به گزارش ایراف، روزنامه «لوموند» فرانسه در گزارشی به قلم غزل گلشیری، خبرنگار این روزنامه در کابل، با عکاسی ساندرا کالیگارو، وضعیت بحرانی خدمات درمانی و معیشتی در افغانستان را بررسی کرده و نوشته است که کاهش کمکهای بینالمللی، افزایش قیمت مواد غذایی، بازگشت گسترده مهاجران از ایران و پاکستان و محدودیتهای حکومت طالبان، فشار مضاعفی بر جمعیت این کشور وارد کرده است.
بر اساس این گزارش، سوءتغذیه کودکان یکی از جدیترین نشانههای وخامت شرایط انسانی در افغانستان است.
یونیسف و سازمان «اقدام علیه گرسنگی» در ارزیابی مشترکی هشدار دادهاند که در سال ۲۰۲۷ میلادی، حدود چهار میلیون و ۴۰ هزار کودک ششماهه تا پنجساله در افغانستان به درمان سوءتغذیه حاد نیاز خواهند داشت که از این میان، حدود یک میلیون و ۹۰ هزار کودک با سوءتغذیه حاد شدید مواجه خواهند بود.
به نوشته لوموند، این آمار بالاترین میزان پیشبینیشده در پنج سال گذشته، از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، خواهد بود.
همچنین شمار ولایتهایی که با سطوح بحرانی سوءتغذیه مواجه هستند، از هفت ولایت در سال ۲۰۲۵ به ۱۰ ولایت در سال ۲۰۲۶ افزایش یافته و احتمال میرود این رقم در سال ۲۰۲۷ به ۱۴ ولایت برسد.
این گزارش با اشاره به شرایط بخش درمان سوءتغذیه بیمارستان دولتی ایندیرا گاندی در کابل مینویسد که ظرفیت محدود مراکز درمانی، پاسخگوی شمار فزاینده کودکان بیمار نیست.
در این بیمارستان، بخش درمان سوءتغذیه تنها ۲۰ تخت دارد و گاهی دو تا سه کودک در یک تخت بستری میشوند.
فضلالله، پزشک متخصص کودکان در این بیمارستان، به لوموند گفته است که به دلیل کمبود امکانات، تنها کودکانی پذیرش میشوند که علاوه بر سوءتغذیه شدید، با عوارضی مانند عفونت، بیماری قلبی یا نارسایی کلیوی مواجه باشند.
او با اشاره به افزایش مراجعهکنندگان تأکید کرده است که ظرفیت تختهای درمانی در کابل حتی در صورت افزایش به ۱۰۰ تخت نیز پاسخگوی نیازها نخواهد بود.
کاهش کمکهای خارجی و تعطیلی مراکز درمانی
لوموند در ادامه، کاهش کمکهای بینالمللی را یکی از عوامل اصلی تشدید بحران درمانی در افغانستان دانسته و نوشته است که توقف و قطع بخش قابل توجهی از برنامههای کمکرسانی آمریکا در سال ۲۰۲۵، ضربه بزرگی به منابع مالی بشردوستانه این کشور وارد کرد.
بر اساس دادههای سازمان ملل متحد که در این گزارش به آن استناد شده، آمریکا در سال ۲۰۲۴ حدود ۴۷ درصد از منابع مالی مورد درخواست برای کمکهای بشردوستانه افغانستان را تأمین کرده بود؛ از این رو، خروج این کشور از بخش قابل توجهی از برنامههای امدادی، شکاف مالی بزرگی ایجاد کرد که سایر کمککنندگان نتوانستند آن را جبران کنند.
سازمان جهانی بهداشت نیز در گزارشی که در مارس ۲۰۲۶ منتشر کرده، اعلام کرده است که تا پایان سال ۲۰۲۵، فعالیت ۴۴۵ مرکز درمانی از مجموع حدود هزار و ۵۰۰ مرکز به حالت تعلیق درآمده یا این مراکز تعطیل شدهاند.
به نوشته لوموند، کاهش منابع مالی تنها به توقف کمکهای آمریکا محدود نمانده و برخی کشورهای اروپایی و انگلیس نیز سهم کمکهای خود را کاهش دادهاند.
در همین زمینه، سازمان بینالمللی «ورلد ویژن» که در افغانستان در حوزه خدمات درمانی فعالیت میکند، با کاهش شمار کارکنان خود از ۹۰۰ نفر در سال ۲۰۲۴ به ۵۲۰ نفر در سپتامبر ۲۰۲۶ مواجه شده است.
تامندری دسیلوا، مدیر ملی ورلد ویژن در افغانستان، به لوموند گفته است که این سازمان طی شش ماه گذشته ناچار شده ۲۰ مرکز درمانی را تعطیل کند.
او افزود که شمار مراجعهکنندگان به مراکز باقیمانده نیز افزایش یافته و برخی مراکز که پیشتر روزانه حدود ۱۰۰ نفر را پذیرش میکردند، اکنون با بیش از ۱۷۵ مراجعهکننده در روز مواجه هستند.
