به گزارش ایراف، سازمان بینالمللی نجات کودکان در گزارش تازه خود درباره پیامدهای درگیریهای مسلحانه بر کودکان اعلام کرد افغانستان همچنان یکی از پنج منطقه اصلی جهان از نظر شمار موارد تأییدشده قتل و معلولیت کودکان در جنگ است.
بر اساس این گزارش، افغانستان در کنار سرزمینهای اشغالی فلسطین، سومالی، سوریه و یمن، بیش از ۷۰ درصد موارد تأییدشده قتل و معلولیت کودکان در درگیریهای مسلحانه از سال ۲۰۰۵ تاکنون را به خود اختصاص داده است.
دادههای مورد استناد این نهاد نشان میدهد سازمان ملل متحد طی دو دهه گذشته در مجموع ۱۷۱ هزار و ۷۱۲ مورد قتل یا معلولیت کودکان در جریان درگیریهای مسلحانه را تأیید کرده است.
این آمار بیانگر ابعاد گسترده آسیبهای انسانی جنگ و وضعیت شکننده کودکان در کشورهای درگیر بحران است.
قرار گرفتن افغانستان در میان پنج منطقه با بیشترین موارد ثبتشده، بار دیگر توجهها را به پیامدهای چند دهه جنگ و ناامنی بر نسل کودک این کشور جلب میکند.
کودکان افغانستان علاوه بر خطر کشته یا زخمی شدن در حملات و انفجارها، با مشکلاتی همچون آوارگی، محرومیت از آموزش، فقر، سوءتغذیه و دسترسی محدود به خدمات درمانی روبهرو هستند.
رکوردشکنی شمار کودکان در مناطق جنگی
یکی از نگرانکنندهترین بخشهای گزارش سازمان نجات کودکان، افزایش شمار کودکانی است که در مناطق تحت تأثیر درگیریهای مسلحانه زندگی میکنند.
برآوردها نشان میدهد در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۸۹ میلیون کودک در سراسر جهان در مناطق جنگی سکونت داشتهاند؛ رقمی معادل ۲۳.۴ درصد جمعیت کودکان جهان که بالاترین میزان از زمان آغاز ثبت این آمار در سال ۱۹۹۰ محسوب میشود.
این آمار در مقایسه با سال ۲۰۱۵ افزایش قابل توجهی داشته است. در آن سال، شمار کودکان ساکن مناطق جنگی حدود ۳۷۸ میلیون نفر برآورد شده بود؛ به این ترتیب، جمعیت کودکان در معرض پیامدهای جنگ طی یک دهه بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است.
بر اساس معیارهای مورد استفاده در این گزارش، کودکانی که در شعاع ۵۰ کیلومتری رویدادهای مرتبط با درگیریهای مسلحانه زندگی میکنند، در شمار جمعیت ساکن مناطق جنگی قرار میگیرند.
بنابراین، این آمار تنها کودکانی را که مستقیماً در معرض حملات نظامی قرار دارند شامل نمیشود، بلکه کودکانی را نیز دربرمیگیرد که زندگی روزمره آنها از ناامنی و پیامدهای جنگ تأثیر میپذیرد.
آفریقا بیشترین سهم را از کودکان جنگزده دارد
بر اساس یافتههای گزارش، آفریقا بیشترین شمار کودکان ساکن مناطق جنگی را به خود اختصاص داده است.
حدود ۲۶۰ میلیون کودک در این قاره در مناطقی زندگی میکنند که تحت تأثیر درگیریهای مسلحانه قرار دارند. این رقم معادل ۴۴ درصد کل کودکان ساکن مناطق جنگی در جهان است.
در خاورمیانه نیز وضعیت نگرانکننده توصیف شده است. حدود ۴۰.۲ درصد کودکان این منطقه در سال ۲۰۲۵ در مناطق جنگی زندگی میکردند؛ آماری که نشان میدهد بخش بزرگی از نسل آینده این منطقه با پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم جنگ روبهرو است.
کارشناسان هشدار میدهند آثار جنگ بر کودکان به تلفات جانی و آسیبهای جسمی محدود نمیشود.
تعطیلی مدارس، تخریب مراکز درمانی، کمبود مواد غذایی و آب آشامیدنی سالم، افزایش بیماریها و آسیبهای روانی از جمله پیامدهایی هستند که میتوانند آینده میلیونها کودک را تحت تأثیر قرار دهند.
