به گزارش ایراف؛ هیئت مذاکرهکنندهٔ ایران بامداد شنبه به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی وارد اسلامآباد شد و از سوی مقامات عالیرتبهٔ پاکستان ازجمله اسحاق دار، وزیر امور خارجه و معاون نخستوزیر و مارشال عاصم منیر، فرماندهٔ ارتش این کشور مورد استقبال قرار گرفت. هیئت آمریکایی شامل جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، استیو ویتکاف و جرد کوشنر بههمراه چند تیم تخصصی در چند نوبت وارد اسلامآباد شدند.
با آغاز رسمی گفتوگوها در عصر و شامگاه شنبه، روند مذاکرات بهصورت سهجانبه و مستقیم میان هیئتهای ایران و آمریکا با میانجیگری فعال پاکستان پیگیری شد.
پس از زیادهخواهی طرف آمریکایی و عدم حصول توافق، هیئت مذاکرهکنندهٔ ایالات متحدهٔ آمریکا اسلامآباد را ترک کرد. ونس در یک کنفرانس خبری بعد از پایان مذاکرات ادعا کرد: «با وجود ۲۱ ساعت مذاکرهٔ فشرده، هنوز توافقی که رضایت هر دو طرف را جلب کند، حاصل نشده است. هیئت پاکستانی تلاشهای قابلتوجهی برای نزدیککردن دیدگاههای طرفین انجام داده است. خبر بد این است که ما به توافق نرسیدهایم. بنابراین، ما درحالی به آمریکا بازمیگردیم که توافقی حاصل نشده است. آنها ترجیح دادند شرایط ما را نپذیرند. هیئت ایرانی چیز قویای که تأیید کند ایران بهدنبال دستیابی به سلاح هستهای نیست، ارائه نکرده است. در مذاکرات با ایران کاستیهایی وجود دارد.»
تیم مذاکرهکنندهٔ ایران نیز بیان کرد: «تیم ما بهعنوان نمایندهٔ مردم، دستاوردهای میدان را صیانت کرد و ایران برنامهای برای دور بعدی مذاکرات ندارد. ایران شروط زیادهخواهانهٔ آمریکا دربارهٔ تنگهٔ هرمز، انرژی صلحآمیز هستهای و چند موضوع دیگر را نپذیرفت.»
مذاکرهٔ ایران و آمریکا در مجموع حدود ۲۱ ساعت به طول انجامید. به نظر میرسد آمریکاییها مذاکره را برای وجههٔ ازدسترفتهٔ خود در فضای بینالمللی نیاز داشتند و تمایلی به کاهش انتظارات خود با وجود شکست و بنبست در جنگ با ایران نداشتند. از سوی دیگر، تجربهٔ مذاکرات قبلی نشان داده آمریکاییها بهدلیل بدعهدی غیرقابلاعتمادند؛ موضوعی که مختص به ایران نیست و آمریکا بهطور کلی در عرصهٔ دیپلماسی به پیمانشکنی شهره است.
پیش از مذاکرات، رسانههای اروپایی ضمن بازتاب گستردهٔ مذاکرات میان ایران و ایالات متحده با میانجیگری پاکستان در اسلامآباد تأکید داشتند که هیئت آمریکایی به ریاست جیدی ونس با اهرمهای محدودی در این گفتوگوها شرکت کرده و ابتکار عمل در اختیار واشنگتن نیست.
گاردین در این گزارش مینویسد که ونس در شرایطی پا به مذاکرات گذاشته که طرف ایرانی پس از تابآوری در برابر حملات گستردهٔ آمریکا و رژیم صهیونیستی و همچنین تحولات مربوط به تنگهٔ هرمز، خود را در موقعیت برتر میبیند و همین مسئله توازن مذاکرات را به ضرر واشنگتن تغییر داده است.
این رسانهٔ انگلیسی تأکید دارد که مأموریت ونس دستیابی به توافقی پایدار است، اما تحقق این هدف مستلزم تصمیمی دشوار میان ارائهٔ امتیاز به ایران یا پذیرش ریسک شکست مذاکرات است که در داخل آمریکا نیز با مخالفتهایی مواجه است.
واکنشها به عدم توافق ایران و آمریکا
اندی کیم، سناتور آمریکایی بعد از پایان مذاکرات تأکید کرد: «آیا جیدی ونس فکر میکرد میتواند دههها اختلاف با ایران را طی یک روز حل کند؟ در حالی که ایران در بالاترین سطح در مذاکرات با آمریکا حاضر شد، به نظر میرسید که ونس در حال عقبنشینی است. نظامیان آمریکایی که در معرض خطر هستند و شهروندانی که از افزایش قیمت رنج میبرند، مستحق مذاکرات جدی هستند.»
آرون دیوید میلر، مذاکرهکنندهٔ پیشین وزارت خارجهٔ آمریکا تأکید کرد: «ایرانیها برگهای برندهٔ بیشتری نسبت به آمریکاییها دارند. ایرانیها عجلهای برای دستیابی به توافق ندارند.»
