ظرفیتهای اقتصادی افغانستان گفتوگو کردهاند.
خلیلزاد در این دیدار گفته است که «در بخشهای مختلف افغانستان پیشرفتهایی صورت گرفته» و اکنون «زمینه برای جذب سرمایهگذاری خارجی فراهم شده است».
او افزوده است که شرکتهایی از عربستان سعودی، قطر، جمهوری آذربایجان و نروژ علاقهمند سرمایهگذاری در افغانستان هستند؛ بهویژه در حوزههای اکتشاف و استخراج نفت و گاز که طالبان آن را یکی از محورهای اصلی همکاریهای اقتصادی معرفی میکنند.
ملا عبدالغنی برادر نیز با استقبال از این علاقهمندی تأکید کرده است که حکومت طالبان برای سرمایهگذاران خارجی «تسهیلات لازم» را فراهم میکند و آماده همکاری در پروژههای بزرگ اقتصادی است.
دفتر معاونت اقتصادی نخستوزیر طالبان اعلام کرده که این گروه در تلاش است مسیرهای قانونی و اداری سرمایهگذاری را برای شرکتهای خارجی تسهیل کند.
این دیدار در حالی انجام شده که زلمی خلیلزاد طی ماههای اخیر چندین بار به کابل سفر کرده و با مقامهای طالبان دیدار داشته است.
او پس از سقوط دولت پیشین افغانستان، بارها از طالبان بهعنوان «واقعیت سیاسی کشور» یاد کرده و نقش او در توافق دوحه همچنان محل بحث و انتقاد در محافل سیاسی افغانستان است.
حضور در مراسم قرارداد نفتی؛ نقطه اوج بحثها
این در حالیاست که خلیلزاد روز دوشنبه در مراسم امضای قرارداد نفت و گاز حوزه کشک–تیرپل هرات میان وزارت معادن طالبان و شرکت نفتی دلتا عربستان سعودی نیز حضور داشت؛ مراسمی که ملا عبدالغنی برادر آن را هدایت میکرد.
او در این مراسم، این توافق را «مثبت و امیدوارکننده» توصیف کرد و گفت افغانستان «آماده جذب سرمایهگذاریهای بزرگ بینالمللی» است.
خلیلزاد همچنین افغانستان را «پل زمینی میان آسیای مرکزی و جنوبی» خواند.
روایتهای قدیمی از تلاش برای انحصار منابع شمال
در پی این تحرکات، برخی روزنامهنگاران افغان نیز به گذشته نقش خلیلزاد در پروندههای اقتصادی افغانستان اشاره کردهاند.
سید اصغر اشراق، روزنامهنگار، میگوید خلیلزاد در دوران حامد کرزی و اشرف غنی تلاش زیادی داشت تا قراردادهای انحصاری نفت و گاز شمال کشور را برای شرکتهایی که با برخی کشورهای منطقه و فرامنطقهای در آنها سهم داشتند، بهدست آورد؛ اما موفق نشد.
به گفته او، یکی از نمونههای این تلاشها، اصرار بر قرارداد انحصاری نفت و گاز شمال برای یک شرکت مشترک مورد حمایت خلیلزاد بود؛ قراردادی که با مخالفت و استدلال میهنی سید مصطفی کاظمی، وزیر تجارت وقت، روبهرو شد.
اشراق میگوید همین مخالفت باعث شد نام کاظمی بعدها از کابینه حامد کرزی حذف شود.
امروز؛ همان مسیر، اما بدون مانع
اشراق معتقد است که اکنون، زیر چتر حکومت طالبان که خلیلزاد «لابیگر مسلم واگذاری افغانستان به آنان» بوده، او بدون شفافیت و هیچ نوع مانعی در کنار مقامهای طالبان، قراردادهای مشابه را «ذیل نام عربستان و دیگر کشورها» امضا میگیرد.
او میگوید: «بر سر ملک بیصاحب و بیدر و پیکر افغانستان چه تجارتهایی که انجام نمیشود؛ تجارتهایی که کوچکترین نفعی برای مردم این سرزمین جز فقر، بیثباتی و ناامنی نداشته و ندارد.»
سایه توافق دوحه بر تحرکات امروز
با وجود این اظهارات، نقش خلیلزاد در تحولات سیاسی افغانستان همچنان محل انتقاد جدی است.
توافق دوحه که او در سال ۲۰۲۰ با طالبان امضا کرد، خروج شتابزده نیروهای آمریکایی را رقم زد و زمینه سقوط دولت پیشین و بازگشت طالبان به قدرت را فراهم آورد.
منتقدان میگویند او اکنون در قامت «لابیگر غیررسمی طالبان» ظاهر شده و تلاش دارد این گروه را در عرصه جهانی تثبیت کند.
هشدارها درباره پیامدهای مذهبی و سیاسی
همزمان با این تحرکات، مولوی حبیبالله حسام، رئیس کمیته علمای جبهه مقاومت ملی افغانستان، نسبت به «پردهٔ پنهان» این حضورها هشدار داده است.
او با لحنی انتقادی گفته است که «مدرسهٔ خاتمالنبیین و رسانههای مرتبط با تشیع، در چارچوب بازی بزرگ و برای جلب رضایت امارات، سعودی و دیگر بازیگران مصادره شدهاند؛ این روند تا نابودسازی مذهب و مراکز مذهبی ادامه پیدا میکند.»
به باور حسام، سیاست طالبان فراتر از یک قرارداد اقتصادی است و پیامدهای سیاسی، اجتماعی و مذهبی عمیقی دارد. او حضور خلیلزاد در کنار طالبان و شرکت سعودی را بخشی از «معماری جدید قدرت» میداند که میتواند به محدودسازی نهادهای شیعی و تغییر توازن مذهبی در افغانستان منجر شود.
با این همه، یک منبع در وزارت خارجه آمریکا در واکنش به سفر اخیر زلمی خلیلزا، به کابل اعلام کرده است که او «کارمند دولت ایالات متحده نیست و از این کشور نمایندگی نمیکند».
