محمد سرگزی، نماینده مردم سیستان در مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با ایراف تأکید کرد: «اختلافات سیاسی ممکن است در مقاطع مختلف به وجود بیاید، اما نباید اجازه داد این اختلافات تمام مسیرهای همکاری اقتصادی را مسدود کند. اقتصاد و معیشت مردم دو کشور نباید قربانی تنشهای سیاسی شود.»
او با اشاره به ظرفیتهای مشترک در حوزه تجارت، ترانزیت، حملونقل، انرژی، معدن، کشاورزی و خدمات فنی و مهندسی گفت: «افغانستان به مسیرهای تجاری و دسترسی به بازارهای منطقهای نیاز دارد و ایران نیز میتواند از توسعه تجارت با افغانستان و گسترش ارتباطات اقتصادی منطقهای بهرهمند شود. این همکاری میتواند برای هر دو کشور ارزش افزوده و فرصت اشتغال ایجاد کند.»
تفکیک اختلافات سیاسی از همکاریهای اقتصادی
این نماینده مجلس در پاسخ به این پرسش که چگونه میتوان اختلافات سیاسی و امنیتی را از همکاریهای اقتصادی تفکیک کرد، گفت: «باید میان مسائل سیاسی و امنیتی از یک سو و همکاریهای اقتصادی از سوی دیگر تفکیک قائل شد. این به معنای نادیده گرفتن اختلافات نیست، بلکه به معنای مدیریت هوشمندانه آنهاست. موضوعاتی مانند امنیت مرزها، حقابه، مهاجران و مسائل کنسولی باید از مسیر گفتوگو و سازوکارهای رسمی پیگیری شوند و در عین حال، کانالهای تجاری و اقتصادی فعال باقی بمانند.»
سرگزی معتقد است روابط اقتصادی میتواند زمینهساز اعتماد متقابل باشد: «وقتی دو کشور در حوزه تجارت، سرمایهگذاری، حملونقل و انرژی منافع مشترک پیدا میکنند، انگیزه بیشتری برای حلوفصل اختلافات از طریق مذاکره خواهند داشت. البته اقتصاد بهتنهایی نمیتواند همه اختلافات سیاسی و امنیتی را حل کند، اما میتواند بستر مناسبی برای کاهش تنشها فراهم کند.»
بخش خصوصی؛ پیشران اصلی روابط اقتصادی
به گفته این نماینده مجلس، بخش خصوصی میتواند پیشران اصلی روابط اقتصادی دو کشور باشد: «بازرگانان، تولیدکنندگان و سرمایهگذاران به دنبال ثبات، امنیت سرمایهگذاری و مقررات قابل پیشبینی هستند. دولتها باید با تسهیل مبادلات بانکی، کاهش موانع گمرکی، ایجاد زیرساختهای مرزی و حمایت از سرمایهگذاری، زمینه فعالیت بخش خصوصی را فراهم کنند.»
ترانزیت و موقعیت جغرافیایی افغانستان؛ فرصتی برای کل منطقه
سرگزی با تأکید بر اهمیت موقعیت جغرافیایی افغانستان گفت: «افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود میتواند حلقه ارتباطی میان آسیای مرکزی، جنوب آسیا و غرب آسیا باشد. ایران نیز با برخورداری از بنادر، شبکه جادهای و ریلی و دسترسی به آبهای آزاد، ظرفیت مهمی برای اتصال افغانستان به بازارهای جهانی دارد. توسعه زیرساختهای حملونقل و مسیرهای ترانزیتی میتواند هزینه تجارت را کاهش دهد و منافع اقتصادی گستردهای برای کشورهای منطقه ایجاد کند.»
موانع پیشرو؛ از محدودیتهای بانکی تا ناپایداری مقررات
این نماینده مجلس موانع تحقق همکاریهای اقتصادی را برشمرد: «مشکلات نقلوانتقال پول، محدودیتهای بانکی، ناپایداری مقررات تجاری، مسائل گمرکی، ناامنی در برخی مسیرها و اختلافات سیاسی از جمله این موانع است. برای عبور از این موانع، لازم است کمیسیونهای مشترک اقتصادی فعالتر شوند و توافقات دوجانبه از سطح بیانیه و تفاهمنامه به مرحله اجرا برسند. فعالان اقتصادی باید آثار ملموس این توافقات را در تجارت روزمره خود مشاهده کنند.»
آینده روابط؛ اراده سیاسی و اجرای توافقات
سرگزی در ارزیابی آینده روابط اقتصادی دو کشور گفت: «آینده همکاری اقتصادی دو کشور به میزان اراده سیاسی، اعتماد متقابل و توانایی مدیریت اختلافات بستگی دارد. ضروری است تهران و کابل به این درک مشترک برسند که توسعه اقتصادی و رفاه مردم، منافعی فراتر از اختلافات مقطعی سیاسی دارد. اولویت باید اجرای توافقات اقتصادی، توسعه زیرساختهای مرزی و ترانزیتی، تسهیل تجارت و ایجاد امنیت برای سرمایهگذاران باشد. همکاری اقتصادی نباید به ابزار فشار سیاسی تبدیل شود؛ بلکه باید به بستری برای ثبات، اعتمادسازی و توسعه پایدار در منطقه تبدیل شود.»
جمعبندی
ایران و افغانستان با وجود ظرفیتهای اقتصادی چشمگیر — از ترانزیت و انرژی گرفته تا تجارت و خدمات فنی و مهندسی — همچنان با موانع سیاسی، امنیتی و بروکراتیک دستوپنجه نرم میکنند. دیدگاه نماینده سیستان در مجلس بر یک نکته کلیدی تأکید دارد: تفکیک هوشمندانه حوزه سیاسی و امنیتی از اقتصادی و اجرایی کردن توافقات بهجای باقی ماندن در سطح بیانیهها. تحقق این امر نهتنها به سود دو کشور، بلکه عاملی مؤثر در تقویت تجارت منطقهای و ثبات اقتصادی در آسیای مرکزی و جنوب آسیا خواهد بود.





