به گزارش ایراف، سازمان نی، نهاد حمایتکننده رسانهها در افغانستان، در گزارشی تازه اعلام کرده است که طی پنج سال گذشته و پس از بازگشت طالبان به قدرت، ۷۰۰ مورد خشونت، تهدید و نقض حقوق خبرنگاران را مستند کرده است؛ آماری که به گفته این سازمان، نشاندهنده «فروپاشی کامل امنیت حرفهای» در محیط رسانهای افغانستان است.
بر اساس این گزارش که روز چهارشنبه ۲۱ اسد منتشر شده، در این دوره دستکم ۶ خبرنگار کشته و حدود ۴۰۰ خبرنگار و کارمند رسانهای بازداشت شدهاند.
نی میگوید طالبان بهطور میانگین هر ۹ روز دو خبرنگار یا کارمند رسانهای را بازداشت کردهاند؛ روندی که به گفته این نهاد، فضای رسانهای را بهشدت امنیتی و پرخطر کرده است.
خشونتهای گسترده و ساختاری علیه رسانهها
در گزارش نی، انواع خشونت علیه خبرنگاران از جمله سلب آزادی، شکنجه، ضربوشتم، تهدید، قتل، بیکاری و حذف زنان از رسانهها ثبت شده است.
این سازمان تأکید کرده که طالبان و گروه داعش مسئول قتل خبرنگاران در این دوره بودهاند؛ گروههایی که بهگفته نی، سابقه طولانی در اعمال خشونت و نقض حقوق بشر دارند.
نی همچنین از بدرفتاری و شکنجه خبرنگاران در جریان بازداشت و زندان بهعنوان یکی از موارد جدی نقض حقوق حرفهای یاد کرده و گفته است که بسیاری از خبرنگاران پس از آزادی، به دلیل فشارهای امنیتی و تهدیدهای مداوم، ناچار به ترک شغل یا مهاجرت شدهاند.
افغانستان؛ «مرکز جهانی تبعید اجباری خبرنگاران»
همزمان با انتشار این گزارش، سازمان امسو نیز در ارزیابی سالانه خود اعلام کرده است که افغانستان در پی سرکوب شدید، سانسور ساختاری و فشارهای امنیتی به «مرکز جهانی تبعید اجباری خبرنگاران» تبدیل شده است.
این نهاد میگوید آزادی بیان در افغانستان اکنون در پایینترین سطح تاریخی قرار دارد.
طبق این گزارش، زنان خبرنگار نیز با محدودیتهای گسترده روبهرو بودهاند و شمار زیادی از آنان از کار در رسانهها کنار گذاشته شدهاند؛ موضوعی که به گفته امسو، «حذف سیستماتیک زنان از عرصه رسانه» را نشان میدهد.
فروپاشی رسانههای مستقل
نی در بخش دیگری از گزارش خود اعلام کرده است که طی پنج سال گذشته حدود ۳۰۰ مورد ضربوشتم خبرنگاران، بیکار شدن نزدیک به پنج هزار خبرنگار و کارمند رسانهای و توقف فعالیت حدود ۵۰۰ رسانه ثبت شده است؛ آماری که بیانگر «فروپاشی گسترده رسانههای مستقل» در افغانستان است.
این سازمان میگوید اکنون هیچ رسانهای در افغانستان بدون اجازه طالبان امکان نشر یا پخش محتوا ندارد و هیچ قانون مشخص و قابل اتکایی برای فعالیت رسانهها وجود ندارد.
به گفته نی، طالبان تاکنون بیش از ۲۵ حکم مستقیم و سراسری و دهها دستور محلی درباره فعالیت رسانهها صادر کردهاند که همگی ماهیت محدودکننده دارند.
نقش نهادهای طالبان در اعمال فشار
در این گزارش تأکید شده که وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، وزارت دادگستری و استخبارات نقش مستقیم در اعمال محدودیتها و فشار بر رسانهها دارند و با استفاده از ابزارهای قانونی و امنیتی، فضای رسانهای را تحت کنترل کامل قرار دادهاند.
نی در پایان افغانستان را «زندان بزرگ و مخوف برای خبرنگاران و گورستانی برای آزادی بیان» توصیف کرده و از جامعه جهانی خواسته است برای حمایت از خبرنگاران افغان، اقدامات فوری و مؤثر انجام دهد.
