به گزارش ایراف، رهبران ارشد مذهبی و سیاسی پاکستان با اشاره به فرآیند صلح موقت میان ایران و ایالات متحده، خواستار بازنگری فوری در سیاستهای انقباضی اسلامآباد در حوزه انرژی و ژئوپلیتیک شدهاند. در همین راستا، حافظ نعیمالرحمن، رئیس حزب جماعت اسلامی پاکستان، در بیانیهای رسمی و پیام ویدئویی، توافق حاصلشده را یک پیروزی راهبردی برای تهران دانست و بر ضرورت آغاز تجارت آزاد و تسریع در تکمیل پروژه خط لوله گاز ایران-پاکستان (IP) تأکید کرد.
این موضعگیری در شرایطی اتخاذ میشود که بر اساس گزارش روز دوشنبه ۲۵ خرداد رسانههای بینالمللی، فرآیند اجرای آتشبس موقت و بازگشایی تدریجی شریانهای مواصلاتی در خلیج فارس آغاز شده است.
پیروزی موازنه مقاومت و بازگشایی آبراههای بینالمللی
رئیس جماعت اسلامی پاکستان بازگشایی تنگه هرمز و تعلیق عوارض دریایی را نشانه پایداری دکترین نظامی و هستهای ایران ارزیابی کرد که در نهایت واشنگتن را به تغییر مواضع ساختاری مجبور ساخت. این تحلیل میدانی همزمان با مصاحبه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا با نیویورکتایمز در روز یکشنبه ۱۴ ژوئن معنا پیدا میکند؛ جایی که ترامپ صراحتاً اعلام کرد تفاهمنامه امضاشده تضمین میکند تنگه هرمز در بلندمدت بدون عوارض باز بماند، هرچند ایران پیش از وقوع جنگ نیز عوارضی دریافت نمیکرد و سیستم عملاً به وضعیت پیش از بحران بازگشته است.
از سوی دیگر، معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، روز دوشنبه ۲۵ خرداد در گفتگو با شبکه سیانان فاش کرد که این یادداشت تفاهم یک سند چارچوبی کلی در حدود یک صفحه و نیم است که تعهدات طرفین را مشروط به عملکرد فنی (Performance-based) میکند.
با این حال، حافظ نعیمالرحمن معتقد است که پایداری تهران در حفظ حق غنیسازی اورانیوم، الگویی برای دیپلماسی اسلامآباد است؛ موضوعی که گزارش رسانههای آمریکایی نظیر اکسیوس نیز آن را تأیید میکند. اکسیوس به نقل از منابع مطلع گزارش داد که ارزیابیهای جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، نشان میدهد مقامات ایرانی در گفتوگوهای داخلی خود بر عدم عقبنشینی از حقوق هستهای تحت پیمان منع گسترش (NPT) تأکید دارند.
شکاف در جبهه مخالفان توافق و هشدارهای تلآویو
تحولات جاری منطقه با مخالفتهای شدید درونساختاری در آمریکا و شبکه متحدان منطقهای آن همراه شده است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، شامگاه دوشنبه ۲۵ خرداد در یک کنفرانس خبری بر تداوم حضور ارتش این رژیم در مناطق امنیتی غزه و لبنان تأکید کرد و گفت: «با یا بدون توافق، ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد.» این در حالی است که ترامپ در مواضع خود، نخستوزیر اسرائیل را به دلیل انجام حملاتی که نزدیک بود توافق را از مسیر خارج کند، مورد انتقاد قرار داد و اعلام کرد توافق او اسرائیل را از نابودی نجات داده است.
درون کابینه آمریکا نیز گزارش واشنگتنپست و اکسیوس بیانگر بروز گسل میان مقامات امنیتی است؛ مارکو روبیو، وزیر خارجه و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، همنوا با رئیس سیا، نسبت به نیتهای راهبردی تهران ابراز تردید کردهاند، در حالی که جرد کوشنر و استیو ویتکاف، فرستادگان ویژه ترامپ، روند توافق دیجیتال روز یکشنبه را هدایت کردهاند.
بحران سوخت در پاکستان و ضرورت فعالسازی پروژه آیپی
درخواست حزب جماعت اسلامی برای کاهش قیمت بنزین و تکمیل خط لوله گاز ایران، مستقیماً به پیشینه طولانی این پروژه معوق راهبردی بازمیگردد. قرارداد خط لوله گاز ایران-پاکستان که در سال ۲۰۰۹ امضا شد، قرار بود روزانه ۲۱.۵ میلیون مترمکعب گاز ایران را به بندر گوادر و ایالت سند منتقل کند. ایران بخش مربوط به خاک خود را تا مرز پیش برد، اما اسلامآباد تحت فشار تحریمهای واشنگتن و تهدید به جریمههای سنگین مالی، از اجرای تعهدات خود سر باز زد.
اکنون با سقوط قیمت دلار در بازار آزاد ایران به کانال ۱۶۲ هزار تومان و آغاز حرکت نفتکشها از خط محاصره دریایی ارتش آمریکا، فضا برای تنفس اقتصادی منطقه فراهم شده است. به گزارش رسانههای همسو با ارتش پاکستان، اسلامآباد که پیش از این نقش میانجیگری پنهان را ایفا میکرد، به دنبال بهرهبرداری اقتصادی از این ثبات نسبی است. با این حال، رهبر جماعت اسلامی هشدار داده است که دستاوردهای دیپلماتیک بدون تقویت انسجام ملی در داخل خاک پاکستان به ثمر نخواهد رسید؛ اشارهای تلخ به بحرانهای اقتصادی داخلی و نوسانات شدید قیمت انرژی در این کشور که لزوم اتصال به شبکه گاز ایران را دوچندان میکند.