تحلیلگر ارشد شبکهٔ المیادین در تحلیلی تند و صریح، دلیل اصلی شکست دور اخیر مذاکرات میان ایران و آمریکا را نه مسئلهٔ هستهای، بلکه کارشکنی اسرائیل در آتشبس لبنان و جانبداری تیم مذاکرهکنندهٔ آمریکایی از تلآویو عنوان کرد.
موسی عاصی، خبرنگار و تحلیلگر ارشد شبکهٔ المیادین در تحلیلی جامع به بررسی دلایل پشتپردهٔ شکست دور اخیر مذاکرات میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحدهٔ آمریکا پرداخت و در تحلیل خود تصریح کرد: «ما سخنان جیدی ونس را در کنفرانس خبری خواندیم، آنجا که مسئله را در موضوع اورانیوم یا اصرار جمهوری اسلامی بر دستیابی به سلاح هستهای خلاصه کرد. از نگاه ما، این بهانه بسیار سست و بیبنیاد است و نمیتوان چنین ادعایی را باور کرد. بهویژه آنکه اعلامیههای مکرر ایران، حتی در جریان همین دور از مذاکرات، صریحاً تأکید دارد که این کشور قصد غنیسازی اورانیوم تا سطوحی که قابلیت استفاده در پروندهٔ تسلیحات هستهای را داشته باشد، ندارد.»
این تحلیلگر ارشد جهان عرب در پایان تحلیل خود هشداری جدی دربارهٔ پیامدهای شکست مذاکرات مطرح کرد و گفت: «شکست این مذاکرات چهبسا ما را به نقطهٔ صفر و به دوران پیش از تفاهم بر سر آتشبس بازگرداند. و معنای روشن این بازگشت به عقب آن است که گزینهٔ نظامی همچنان، و بلکه اینبار با شدت و قوّت بیشتری، روی میز باقی مانده است.»
روزنامهٔ نیویورک تایمز نیز در این خصوص نوشت: بعید به نظر میرسید که ونس بتواند تنها در یک دور از مذاکرات به توافق دست پیدا کند.
وزیر خارجهٔ پاکستان تأکید کرد: «امیدواریم طرفهای آمریکایی و ایرانی به توافق آتشبس همچنان پایبند باشند. هیئتهای آمریکایی و ایرانی چند مرحله از مذاکرات را برگزار کردند که صبح امروز به پایان رسید. ما به تلاشهای خود برای نزدیککردن دیدگاههای طرفهای آمریکایی و ایرانی ادامه میدهیم.»
شبکهٔ سیانان بامداد یکشنبه به نقل از «یک منبع امنیتی ایرانی» گفت، تا زمانی که ایران و آمریکا به «چارچوب مشترکی» برای ادامهٔ مذاکرات نرسند، وضعیت تنگهٔ هرمز بدون تغییر خواهد ماند.
باید گفت آتشبسی که از صبح چهارشنبه ۱۹ فروردین ماه با میانجیگری پاکستان و بر اساس دستورالعمل دهمادهای ایران میان تهران و واشنگتن اجرایی شده، از چندین منظر بسیار حائز اهمیت است. جنگی که آمریکا و رژیم صهیونیستی با هدف رسیدن سریع به خواستههای خود تحمیل کردند، با مقاومت رزمندگان و همدلی مردم ایران مواجه شد؛ بهگونهای که در همان هفتهٔ اول، جهانیان و مقامات آمریکایی به این نتیجه رسیدند که ایرانیان نه تنها مقاومت میکنند، بلکه بهتدریج برتری ژئوپلیتیکی خود را در منطقه اثبات میکنند.
با اذعان رئیسجمهور آمریکا به قدرت نیروهای مسلح و پایداری مردم ایران، واشنگتن در نهایت پذیرفت که از روز شنبه ۲۲ فروردین و بر اساس دستور کار ایرانی وارد مذاکرات شود تا اختلافات دو طرف بهطور جامع حلوفصل گردد. مذاکراتی که با عدم توافق به دلیل زیادهخواهیهای واشنگتن به پایان رسید.
تجربههای گذشته از امضای توافق جامعی همچون برجام گرفته تا تجربهٔ جنگ گسترده، به اثبات رسانده که از طریق زور و قلدری نمیتوان چیزی را بر ایران تحمیل کرد. ایران خواستهٔ غیرمعمول و غیرقانونی ندارد و در برنامهٔ هستهای و موشکی خود تابع مقررات بینالمللی، آژانس و انپیتی است، اما اجازه نخواهد داد کشوری مانند آمریکا این حقوق را نادیده گرفته و ایران را از دنیا جدا کند.
بیشتر بخوانید:
مرشایمر: اسرائیل ما را به جنگ کشاند؛ آمریکا باخت و ایران پیروز شد
پایان بینتیجه مذاکرات اسلامآباد؛ خواستههای افراطی آمریکا سد راه توافق
شوکهای سیاسی یک شکست؛ جمهوریخواهان جوان از جنگ با ایران حمایت نمیکنند
