به گزارش ایراف، گزارشهای تازه نهادهای بینالمللی حاکی از آن است که ممنوعیت آموزش دختران، افغانستان را در آستانه یک بحران عمیق در نظام سلامت قرار داده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ میلادی هزاران تن از کارکنان زن حوزه درمان و سلامت خود را از دست بدهد.
این هشدار در حالی مطرح میشود که افغانستان از جمله کشورهایی با بالاترین میزان مرگومیر مادران(حین زایمان) در جهان است و دسترسی به ماماهای آموزشدیده میتواند تفاوت آشکاری میان زندگی و مرگ ایجاد کند. نبود ماماهای آموزشدیده از جمله مهمترین دلایل مرگ مادران حین و پس از زایمان است.
کمبود شدید کادر درمان زن و تأکید بر سرمایهگذاری
صندوق جمعیت ملل متحد اعلام کرده است که سرمایهگذاری روی یک میلیون ماما(قابله) بیشتر، “مؤثرترین راه” برای نجات جان مادران و نوزادان است، زیرا دسترسی به مراقبتهای پیش از زایمان، وضع حمل ایمن و مراقبتهای پس از زایمان را گسترش میدهد.
در حال حاضر، وضعیت کادر درمان زن در افغانستان بسیار شکننده است، بر اساس یک ارزیابی تازه که توسط مؤسسه KIT هلند و با همکاری سازمان بهداشت جهانی (WHO) انجام شده، افغانستان به ازای هر ده هزار نفر تنها ۱۰.۳ کادر درمان کلیدی (شامل دکترها، پرستارها و ماماها) دارد که به مراتب کمتر از آستانه توصیهشده سازمان بهداشت جهانی (۴۴.۵ نفر) است. این در حالی است که تنها منطقه کابل حدود ۵۰ درصد دکتران متخصص کشور را در خود جای داده است.
در همین حال، سازمان بهداشت جهانی گزارش داده است که روزانه در افغانستان ۲۴ مادر و ۱۶۷ نوزاد تازه متولد شده بر اثر عوارض قابل پیشگیری هنگام زایمان جان خود را از دست میدهند. مرگ و میرهایی که چنانچه زنان آموزش ببینند، تا حد زیادی کاهش مییابد. این نهاد همچنین از کمبود حدود ۱۸ هزار قابله در افغانستان خبر داده است.
ممنوعیت آموزش دختران و بحران قریبالوقوع
بزرگترین تهدید برای آینده نظام سلامت افغانستان، محدودیتهای وضعشده بر آموزش و اشتغال زنان و دختران است. یونیسف در گزارش اخیر خود با عنوان “هزینه بیعملی در قبال آموزش دختران و مشارکت نیروی کار زنان در افغانستان” هشدار داده است که اگر این محدودیتها ادامه یابد، افغانستان تا سال ۲۰۳۰ میلادی حدود ۵ هزار و ۴۰۰ کارمند زن دیگر را از دست خواهد داد و این رقم تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۹ هزار و ۶۰۰ نفر خواهد رسید.
دکتر کاترین راسل، مدیر اجرایی یونیسف، در این رابطه گفته است: افغانستان توان از دست دادن معلمان، پرستارها، داکترها، قابلهها و مددکاران اجتماعی آینده را ندارد، اگر ممنوعیت تحصیل دختران ادامه یابد، این واقعیت ابعاد بزرگتری خواهد گرفت.
تبعات مرگبار بر سلامت مادران
ممنوعیت تحصیل دختران در رشتههای پزشکی و ممنوعیت کار زنان در بسیاری از بخشها، بهویژه در مناطق دورافتاده که هنجارهای فرهنگی اجازه ویزیت زنان توسط پزشکان مرد را نمیدهد، پیامدهای مرگباری داشته است. زنان در ولایت ننگرهار شکایت دارند که نبود ماماهای زن در مراکز صحی، جان مادران و نوزادان را در معرض خطر مرگ قرار داده است.
یک ماما(قابله) افغان به رسانهها گفته است: “حضور ماماها در مراکز درمانی حیاتی است. ضروری است که زایمان در بیمارستان انجام شود نه در خانه، زیرا این کار به طور قابل توجهی میزان مرگومیر مادران و نوزادان را کاهش میدهد” .
صندوق جمعیت ملل متحد نیز نسبت به قطعی بودجههای بینالمللی هشدار داده و گفته است که حدود ۶.۳ میلیون نفر — عمدتاً زنان و دختران — دسترسی به خدمات اساسی درمانی را از دست دادهاند و صدها تأسیسات درمانی به دلیل کمبود بودجه تعطیل شدهاند.
یونیسف همچنین هشدار داده است که کاهش تعداد کارکنان زن، به طور مستقیم دسترسی به خدمات درمانی مادران، نوزادان و کودکان را کاهش میدهد و این زنان و کودکان را در معرض خطر قرار میدهد.
در حالی که جامعه جهانی بر اهمیت نقش ماماها در نجات جان مادران تأکید میکند، ادامه ممنوعیت تحصیل و کار دختران در افغانستان، آینده این قشر حیاتی را تهدید میکند. افغانستان با داشتن یکی از بالاترین نرخهای مرگومیر مادران در جهان، هر روز به مرز یک فاجعه انسانی نزدیکتر میشود؛ فاجعهای که میتواند با آموزش و توانمندسازی دختران و زنان، از آن جلوگیری شود.
