به گزارش ایراف، عاشورای امسال در کابل در شرایطی برگزار شد که بر اساس گزارشهای منتشرشده، محدودیتهای کمسابقهای بر برگزاری آیینهای عزاداری اعمال شده است؛ محدودیتهایی که به گفته رسانهها و شهروندان، از جمعآوری نمادهای محرم و ممنوعیت عزاداری خیابانی تا محدودیت برای فعالیت رسانهها و مراکز دینی شیعی را در بر گرفته است.
جمعآوری پرچمهای عزاداری از سطح خیابانها
بر پایه گزارش رسانهها و روایت شهروندان، در روزهای منتهی به عاشورا از نصب پرچمها و نمادهای عزاداری در معابر عمومی جلوگیری شده و در برخی مناطق شیعهنشین نیز پرچمهای برافراشتهشده جمعآوری شدهاند.
بر اساس گزارشی که دویچهوله آلمان منتشر کرده است، مراسمهای عزاداری امسال در سایه محدودیتهای گسترده برگزار شده و هیأتهای عزاداری صرفاً در داخل تکایا و مساجد به عزاداری پرداختهاند.
همچنین گزارشهای محلی حاکی از آن است که امسال برگزاری دستههای سینهزنی و حرکت هیئتهای عزاداری در خیابانهای کابل مجاز نبوده و برگزارکنندگان موظف شدهاند مراسم را تنها در مساجد، حسینیهها و تکیهخانهها برگزار کنند. به همین دلیل، خیابانهای کابل در روز عاشورا، برخلاف سالهای گذشته، خالی از دستههای عزاداری بود.
در یک گزارش که تلویزیون آمو منتشر کرده است، یک عالم دینی در خصوص جمعآوری پرچمهای عزاداری میگوید: «پرچم اباعبدالله الحسین(ع) شعار سیاسی ندارد و نباید با مراسمهای عزاداری برخورد سیاسی صورت بگیرد. مذاهب مختلف افغانستان باید در زمینه مراسمهای خود آزادی عمل داشته باشند و نباید جلوی عزاداری امام حسین(ع) گرفته شود.»
توقف فعالیت تلویزیون تمدن و مدرسه خاتمالنبیین
در کنار محدودیتهای مربوط به برگزاری مراسم، گزارشهایی نیز درباره توقف فعالیت شبکه تلویزیونی «تمدن» و تعطیلی حوزه علمیه خاتمالنبیین(ص) منتشر شده است؛ دو نهادی که از مهمترین مراکز رسانهای و علمی جامعه شیعه افغانستان به شمار میروند. این اقدامات نگرانیهایی را در میان علما و شهروندان شیعه برانگیخته است.
از سوی دیگر، سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (امسو) اعلام کرده است که یک خبرنگار زن و چند تن از همکاران او هنگام تهیه گزارش از مراسم عاشورا بازداشت شدهاند. اگرچه این خبرنگار پس از چند ساعت و با میانجیگری آزاد شد، اما به گفته امسو، این بازداشت در ادامه محدودیتهای رسانهای علیه شیعیان صورت گرفته است.
همچنین خبرگزاری اطلاعات روز در گزارش خود با عنوان «وضع محدودیتهای کمسابقه بر مراسم محرم در افغانستان» به مشکلات اخیر در زمینه برپایی عزاداری در کابل پرداخته و از افزایش سختگیریها نسبت به سالهای گذشته خبر داده است.
در واکنش به این تحولات، شورای علمای شیعه افغانستان با صدور بیانیهای نسبت به جمعآوری پرچمهای عزاداری، محدود شدن مراسم محرم، تعطیلی حوزه علمیه خاتمالنبیین(ص) و توقف فعالیت تلویزیون تمدن اعتراض کرد و خواستار رسیدگی فوری مسئولان به این موضوعات شد. این شورا همچنین از علما و خطیبان خواست مردم را از وضعیت موجود آگاه کنند و پیگیری مطالبات را از مسیرهای رسمی ادامه دهند.
عاشورا در سکوت
شماری از شهروندان، فعالان مذهبی و کاربران شبکههای اجتماعی نیز با انتشار تصاویر و پیامهایی، محدودیتهای امسال را بیسابقه توصیف کردهاند. به گفته آنان، آیینهای عزاداری محرم در سالهای گذشته، حتی در شرایط دشوار امنیتی، با آزادی بیشتری برگزار میشد و سختگیریهای امسال فضای عزاداری را بهطور محسوسی تحت تأثیر قرار داده است.
یکی از مسئولان هیئتهای مذهبی در کابل نیز به رسانهها گفته است: «در ابتدای دهه محرم به ما اعلام شد که مراسم فقط در داخل مساجد برگزار شود و صدای آن به بیرون نرسد. چگونه میتوان بدون صدا عزاداری کرد؟»
مراسم عزاداری محرم و روز عاشورا سابقهای طولانی در شهرهای مختلف افغانستان دارد و سالهاست که شیعیان و اهل سنت در نقاط مختلف کشور این مناسبت را گرامی میدارند. از جمله در ولایت قندهار که اکثریت جمعیت آن اهل سنت هستند، همهساله مراسم عزاداری برگزار میشود.
در حالی که مراسم عاشورا در بسیاری از کشورهای جهان، از اروپا و آمریکا گرفته تا آفریقا و استرالیا، با مجوز رسمی و حمایت نیروهای انتظامی برای تأمین امنیت برگزار میشود، گزارشها و روایتهای منتشرشده از افغانستان نشان میدهد که عزاداریهای امسال با محدودیتهای گستردهتری نسبت به سالهای گذشته همراه بوده است؛ موضوعی که با انتقاد شخصیتهای مذهبی، فعالان اجتماعی و بخشی از افکار عمومی افغانستان مواجه شده است.