افزایش ۱۶ برابری ممانعت از کمکرسانی به کودکان
گزارش سازمان نجات کودکان همچنین از افزایش چشمگیر موارد جلوگیری از دسترسی کودکان به کمکهای بشردوستانه خبر میدهد.
بر اساس دادههای سازمان ملل، موارد تأییدشده ممانعت از دسترسی بشردوستانه به کودکان از ۵۰۹ مورد در سال ۲۰۱۵ به ۸ هزار و ۳۲۲ مورد در سال ۲۰۲۵ رسیده است؛ افزایشی بیش از ۱۶ برابری طی یک دهه.
بیش از ۷۰ درصد موارد تأییدشده این نوع نقض حقوق کودکان در سال ۲۰۲۵ به کودکان فلسطینی مربوط بوده است.
ممانعت از ورود و توزیع کمکهای انسانی، در شرایطی که میلیونها کودک با گرسنگی، بیماری و آوارگی مواجهاند، میتواند پیامدهای مرگباری به همراه داشته باشد.
این موضوع بهویژه در مناطقی که زیرساختهای حیاتی آنها بر اثر جنگ تخریب شده است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
هزاران مورد نقض جدی حقوق کودکان
سازمان نجات کودکان در بخش دیگری از گزارش خود به اشکال مختلف خشونت علیه کودکان در جریان جنگها اشاره کرده است.
بر اساس آمارهای مورد استناد این گزارش، از زمان آغاز سازوکار نظارت و گزارشدهی سازمان ملل درباره نقض جدی حقوق کودکان در درگیریهای مسلحانه، ۲۸ هزار و ۹۰۹ مورد خشونت جنسی علیه کودکان تأیید شده است.
سازمان ملل شش نوع نقض جدی حقوق کودکان در درگیریهای مسلحانه را شناسایی کرده است: قتل و معلول کردن کودکان، جذب و استفاده از آنان در نیروها و گروههای مسلح، خشونت جنسی، ربایش، حمله به مدارس و بیمارستانها و جلوگیری از دسترسی به کمکهای بشردوستانه.
این موارد از مهمترین شاخصهای ارزیابی وضعیت حقوق کودکان در مناطق جنگی به شمار میروند و مبنایی برای مستندسازی تخلفات و پیگیری مسئولیت عاملان آنها هستند.
آمار واقعی قربانیان احتمالاً بیشتر است
سازمان نجات کودکان تأکید کرده است که آمارهای تأییدشده سازمان ملل تنها بخشی از خشونتهای اعمالشده علیه کودکان را منعکس میکنند و نمیتوان آنها را بیانگر مجموع قربانیان واقعی دانست.
دشواری دسترسی نهادهای نظارتی به مناطق درگیری، ناامنی، تخریب زیرساختها، نبود امکانات ثبت و مستندسازی و محدودیتهای موجود در جمعآوری اطلاعات، از جمله عواملی هستند که شناسایی و تأیید موارد نقض حقوق کودکان را دشوار میکنند.
به همین دلیل، شمار واقعی کودکانی که در جریان جنگها کشته، مجروح، ربوده یا از دسترسی به نیازهای اولیه محروم شدهاند، ممکن است بسیار بیشتر از ارقام ثبتشده باشد.
درخواست برای حفاظت بیشتر از کودکان
سازمان نجات کودکان در پایان گزارش خود خواستار اقدام جدیتر دولتها، طرفهای درگیر و نهادهای بینالمللی برای حفاظت از کودکان در مناطق جنگی شده است.
این سازمان بر ضرورت رعایت قوانین بینالمللی بشردوستانه، توقف حملات علیه مراکز آموزشی و درمانی، تضمین دسترسی بدون مانع به کمکهای انسانی و پاسخگو کردن عاملان نقض حقوق کودکان تأکید کرده است.
همچنین حمایت روانی و اجتماعی از کودکان آسیبدیده، بازسازی مدارس و مراکز درمانی و فراهم کردن شرایط بازگشت کودکان آواره به زندگی عادی از جمله اقداماتی است که باید در اولویت برنامههای حمایتی قرار گیرد.
گزارش تازه این نهاد بار دیگر نشان میدهد که کودکان از آسیبپذیرترین قربانیان جنگ هستند؛ نسلی که حتی در صورت پایان درگیریها نیز ممکن است سالها با آثار جسمی، روانی و اجتماعی خشونتهای جنگی زندگی کند.
افغانستان نیز بهعنوان یکی از پنج منطقه اصلی ثبت موارد قتل و معلولیت کودکان، همچنان با ابعاد گسترده این بحران انسانی مواجه است.





