بحران ناترازی انرژی در افغانستان، وابستگی به برق وارداتی و چالشهای تأمین سوخت نیروگاهها
وابستگی شدید به برق وارداتی و آسیبپذیری شبکه در زمستان: افغانستان بیش از ۷۰ تا ۷۵ درصد از برق مصرفی خود را از کشورهای همسایه، بهویژه ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ایران وارد میکند و تولید داخلی تنها بخش محدودی از نیاز شبکه را پوشش میدهد. با آغاز فصل زمستان و کاهش دبی آب رودخانهها در کشورهای صادرکننده (بهخصوص تاجیکستان و ازبکستان که بخش عمده برق آنها آبی است) و همچنین افت فشار در سدهای داخلی افغانستان مانند نغلو، ماهیپر و سروبی، حجم برق وارداتی و تولیدی به شدت کاهش مییابد؛ این وضعیت همزمان با اوجگیری مصرف گرمایشی در کابل، به قطعیهای طولانیمدت برق و اختلال در فعالیتهای صنعتی و تجاری منجر میشود.
پیشینه و هزینه عملیاتی نیروگاه حرارتی ترهخیل: نیروگاه حرارتی ترهخیل در شرق کابل با ظرفیت اسمی حدود ۱۰۵ مگاوات (شامل چند واحد دیزلی) در دهه گذشته با حمایت مالی آمریکا برای پشتیبانی از شبکه برق پایتخت در مواقع اضطراری احداث شد. با این حال، به دلیل هزینه بسیار بالای تأمین سوخت دیزل و هزینههای نگهداری، این نیروگاه در بسیاری از مقاطع سال غیرفعال بوده و تنها در دورههای اوج بحران کمبود برق در زمستان با بخشی از ظرفیت خود (مانند فاز فعلی ۵۰ مگاواتی) وارد مدار میشود.
چالشهای ساختاری بخش انرژی و راهبردهای جایگزین: فرسودگی شبکههای انتقال، تلفات فنی بالا و کمبود سرمایهگذاری کلان در زیرساختهای تولید برق، از موانع اصلی خودکفایی انرژی در افغانستان است. طی سالهای اخیر، اداره طالبان تلاش کرده است با امضای قراردادهای تمدید خرید برق با کشورهای آسیای مرکزی و ایران، جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی در پروژههای خورشیدی و بادی و استفاده از منابع زغالسنگ داخلی برای تولید برق حرارتی، شکاف میان عرضه و تقاضای انرژی را کاهش دهد؛ با این وجود، در کوتاهمدت راهاندازی نیروگاههای حرارتی موجود همچنان اصلیترین ابزار اضطراری برای مهار خاموشیهای زمستانی کابل محسوب میشود.