تعطیلی درمانگاهها و افزایش هزینه دسترسی به خدمات پزشکی
گزارش لوموند همچنین به تعطیلی یک مرکز درمانی تحت حمایت ورلد ویژن در روستای سربلند در ولایت هرات اشاره کرده است؛ مرکزی که در پی کمبود بودجه، در پایان سپتامبر ۲۰۲۶ فعالیت خود را متوقف کرد.
این درمانگاه از زمان زمینلرزه اکتبر ۲۰۲۳، خدمات درمانی مورد نیاز حدود ۹۰ خانواده ساکن روستا و دستکم ۱۲ روستای اطراف را ارائه میکرد و بهویژه در زمینه مراقبتهای مادر و کودک اهمیت داشت.
به نوشته این روزنامه، تعطیلی مرکز درمانی، دسترسی ساکنان این منطقه به خدمات پزشکی را دشوار کرده است. نیازمحمد، یکی از ساکنان روستا، با اشاره به شرایط جدید گفته است: «پیش از این، صبحها صف بیماران مقابل درمانگاه تشکیل میشد، اما اکنون باید خودمان از پس مشکلات برآییم.»
او افزوده است که در صورت بیماری یکی از اعضای خانواده، ساکنان باید دو تا سه ساعت منتظر پیدا شدن خودرو بمانند و سپس برای رسیدن به نزدیکترین مرکز درمانی، دهها کیلومتر مسیر طی کنند؛ هزینه این رفتوآمد نیز دستکم ۸۰ دلار است.
محدودیتهای زنان و نگرانی از کمبود کادر درمانی
لوموند در بخش دیگری از گزارش خود، محدودیتهای اعمالشده بر زنان و دختران از سوی حکومت طالبان را از عوامل تشدید مشکلات بخش سلامت افغانستان معرفی کرده است.
بر اساس این گزارش، ممنوعیت تحصیل دختران در مقاطع بالاتر از دوره ابتدایی از سال ۲۰۲۱ و جلوگیری از ورود زنان به دانشگاهها از دسامبر ۲۰۲۲، در کنار ممنوعیت آموزش پزشکی زنان در مراکز دولتی و خصوصی از دسامبر ۲۰۲۴، چشمانداز تأمین نیروی متخصص زن در بخش سلامت را با نگرانی مواجه کرده است.
این روزنامه همچنین نوشته است که الزام زنان به همراهی محرم برای رفتوآمد، دسترسی بیماران زن به مراکز درمانی و فعالیت کارکنان زن بخش سلامت، بهویژه در مناطق روستایی، را دشوارتر کرده است.
مدیر ملی ورلد ویژن در افغانستان هشدار داده است که ادامه این محدودیتها میتواند طی پنج تا ۱۰ سال آینده کمبود نیروی متخصص زن در بخش درمان را به مراتب شدیدتر کند.
افزایش قیمت مواد غذایی و فشار بازگشت مهاجران
در بخش اقتصادی گزارش، لوموند به تأثیر همزمان افزایش هزینههای زندگی، اختلال در تجارت و بازگشت گسترده مهاجران از ایران و پاکستان بر وضعیت معیشتی مردم افغانستان پرداخته است.
به نوشته این روزنامه، بسته ماندن گذرگاههای اصلی تجاری میان افغانستان و پاکستان از اکتبر ۲۰۲۵، موجب اختلال در مبادلات تجاری و افزایش هزینههای حملونقل شده است. بحران خاورمیانه و اختلال در مسیرهای تجاری نیز بر این مشکلات افزوده است.
بر اساس اطلاعات برنامه جهانی غذا که در گزارش لوموند مورد استناد قرار گرفته، قیمت برخی از اقلام اساسی غذایی بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که تأمین مواد غذایی مورد نیاز خانوادههای کمدرآمد را دشوارتر کرده است.
این گزارش همچنین به کاهش فرصتهای شغلی، بهویژه برای زنان، و کاهش حقوق شماری از کارمندان دولتی پس از بازگشت طالبان به قدرت اشاره کرده و این عوامل را در تشدید فقر و افزایش سوءتغذیه مؤثر دانسته است.
لوموند در پایان، با اشاره به نزدیک شدن فصل زمستان و شرایط دشوار جغرافیایی مناطق دورافتاده افغانستان، نسبت به پیامدهای تعطیلی مراکز درمانی هشدار داده است.
امانوئل موی، مسئول مأموریت سازمان «زنجیره امید» در افغانستان که یک بیمارستان ویژه مادران و کودکان را در کابل اداره میکند، به این روزنامه گفته است که سال پیش رو شرایط پیچیدهای خواهد داشت و تا زمانی که حکومت طالبان در سطح بینالمللی به رسمیت شناخته نشود، کمکهای دوجانبه ممکن است همچنان محدود بماند یا کاهش بیشتری پیدا کند.
به نوشته لوموند، در مناطق کوهستانی و دورافتادهای مانند سربلند در ولایت هرات، بارش برف و مسدود شدن مسیرهای ارتباطی میتواند دسترسی بیماران به مراکز درمانی را دشوارتر کند؛ شرایطی که در صورت وقوع یک وضعیت اضطراری پزشکی، جان بیماران را با خطر جدی مواجه خواهد کرد.





