به گزارش ایراف، در این نشست، محمدحسین باقری، بنیان‌گذار و مدیر اندیشکده اقبال، با اشاره به پیچیدگی‌های امنیتی این منطقه، تأکید کرد که مقابله با فعالیت گروه‌های تروریستی باید در چارچوبی جامع دنبال شود و علاوه بر اقدامات اطلاعاتی، انتظامی و مرزی، توجه به توسعه اقتصادی، تقویت انسجام اجتماعی و شناخت ویژگی‌های تاریخی و فرهنگی منطقه نیز اهمیت دارد.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی تحولات بلوچستان، بخشی از چالش‌های امنیتی این منطقه را مرتبط با ساختارهای تاریخی و مرزبندی‌های به‌جامانده از دوران استعمار دانست و گفت شکل‌گیری مرزهای کنونی، از جمله مرز ایران و پاکستان، بر پیوندهای اجتماعی و اقتصادی جوامع محلی تأثیر گذاشته است.
باقری با اشاره به تجربه تحولات بلوچستان پاکستان از سال ۱۹۴۷، اظهار داشت که مقابله نظامی با گروه‌های مسلح، در صورتی که با اقدامات توسعه‌ای و رسیدگی به زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی همراه نباشد، ممکن است به تداوم چرخه خشونت منجر شود.
تحولات گروه‌های تروریستی و ابعاد منطقه‌ای تهدیدها
بخش دیگری از این نشست به بررسی روند فعالیت گروه‌های تروریستی در مناطق مرزی اختصاص داشت.
باقری با اشاره به سابقه فعالیت گروه تروریستی جندالله به رهبری عبدالمالک ریگی و ظهور گروه تروریستی جیش‌الظلم به رهبری صلاح‌الدین فاروقی، تغییرات ساختاری و عملیاتی این گروه‌ها را از جمله موضوعات مهم در ارزیابی تهدیدهای امنیتی جنوب شرق کشور عنوان کرد.
به گفته وی، گروه‌های مسلح در سال‌های گذشته تلاش کرده‌اند با بازسازی تشکیلاتی، افزایش هماهنگی عملیاتی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های ارتباطی و تبلیغاتی، فعالیت‌های خود را ادامه دهند؛ موضوعی که ضرورت ارتقای توان اطلاعاتی و عملیاتی نهادهای مسئول را افزایش می‌دهد.
این کارشناس همچنین با اشاره به تحولات ژئوپلیتیکی منطقه، بر ضرورت توجه به نقش بازیگران فرامنطقه‌ای در معادلات امنیتی پیرامون ایران تأکید کرد و آمریکا و رژیم صهیونیستی را از جمله بازیگرانی دانست که به اعتقاد وی، ممکن است از شکاف‌ها و چالش‌های مرزی برای افزایش فشار بر ایران بهره‌برداری کنند.
همکاری ایران و پاکستان برای مدیریت مرزهای مشترک
باقری در ادامه، همکاری ایران و پاکستان را یکی از مؤلفه‌های مهم در تأمین امنیت مرزهای جنوب شرقی کشور دانست و با اشاره به گستردگی مرزهای مشترک و پیچیدگی‌های جغرافیایی بلوچستان، بر ضرورت تقویت هماهنگی‌های دوجانبه تأکید کرد.
وی گفت مقابله مؤثر با تحرکات گروه‌های تروریستی مستلزم تبادل اطلاعات دقیق، هماهنگی عملیاتی، نظارت مؤثر بر مناطق مرزی و پیگیری مستمر پرونده‌های امنیتی است.
به اعتقاد این کارشناس، گسترش همکاری‌های تهران و اسلام‌آباد می‌تواند در محدود کردن تحرکات گروه‌های مسلح و جلوگیری از تبدیل مناطق مرزی به محل فعالیت و پناهگاه این گروه‌ها نقش مؤثری داشته باشد.
چهار راهبرد برای تقویت امنیت پایدار در سیستان و بلوچستان
مدیر اندیشکده اقبال در بخش دیگری از سخنان خود، چهار محور را برای ارتقای امنیت پایدار در جنوب شرق ایران مطرح کرد.
نخستین محور، حرکت به سمت حکمرانی پیش‌بین و پیشگیرانه است. بر این اساس، دستگاه‌های مسئول باید با شناسایی روندهای امنیتی و اجتماعی و ارزیابی تحولات منطقه‌ای، پیش از وقوع حوادث برای مدیریت تهدیدها برنامه‌ریزی کنند.
دومین محور، یکپارچه‌سازی اطلاعات و داده‌ها است. باقری معتقد است تجمیع اطلاعات امنیتی، اقتصادی، اجتماعی و مرزی در یک ساختار تحلیلی مشترک می‌تواند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر و شناخت جامع‌تر از شرایط منطقه کمک کند.
سومین محور، توسعه اقتصادی و تقویت تجارت قانونی مرزی است. وی با تأکید بر اهمیت فرصت‌های اقتصادی در مناطق مرزی، گسترش مبادلات رسمی، ایجاد زمینه‌های اشتغال و افزایش مشارکت اقتصادی مرزنشینان را از عوامل مؤثر در تقویت امنیت منطقه دانست.
چهارمین محور نیز تقویت انسجام اجتماعی و استفاده از ظرفیت‌های بومی است.
باقری با اشاره به ساختارهای سنتی و اجتماعی بلوچستان، از جمله نظام سرداری و خان‌نشینی، بر ضرورت شناخت مناسبات محلی و بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان، معتمدان و شخصیت‌های تأثیرگذار بومی در فرآیندهای تصمیم‌سازی تأکید کرد.
وی معتقد است افزایش مشارکت اجتماعی و توجه به مطالبات اقتصادی و فرهنگی مردم منطقه می‌تواند زمینه همراهی بیشتر جوامع محلی با برنامه‌های توسعه‌ای و امنیتی کشور را فراهم کند.
در مجموع، محور اصلی دیدگاه‌های مطرح‌شده در این نشست، ضرورت پیوند میان تأمین امنیت، توسعه اقتصادی، تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و مشارکت اجتماعی بود؛ رویکردی که بر اساس آن، صیانت از مرزهای جنوب شرق ایران علاوه بر تقویت توانمندی‌های امنیتی و اطلاعاتی، با افزایش فرصت‌های اقتصادی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردم بومی دنبال می‌شود.
