به گزارش ایراف، شبکه تلویزیونی راشاتودی در گزارشی تحلیلی، سفر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به روسیه و دیدار وی با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور این کشور را از چند منظر سیاسی، امنیتی و راهبردی مورد بررسی قرار داد و آن را نشانه‌ای از عزم تهران و مسکو برای حفظ و تقویت همکاری‌های دوجانبه در شرایط حساس منطقه‌ای و بین‌المللی ارزیابی کرد.
بر اساس این گزارش، ولادیمیر پوتین روز پنجم نوامبر (۱۴ آبان) در کاخ کرملین میزبان محسن رضایی بود.
در این دیدار، دو طرف درباره راه‌های گسترش همکاری‌های دوجانبه در چارچوب معاهده مشارکت جامع راهبردی ایران و روسیه و همچنین تحولات بین‌المللی و منطقه‌ای، به‌ویژه وضعیت خلیج فارس و خاورمیانه، تبادل نظر کردند.
یکی از مهم‌ترین محورهای این دیدار، انتقال پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به رئیس‌جمهور روسیه بود؛ موضوعی که کرملین نیز به‌صورت رسمی آن را تأیید کرد و از منظر راشاتودی، بیانگر اهمیت و سطح بالای مناسبات تهران و مسکو است.
ابعاد امنیتی و راهبردی دیدار در کرملین
راشاتودی در بخش دیگری از گزارش خود به ترکیب حاضران در این ملاقات اشاره کرده و حضور یوری اوشاکوف، دستیار رئیس‌جمهور روسیه، در کنار ایگور کوستیوکف، رئیس اداره مرکزی ستاد کل نیروهای مسلح روسیه را قابل توجه دانسته است.
به اعتقاد این رسانه روسی، هرچند جزئیات مذاکرات منتشر نشده، حضور مقام ارشد نظامی روسیه در این نشست می‌تواند نشان‌دهنده طرح موضوعاتی فراتر از مناسبات سیاسی و اقتصادی و پرداختن به مسائل امنیتی و راهبردی باشد؛ مسائلی که با توجه به شرایط منطقه، برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت ویژه‌ای دارند.
در این گزارش، جایگاه محسن رضایی نیز به‌عنوان یکی از چهره‌های باسابقه و اثرگذار در ساختار سیاسی و نظامی ایران مورد توجه قرار گرفته است.
فرماندهی پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و مسئولیت کنونی وی در شورای عالی امنیت ملی، از جمله عواملی است که به این سفر وزن سیاسی و راهبردی بیشتری می‌بخشد.
راشاتودی معتقد است مأموریت انتقال مستقیم پیام رهبر انقلاب به رئیس‌جمهور روسیه، نشان‌دهنده اهمیت ویژه این ارتباط و جایگاه آن در مناسبات دوجانبه است.
همچنین حمایت رضایی از گسترش همکاری‌های راهبردی ایران، روسیه و چین، در چارچوب ضرورت تقویت استقلال سیاسی و امنیت ملی کشورهای مستقل، از دیگر ابعاد مورد اشاره این رسانه بوده است.
پیام روشن مسکو؛ روابط با تهران قربانی مناسبات با واشنگتن نمی‌شود
یکی از مهم‌ترین بخش‌های تحلیل راشاتودی به پیام سیاسی سفر رضایی اختصاص دارد؛ پیامی که در شرایط تلاش آمریکا برای مدیریت هم‌زمان پرونده‌های اوکراین و خاورمیانه، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
این رسانه روسی تأکید می‌کند که مسکو، با وجود علاقه‌مندی به حفظ کانال‌های ارتباطی با واشنگتن و ادامه مذاکرات درباره بحران اوکراین، قصد ندارد مناسبات خود با تهران را قربانی بهبود روابط با دولت آمریکا کند.
بر اساس این تحلیل، استقبال رسمی کرملین از نماینده جمهوری اسلامی ایران، حامل پیامی روشن برای طرف‌هایی است که تصور می‌کنند نزدیکی احتمالی مسکو و واشنگتن می‌تواند به تضعیف روابط ایران و روسیه منجر شود.
