به گزارش ایراف، روزنامه انگلیسی فایننشالتایمز در گزارشی تحلیلی نوشت که برای نزدیک به چهار دهه، زنجیرهای از پایگاههای عظیم نظامی آمریکا ستون فقرات حضور این کشور در خاورمیانه بود؛ اما شش ماه جنگ با ایران نشان داد این سازه به ظاهر مستحکم، در برابر توان موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی، چقدر شکننده است.
به نوشته این روزنامه، تهران با بهرهگیری از موشکهای کوتاهبرد و پهپادهای نقطهزن، تأسیسات آمریکا در منطقه را هدف قرار داد و خیلی زود روشن شد که پایگاههای بزرگ و ثابت، وقتی در نزدیکی سواحل ایران قرار دارند، عملاً در تیررس مستقیم قرار میگیرند.
واشنگتن ناچار شد بخش قابل توجهی از نیروها و هواپیماهای خود را به اراضی اشغالی، اردن و حتی اروپا منتقل کند؛ مناطقی که خارج از برد تسلیحات کوتاهبرد ایران هستند.
چرخش راهبردی پنتاگون
هال برندز، پژوهشگر دانشگاه جانز هاپکینز، در گفتوگو با این روزنامه تأکید کرده است که پایگاههای بزرگ آمریکا «بسیار آسیبپذیر» شدهاند و واشنگتن ناگزیر است وزن حضور نظامی خود را از خلیج فارس به نقاط دورتر منتقل کند.
به نوشته فایننشالتایمز، پنتاگون در سالهای اخیر به سمت استقرار پراکنده حرکت کرده است؛ مدلی که در آن نیروها در پایگاههای کوچکتر و موقت مستقر میشوند تا هدفگیری آنها دشوارتر شود. این تغییر، عملاً پایان دوران پایگاههای عظیم و ثابت آمریکا در منطقه را رقم میزند.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز در همین چارچوب، آزمایشهایی برای پراکندگی نیروها و نشستوبرخاست سریع جنگندهها روی باندهای موقتی انجام داده است.
خسارات میلیاردی و تردید درباره بازسازی
یکی از نگرانیهای اصلی واشنگتن، میزان خسارت واردشده به پایگاههای خلیج فارس است؛ پایگاههایی که بخش زیادی از تأسیساتشان روی زمین و در معرض دید قرار دارد.
ایران در جریان جنگ، آشیانههای هواپیما، زیرساختهای تدارکاتی، رادارها و مراکز فرماندهی را هدف قرار داد. این حملات باعث شد ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، مقر آسیبدیده خود در بحرین را رها کرده و از جزیره دورافتاده دیهگو گارسیا بهعنوان مرکز تدارکاتی جایگزین استفاده کند.
اندیشکده امریکن انترپرایز برآورد کرده است که تعمیر خسارات واردشده به ۱۱ پایگاه آمریکا در هفت کشور منطقه، حدود ۵ میلیارد دلار هزینه دارد؛ رقمی که پنتاگون حتی در برآوردهای رسمی جنگ با ایران لحاظ نکرده است.
نیت سوانسون، مدیر سابق امور ایران در شورای امنیت ملی آمریکا، میگوید: «بازسازی برخی از این سایتها فایدهای ندارد» و تأکید میکند که واشنگتن احتمالاً به سمت غرب عقب خواهد نشست.
خروج تدریجی آمریکا از غرب آسیا
فایننشالتایمز مینویسد که آمریکا در طول جنگ، نیروهای خود را به اراضی اشغالی و اردن منتقل کرده و پرواز پهپادها و هواپیماهایش را از اروپا انجام داده است.
این روند، نشانهای از عقبنشینی تدریجی واشنگتن از منطقهای است که دههها محور سیاست خارجیاش بود.
در همین دوره، آمریکا از سوریه خارج شد و حضور خود در عملیات ضد داعش در عراق را کاهش داد؛ اقدامی که سه استراتژیست سابق دفاعی آمریکا آن را «بازگشت به سطح پیش از حمله ۲۰۰۳ به عراق» توصیف کردهاند.
واکنش ایران؛ توسعه توان موشکی میانبرد
به نوشته این روزنامه، ایران نیز با درک تغییرات آمریکا، در حال تطبیق راهبردی است.
دنی سیترینوویچ، تحلیلگر سابق واحد اطلاعات نظامی رژیم صهیونیستی، پیشبینی کرده که تهران سرمایهگذاری بیشتری روی موشکهای میانبرد خواهد کرد؛ موشکهایی که توان هدفگیری اردن و اراضی اشغالی را دارند.
او میگوید: «ایران الگوی تقویت نیروهایش را تغییر خواهد داد و به شکار ادامه خواهد داد.»
فروپاشی دکترین کارتر
فایننشالتایمز در بخش تاریخی گزارش خود یادآور میشود که ردپای آمریکا در خلیج فارس پس از انقلاب اسلامی ایران و حمله شوروی به افغانستان شکل گرفت.
جیمی کارتر در سال ۱۹۸۰ اعلام کرد که واشنگتن اجازه نخواهد داد هیچ دولت متخاصمی کنترل خلیج فارس را به دست گیرد.
اما امروز، به گفته گریگوری برو، تاریخنگار گروه اوراسیا، «به نظر میرسد دکترین کارتر عملاً فروپاشیده است».
او تأکید میکند که انقلاب اسلامی این دکترین را ضروری کرد و جنگ با ایران، آن را از میان برد.
طنز تاریخ؛ ترامپ و تکرار سرنوشت کارتر
در پایان گزارش، فایننشالتایمز به نکتهای تاریخی اشاره میکند: دونالد ترامپ بارها گفته بود نمیخواهد مانند کارتر در یادها بماند؛ رئیسجمهوری که دورانش با انقلاب ایران و تسخیر سفارت آمریکا از مسیر خارج شد.
اما سیترینوویچ میگوید: «طنز تاریخ این است که شکست راهبردی در ایران، گریبانگیر ترامپ نیز خواهد شد. او هرگز نمیخواست کارتر شود و حالا در حال تبدیلشدن به اوست.»
