به گزارش ایراف، خلیلزاد در مصاحبه با الجزیره، عملکرد حکومت طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱ را از منظر مبارزه با تروریسم «بهطور تعجبآور» همسو با منافع ایالات متحده توصیف کرده است.
او گفته: «فکر میکنم طالبان، بهطور شگفتآوری، از نظر مبارزه با تروریسم برای منافع ایالات متحده خوب عمل کردهاند.»
او همچنین با دفاع از تصمیم واشنگتن برای خروج نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۲۱ تأکید کرده که جنگ میتوانست «برای مدت نامحدود» ادامه یابد، در حالی که آمریکا به هدف اولیه خود در زمینه مقابله با تروریسم رسیده بود.
نقد تصمیمهای پس از ۱۱ سپتامبر
دیپلمات پیشین آمریکا با اشاره به فضای سیاسی پس از حملات ۱۱ سپتامبر گفته است که خشم و ترس در شکلگیری سیاستهایی که به دو دهه جنگ انجامید، نقش جدی داشتند.
او تأکید کرده که واشنگتن باید در مراحل ابتدایی جنگ، گزینه مذاکره با طالبان یا مشارکت دادن آنها در روند سیاسی افغانستان را جدیتر بررسی میکرد.
به گفته او، تمرکز آمریکا بر فشار و کسب اطلاعات از طالبان باعث شد این گزینه نادیده گرفته شود.
افغانستان پس از خروج آمریکا
پس از خروج آمریکا و سقوط حکومتی که مورد حمایت واشنگتن بود، طالبان بار دیگر کنترل کابل و سایر مناطق را در دست گرفتند.
خلیلزاد میگوید رویکرد فعلی طالبان در قبال تروریسم برخلاف انتظار بسیاری از ناظران، به منافع آمریکا کمک کرده است.
هشدار درباره خلأ راهبردی و نقش چین و روسیه
خلیلزاد در بخش دیگری از مصاحبه با الجزیره تأکید کرده که توسعه اقتصادی افغانستان و بهرهبرداری از منابع طبیعی این کشور توسط شرکای آمریکا، برای جلوگیری از تبدیل دوباره افغانستان به مرکز گروههای ضدآمریکایی ضروری است.
او هشدار داده که اگر آمریکا در این حوزه فعال نباشد، «برای رقبای خود خلأ باقی خواهد گذاشت» و چین و روسیه حضور خود را در بخش منابع طبیعی افغانستان گسترش خواهند داد.
گفتنیاست که ناظران نقش زلمی خلیلزاد را در روندی که به توافق دوحه و سپس سقوط دولت پیشین افغانستان انجامید، تعیینکننده میدانند.
در ارزیابیهای رسانهای و پژوهشی، بارها مطرح شده که نحوه مدیریت مذاکرات توسط او، طالبان را بهطور مستقیم به آستانه قدرت رساند.
همین نگاه باعث شده که منتقدان، خلیلزاد را امروز «لابی طالبان» بنامند؛ عنوانی که با حضور او در نشستها، دیدارهای رسمی و تلاش برای جلب سرمایهگذاری خارجی برای طالبان تقویت شده است.
تناقض میان ارزیابی خلیلزاد و گزارشهای امنیتی
در حالی که زلمی خلیلزاد از «عملکرد شگفتآور طالبان در مبارزه با تروریسم» سخن میگوید، گزارشهای رسمی نهادهای استخباراتی آمریکا ـ از جمله ارزیابیهای سالانه جامعه اطلاعاتی ایالات متحده ـ و همچنین گزارشهای سازمان ملل، همچنان از حضور و فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان هشدار میدهند.
این گزارشها نشان میدهد که القاعده روابط خود با طالبان را حفظ کرده است، داعش شاخه خراسان توانایی عملیاتی و شبکه جذب نیرو را نگه داشته و برخی گروههای منطقهای همچنان از خاک افغانستان بهعنوان پناهگاه یا محل سازماندهی استفاده میکنند.
در این ارزیابیها تأکید شده که افغانستان پس از خروج نیروهای خارجی، به دلیل خلأ نظارتی و محدودیتهای ساختاری حکومت طالبان، همچنان محیطی مساعد برای فعالیت گروههای تروریستی است.
