به گزارش ایراف،تشدید بحرانهای منطقهای و اثبات ناکارآمدی تضمینهای امنیتی آمریکا در حفاظت از شریانهای حیاتی خلیج فارس، دولت کویت را بر آن داشته تا برای گذر از «توهم امنیت آمریکایی»، رویکرد تنوعبخشی به متحدان منطقهای را اتخاذ کرده و به سمت ایجاد یک الگوی خوداتکای امنیتی حرکت کند.
مقامات دیپلماتیک دو کشور اعلام کردند این سند ۱۲ مادهای، چهارچوبی قانونی برای گسترش همکاری میان نیروهای مسلح دو طرف در زمینههای آموزش نظامی، تبادل اطلاعات، پشتیبانی (لجستیک)، فناوریهای دفاعی و تحقیقات فراهم کرده و هدف اصلی آن تحکیم روابط نهادی میان نیروهای نظامی دو کشور است.
«ظفر اقبال» سفیر پاکستان در کویت در گفتگو با روزنامه «الجریده» تاکید کرد که این توافق دارای ابعاد کاملاً دفاعی، ارتقای قابلیتها و همافزایی حرفهای است. همزمان، وزارت خارجه پاکستان از سفر قریبالوقوع «شیخ جراح جابر الاحمد الصباح» وزیر امور خارجه کویت به اسلامآباد خبر داده است.
تفاوت کلیدی با پیمان دفاعی پاکستان و عربستان
تفاوت ساختاری و اصلی توافق کویت با پیمان دفاعی سپتامبر ۲۰۲۵ میان اسلامآباد و ریاض، در عدم وجود بند «دفاع متقابل» است.
در توافق پاکستان و عربستان صراحتاً قید شده که «تجاوز به هر یک از دو کشور، تجاوز به کشور دیگر محسوب میشود» و بر همین اساس نیز در آوریل ۲۰۲۶ بخشی از یگانهای نیروی هوایی پاکستان در پایگاه شاه عبدالعزیز عربستان مستقر شدند. اما توافق با کویت فاقد چنین تعهدی است و صرفاً بر آموزش، لوجستیک، تبادل فناوری و همکاریهای ساختاری تمرکز دارد.
بندهای ۱۲گانه توافق نظامی پاکستان و کویت
این سند که در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۳ توسط «ملک محمد فاروق» سفیر وقت پاکستان و سرتیپ «فواز خضیر محمد الحربی» مدیر برنامهریزی مشترک وزارت دفاع کویت به امضا رسیده بود، دارای بندهای اساسی زیر است:
حوزههای اصلی: آموزش نیروها، لجستیک، تبادل دانش فنی، فناوریهای دفاعی و انضباطی، و تبادل اطلاعات امنیتی (مواد ۱ و ۲)
برنامه اجرایی و کمیته مشترک: تدوین برنامههای سالانه و تشکیل «کمیته مشترک نظامی» تحت نظر وزرای دفاع دو کشور جهت نشستهای سالانه (مواد ۳ تا ۵)
محرمانگی و مالکیت فکری: حفظ طبقهبندی اطلاعات، حقوق مالکیت فکری و تنظیم برنامههای مالی (مواد ۶ تا ۸)
تعهدات و حل اختلاف: تاکید بر عدم لغو تعهدات بینالمللی پیشین و حلوفصل اختلافات صرفاً از طریق رایزنی دوجانبه بدون ارجاع به طرف ثالث یا مراجع قضایی بینالمللی (مواد ۹ و ۱۰)
مدت و اصلاحات: تعیین شرایط اصلاح، اعتبار و بررسی دورهای مفاد (مواد ۱۱ و ۱۲)
ابعاد ژئوپلیتیک؛ چرا کویت اکنون این توافق را فعال کرد؟
تحلیلگران فعالسازی این توافق را با تحولات جاری منطقه، تضعیف تضمینهای امنیتی آمریکا و رویکرد «تنوعبخشی به متحدان» از سوی کشورهای خلیج فارس مرتبط میدانند.
عبدالباسط (پژوهشگر مسائل امنیتی): «کویت با رسمی کردن این توافق پیام تغییر اولویتهای امنیتی خود را مخابره میکند. پاکستان وارد جنگ مستقیم به نفع کویت نخواهد شد، اما پشتیبانی تسلیحاتی، آموزشی و مستشاری ارائه خواهد داد.»
پراوین سواهنی (تحلیلگر نظامی هندی): «کشورهای منطقه در حال حرکت به سمت یک “چهارچوب امنیتی اسلامی” هستند که در آن نقش پاکستان به عنوان یک قدرت منطقهای و دارنده سلاح هستهای برجستهتر شده است.»
ارتقای اعتبار نظامی اسلامآباد: به باور سرتیپ «محمود شاه»، عملکرد نظامی پاکستان در درگیریهای محدود سال ۲۰۲۵ با هند، اعتبار دفاعی اسلامآباد را در چشم کشورهای عربی ارتقا داده است.
ثمره دیپلماسی ارتش: بلال خان، تحلیلگر دفاعی معتقد است این اقدام نشاندهنده به بار نشستن سیاست خارجی فیلد مارشال عاصم منیر در تقویت نفوذ منطقهای پاکستان است.
