سیدرضا حسینی میثم، رئیس کمیته غیردولتی هماهنگی اربعین افغانستان، در گفتوگوی اختصاصی با ایراف، با اشاره به تکرار تأخیر در اعزام زائران افغانستانی به عراق اظهار کرد: این مشکل تقریباً هر سال وجود داشته و مهمترین دلیل آن، نبود روابط و مراودات دیپلماتیک میان دولت جمهوری عراق و حکومت مستقر در افغانستان است. به گفته وی، نبود این ارتباطات موجب شده هماهنگیهایی که معمولاً میان دولتها در چنین موضوعاتی انجام میشود، شکل نگیرد و همین مسئله روند ورود زائران افغانستانی را با مشکلات جدی مواجه کند.
وی افزود: مشکل دیگر، اعلام دیرهنگام موافقت ورود زائران افغانستانی از سوی وزارت کشور عراق است. این موافقت باید در زمان مناسب صادر شود تا بر اساس آن، روند ثبتنام، صدور ویزا و برنامهریزی اعزام زائران انجام شود، اما در سالهای گذشته این مجوز معمولاً تنها چند روز مانده به اربعین ابلاغ شده است.
حسینی میثم ادامه داد: در چنین فرصت کوتاهی، امکان ثبتنام، انجام هماهنگیها، اخذ ویزا و تدارک اعزام با دشواریهای فراوان روبهرو میشود و در نتیجه، زائران افغانستانی غالباً پس از روز اربعین و تا پایان ماه صفر وارد عراق میشوند.
وی با تأکید بر ضرورت ایجاد یک سازوکار منسجم برای پیگیری امور اربعین گفت: در دولت پیشین افغانستان، کمیته ویژه دولتی اربعین ذیل وزارت اطلاعات و فرهنگ فعالیت میکرد و مسئولیت هماهنگی و تمهید امور مربوط به اعزام زائران را بر عهده داشت، اما اکنون چنین ساختاری وجود ندارد.
رئیس کمیته غیردولتی هماهنگی اربعین افغانستان افزود: در حال حاضر، جمعی از نیروهای داوطلب و علاقهمند در قالب کمیته غیردولتی هماهنگی اربعین افغانستان، با امکانات و ظرفیتهای محدود، بخشی از هماهنگیها و پیگیریهای مرتبط با اعزام زائران را انجام میدهند. به گفته وی، این کمیته با وجود محدودیتها، در سالهای گذشته دستاوردهای ارزشمندی داشته است.
وی درباره خدماترسانی به زائران افغانستانی پس از پایان اربعین نیز اظهار کرد: شبکه خدمترسانی به زائران افغانستانی در سه کشور افغانستان، ایران و عراق فعال است. در افغانستان، موکب مستقر در هرات و مرز اسلامقلعه تا زمان خروج آخرین زائر، خدمات رایگان شامل اسکان، اطعام و هماهنگی حملونقل را ارائه میکند.
حسینی میثم ادامه داد: در ایران نیز ستاد مردمی اربعین مهاجرین، از مرز دوغارون تا شهر مشهد، مسئولیت اسکان، پذیرایی و هماهنگی امور زائران را برعهده دارد و این خدمات از طریق ۱۵ تا ۱۶ موکب مهاجرین ارائه میشود.
وی افزود: اگرچه بسیاری از مواکب عراق پس از روز اربعین به فعالیت خود پایان میدهند، اما با هماهنگیهای انجامشده از سال گذشته، عتبات مقدس حسینی، عباسی و علوی تا زمان حضور زائران افغانستانی، خدمات رایگان اطعام را ادامه میدهند. افزون بر این، تعدادی از حسینیهها و مواکب عراقی و افغانستانی نیز تا پایان ماه صفر به زائران خدمترسانی میکنند.
رئیس کمیته غیردولتی هماهنگی اربعین افغانستان، «رسوب زائران» را یکی از مهمترین دغدغههای دولتهای ایران و عراق دانست و گفت: برخی افراد از افغانستان نه با هدف زیارت، بلکه با انگیزه اشتغال، از ویزای اربعین استفاده میکنند و پس از ورود به ایران یا عراق، دیگر به کشور خود بازنمیگردند.
وی افزود: این مسئله یک واقعیت است و طبیعی است که دولتهای عراق و جمهوری اسلامی ایران نسبت به آن حساسیت داشته باشند. به همین دلیل، شرکتهای سیاحتی افغانستان از زائران ضمانت دریافت میکنند تا پس از پایان سفر به کشور بازگردند، اما با وجود این تمهیدات، نمیتوان گفت رسوب به طور کامل از بین رفته است.
حسینی میثم با بیان اینکه این مشکلات تنها به افغانستان محدود نمیشود، اظهار کرد: پاکستان نیز با چالشهایی همچون تأخیر در صدور ویزا و مشکلات حملونقل زمینی روبهرو است، اما آمار رسوب زائران پاکستانی در عراق، به مراتب بیشتر از زائران افغانستانی است.
وی در بخش دیگری از این گفتوگو، مهمترین خسارت تأخیر در اعزام زائران افغانستانی را محروم شدن آنان از حضور در اجتماع عظیم روز اربعین دانست و گفت: حضور در راهپیمایی اربعین و درک فضای معنوی بینالحرمین، مهمترین بخش این سفر است؛ توفیقی که متأسفانه هر سال از بسیاری از زائران افغانستانی سلب میشود.
رئیس کمیته غیردولتی هماهنگی اربعین افغانستان ادامه داد: این تأخیر علاوه بر محروم کردن زائران از فضای اصلی اربعین، هزینههای سفر را نیز برای اقشار کمبضاعت افزایش میدهد؛ زیرا پس از پایان اربعین، بسیاری از مواکب فعالیت خود را متوقف میکنند و زائران ناچار میشوند هزینه اسکان و تغذیه را شخصاً پرداخت کنند؛ موضوعی که برای خانوادههای کمدرآمد فشار اقتصادی مضاعفی ایجاد میکند.
حسینی میثم همچنین خطاب به شرکتهای سیاحتی و کاروانهای زیارتی افغانستانی تأکید کرد: «شما خادمان زائران هستید؛ این جایگاه را با ثبتنام افراد غیرزائر و تضییع حق زائران واقعی خدشهدار نکنید.»
