به گزارش ایراف، ملک ستیز، پژوهشگر و تحلیلگر سیاسی اهل افغانستان، در یادداشتی انتقادی با اشاره به پنجمین سالگرد توافقی که قدرت را از جمهوری افغانستان به «امارت طالبان» منتقل کرد، به شدت از مواضع اخیر مقامهای آمریکایی درباره وضعیت حقوق بشر، زنان و تهدید تروریسم در افغانستان انتقاد کرده است.
او با بیان اینکه «فاجعه را ساختید، حالا برایش مرثیه میخوانید»، گفته است تحمل سخنان بسیاری از بازیگران خارجی ممکن است، اما شنیدن اظهارات مقامهای آمریکایی درباره بحرانهای کنونی افغانستان «خشمبرانگیز» است.
به گفته ستیز، کسانی که امروز از محرومیت زنان و دختران افغان، گسترش فقر و تهدیدهای امنیتی سخن میگویند، همانهایی هستند که مسیر بازگشت طالبان به قدرت را هموار کردند.
این تحلیلگر افغان با اشاره به نقش مستقیم آمریکا در روند دوحه تأکید کرده است: «مگر شما خلیلزاد را برای مذاکره و تسهیل همین روند مأمور نساختید؟ مگر توافق دوحه در سال ۲۰۲۰ بخشی اساسی از مسیری نبود که در نهایت به فروپاشی جمهوری افغانستان انجامید؟»
او همچنین سکوت واشنگتن در برابر کشتارهای طالبان پس از این توافق را «شرمآور» توصیف کرده است.
ستیز با انتقاد از دستگاههای اطلاعاتی و نهادهای پژوهشی آمریکا گفته است: «آیا واقعاً نمیدانستید طالبان چه گروهی است؟ نمیدانستید طالبانیزم چه معنایی دارد؟ نمیدانستید سپردن قدرت به چنین نیرویی چه پیامدهایی برای زنان، آزادیهای مدنی، حقوق بشر و آینده افغانستان خواهد داشت؟»
او با اشاره به گزارشهای بینالمللی درباره تشدید محدودیتها علیه زنان و دختران افغان، تأکید کرده است که طالبان مسئول سیاستهای سرکوبگرانه امروز است، اما این واقعیت «مسئولیت قدرتهایی را که راه بازگشت طالبان را فراهم کردند، پاک نمیکند».
ستیز در ادامه گفته است: «شما نمیتوانید هم در ساختن یک فاجعه نقش داشته باشید و هم چند سال بعد، با ژست ناظر بیطرف، درباره پیامدهای همان فاجعه سخنرانی کنید. این کار زشتتر از اهانت است.»
او این روند را «شکست تاریخی در محاسبه، مسئولیتپذیری و اخلاق سیاست خارجی» آمریکا دانسته و تأکید کرده است که پیش از آنکه از مردم افغانستان خواسته شود هزینه این فاجعه را تحمل کنند، واشنگتن باید درباره سهم خود در ایجاد آن پاسخگو باشد.
این تحلیلگر افغان در پایان با انتقاد از «شگفتینمایی» مقامهای آمریکایی نسبت به وضعیت کنونی افغانستان نوشتهاست: «واقعاً جای شرم است که کسانی که در طراحی و اجرای این معامله نقش داشتند، امروز درباره نتایج آن چنان سخن میگویند، گویی افغانستان را همین دیروز کشف کردهاند.»
