اما در میان این خیل عظیم، هر سال یک گروه بیش از همه برای رسیدن به این قرار عاشقانه تلاش میکند؛ شیعیان افغانستان. عاشقانی که سختی راه را به جان میخرند و با عبور از مرزها، خود را به عراق میرسانند. بسیاری از این زائران، کسانی هستند که از روستاهای دورافتاده مناطق مرکزی افغانستان راهی میشوند و با وجود مشکلات اقتصادی، دل به دریای بیکران عشق اباعبدالله میزنند.
برای بسیاری از آنان، زیارت اربعین تنها یک سفر نیست؛ آرزویی است که شاید سالها برایش پول جمع کردهاند، از نیازهای زندگی گذشتهاند و صدها کیلومتر راه را با اتوبوس و سختترین امکانات پیمودهاند. اما هر سال، درست زمانی که میلیونها زائر در کربلا به عزاداری مشغولاند، بسیاری از زائران افغانستانی هنوز پشت مرزها، در انتظار ویزا یا آغاز سفر هستند.
دیدن تصاویر مشایه زائران و حال و هوای بینظیر پیادهروی اربعین، دلهای این زائران محروم و مستضعف را میفشارد و در حالی عزم جدی برای حضور دارند، باز هم محروم میمانند.
زائران افغانستانی چه مشکلی برای عراق دارند؟
یکی از مهمترین مشکلات امسال، تأخیر در آغاز روند صدور ویزای عراق برای زائران افغانستانی بود. هر روز تأخیر، یعنی هزاران زائری که از روزهای اصلی اربعین محروم میشوند.
این زائران نه برای تفریح، بلکه برای ادای عشق و ارادت به سیدالشهدا(ع) راهی سفر میشوند. بسیاری از آنان زمانی وارد عراق میشوند که مراسم اربعین به پایان رسیده است. طبیعی است که این مسئله، حس تبعیض و نابرابری را در میان آنان تقویت میکند و حس جامانده و رهاشده و مظلومیت را تداعی میکند.
اگر اربعین متعلق به همه شیعیان جهان است، چرا زائر افغانستانی باید آخرین زائرانی باشند که فرصت ورود پیدا میکند؟ آنهم زمانی که دیگر زائران در حال برگشت هستند و عملا مراسم اربعین پایان یافته است.
آیا مسئولان عراقی نمیدانند که زائران افغانستانی برای رسیدن به عراق حداقل دو تا پنج روز زمان نیاز دارند؟ و یک روز مانده به اربعین، ویزا صادر شدن، یعنی جاماندن از قافله اربعین؟
گویا برای متولیان دولت عراق، حضور یا عدم حضور زائران افغانستانی فرق چندانی ندارد و در حالیکه چند سال پیش شمار زائران افغانستانی به بیش از ۸۰ هزار نفر میرسید، حالا دولت عراق سهمیهای ۱۵ هزار نفری برای این قشر مظلوم و بی صدا در نظر گرفته است.
حکومت طالبان؛ سکوتی که هزینه آن را زائران میپردازند
در کنار مشکلات خارجی، مسئولیت حکومت سرپرست افغانستان نیز قابل انکار نیست.
انتظار میرفت هماهنگیهای لازم با کشورهای میزبان، ماهها پیش از آغاز اربعین انجام شود تا زائران با آرامش و برنامهریزی سفر کنند، نه اینکه روزهای سرنوشتساز را در انتظار تصمیمهای دیرهنگام از دست بدهند.
مسئولیت هر حکومتی، دفاع از حقوق شهروندان خود است. زائران افغانستانی نیز حق دارند از حمایت، برنامهریزی و پیگیری مؤثر برخوردار باشند. وقتی هزاران نفر با هزینه شخصی و عشق حسینی راهی این سفر میشوند، کمترین انتظار آن است که مسئولان، مسیر را برای آنان هموار کنند، نه اینکه آنان را بدون هیچ حمایتی رها کنند تا زمینه برای سودجویان فراهم شود.
اگر حکومت طالبان مانند سایر کشورهایی که شهروندان شیعه مذهب دارند، زمینه را برای فعالیت ستاد اربعین تسهیل میکرد، بخشی از مشکلات زائران حل میشد، اما بیتوجهی طالبان به شیعیان و مناسک مذهبیشان، باعث شده تا خلا متولی، باعث سرگردانی زائران شود.
شیعیان افغانستان؛ محرومیت مضاعف
واقعیت تلخ این است که شیعیان افغانستان سالهاست در بسیاری از عرصهها با محدودیتها و دشواریهای بیشتری روبهرو هستند و اربعین نیز از این قاعده مستثنا نیست.
زائران افغانستانی اربعین معمولاً از طبقات کمبرخوردار و مستضعف جامعه است. آنها برای رسیدن به کربلا، از درآمد اندک خود میگذرند، ماهها پس انداز میکنند و سختیها را به جان میخرند تا در نهایت بتوانند دوشادوش دیگر شیعیان، در همایش اربعین حاضر شوند.
با این حال، نه تنها از تسهیلات ویژه برخوردار نیستند، بلکه گاهی بیش از دیگران با موانع اداری و تأخیرهای طولانی روبهرو میشوند و گاهی مانند امسال، پس از ایام اربعین به عراق میرسند.
شیعیان افغانستان از جمله مظلومترین شیعیان هستند که حتی در اربعین حسینی و از سوی همکیشان خود نیز مورد کم لطفی قرار میگیرند. آنها امتیاز ویژه ای برای خود نمیخواهند، بلکه خواهان حق برابر برای ادای عشق و ارادت به سیدالشهدا و شرکت در تصویر بزرگ امت واحده هستند.
