به گزارش ایراف، در تازهترین ارزیابی امنیتی از سوی محافل نزدیک به ارتش پاکستان، ماریا سلطان، رئیس موسسه ثبات راهبردی جنوب آسیا (SASSI)، تصویری متفاوت و هشدارآمیز از آینده افغانستان ارائه کرده است.
او در گفتوگو با حسن خان، خبرنگار پاکستانی، تأکید کرده که افغانستان در شرایط کنونی «بیش از آنکه یک دولت متمرکز باشد، مجموعهای از مناطق مرزی با پیوندهای عمیق به کشورهای همسایه است»؛ وضعیتی که به باور او میتواند در نهایت به تغییر شکل جغرافیایی این کشور منجر شود.
سلطان با اشاره به فقدان رهبری مقتدر و ناتوانی ساختار حاکم در مدیریت بحرانها گفت: «برای فهم واقعیت افغانستان باید زاویه نگاه را تغییر داد. این کشور دیگر با تعریف کلاسیک دولت-ملت قابل توضیح نیست.»
به گفته او، گرایشهای گریز از مرکز در افغانستان ریشهدار شده و ولایات مرزی عملاً در تعاملات اقتصادی، اجتماعی و حتی امنیتی، وابستگی بیشتری به ایران، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی دارند تا به کابل.
او افزود: «این وابستگیهای فرامرزی، انسجام داخلی را تضعیف کرده و آینده ساختار سیاسی افغانستان را مبهمتر از همیشه کرده است.»
این تحلیلگر امنیتی همچنین نبود ملیگرایی فراگیر و توانمند را یکی از موانع اصلی شکلگیری یک دولت پایدار دانست و گفت: «در فضای کنونی، نشانهای از یک نیروی ملی که بتواند شکافهای ساختاری را ترمیم کند، دیده نمیشود.»
ماریا سلطان؛ چهرهای نزدیک به بدنه امنیتی پاکستان
ماریا سلطان از شناختهشدهترین استراتژیستهای دفاعی پاکستان است.
او سابقه همکاری با وزارت دفاع این کشور را دارد و در دانشگاه دفاع ملی پاکستان و مرکز تحقیقات خلع سلاح دانشگاه برادفورد بریتانیا فعالیت علمی کرده است.
در سالهای اخیر، بهویژه پس از تحولات ۲۰۲۱، او نقش فعالی در برگزاری نشستهای میانافغانی داشته و ابتکار «پروسه اسلامآباد» در سال ۲۰۲۵ از جمله طرحهای او برای ایجاد فضای گفتوگو میان نیروهای سیاسی و مدنی افغانستان بوده است.
SASSI؛ اندیشکدهای در مدار ارتش پاکستان
موسسه ثبات راهبردی جنوب آسیا در پاکستان، برخلاف ظاهر پژوهشیاش، یکی از بازوهای فکری نزدیک به ارتش و دستگاه امنیتی این کشور محسوب میشود.
این نهاد در تدوین دکترینهای دفاعی و راهبردی نقش مؤثر دارد و تحلیلهای آن معمولاً بازتابدهنده نگرانیها و محاسبات امنیتی اسلامآباد است.
از همین رو، ارزیابی ماریا سلطان درباره «احتمال فروپاشی جغرافیایی افغانستان» را بسیاری ناظران نه یک تحلیل فردی، بلکه بازتاب نگاه لایههای سخت قدرت در پاکستان نسبت به آینده افغانستان میدانند.