راشاتودی در همین زمینه تصریح می‌کند که روسیه شرکای راهبردی خود را بر اساس منافع مستقل ملی انتخاب می‌کند و روابط با ایران برای مسکو از ارزش و جایگاه مستقلی برخوردار است؛ بنابراین، تحولات مناسبات روسیه و آمریکا لزوماً به معنای تغییر رویکرد کرملین در قبال تهران نخواهد بود.
این رسانه همچنین سرعت شکل‌گیری دیدار اخیر را معنادار ارزیابی کرده است. به نوشته راشاتودی، تماس تلفنی پوتین و رضایی در دوم نوامبر (۱۱ آبان) انجام شد و تنها سه روز بعد، این ارتباط به دیداری حضوری در سطح عالی تبدیل شد.
از نگاه این رسانه، چنین فاصله زمانی کوتاهی نشان می‌دهد موضوعات مطرح‌شده از اهمیت و فوریت خاصی برخوردار بوده و ضرورت داشته است که از طریق ارتباط مستقیم و در بالاترین سطوح سیاسی پیگیری شوند.
بی‌اعتمادی تهران به واشنگتن و ضرورت تقویت پشتوانه‌های دیپلماتیک
راشاتودی در ادامه گزارش خود، شرایط روابط ایران و آمریکا را یکی از عوامل اصلی اهمیت سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به مسکو معرفی می‌کند.
به نوشته این رسانه، پس از ماه‌ها درگیری نظامی، تهران و واشنگتن در شرایطی قرار دارند که از یک سو احتمال ازسرگیری تنش‌ها همچنان وجود دارد و از سوی دیگر، هر دو طرف ممکن است به دنبال یافتن مسیرهایی برای دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک باشند.
این گزارش با اشاره به اظهارات دونالد ترامپ درباره نداشتن برنامه فوری برای حملات جدید علیه ایران، تأکید می‌کند که چنین مواضعی به‌تنهایی نمی‌تواند نگرانی تهران درباره احتمال تکرار اقدامات نظامی را برطرف کند.
از نگاه راشاتودی، تجربه تقابل‌های گذشته موجب شده است که جمهوری اسلامی ایران در ارزیابی تحولات منطقه‌ای، احتمال تشدید مجدد بحران را نیز در نظر بگیرد و هم‌زمان برای تقویت ظرفیت‌های دفاعی، سیاسی و دیپلماتیک خود اقدام کند.
در چنین شرایطی، گسترش همکاری با شرکای راهبردی و ارزیابی ظرفیت‌های حمایتی آنها، بخشی از محاسبات کلان امنیت ملی ایران محسوب می‌شود.
جنگ روانی و طرح ادعاهای خطرناک درباره تسلیحات کشتار جمعی
بخش دیگری از گزارش راشاتودی به انتشار ادعاهایی درباره احتمال استفاده از تسلیحات کشتار جمعی در بحران ایران اختصاص دارد؛ ادعاهایی که به نوشته این رسانه، بر فضای بی‌اعتمادی موجود افزوده است.
در همین ارتباط، تاکر کارلسون، مجری سابق شبکه فاکس‌نیوز، مدعی شده بود که دونالد ترامپ احتمال حمله هسته‌ای به یک سایت در نزدیکی نطنز را بررسی کرده است. ترامپ در واکنش به این ادعا، ضرورت چنین اقدامی را رد کرده بود.
هم‌زمان، روزنامه نیویورک‌تایمز نیز در گزارشی به نقل از برخی منابع مدعی شده بود که رژیم صهیونیستی اطلاعاتی درباره بررسی احتمالی استفاده از تسلیحات شیمیایی از سوی ایران در اختیار طرف آمریکایی قرار داده است.
این ادعاها با واکنش و تردید برخی محافل سیاسی و منطقه‌ای مواجه شده و شماری از مقام‌های آمریکایی نیز انتشار چنین گزارش‌هایی را در چارچوب تلاش برای افزایش فشار بر واشنگتن و زمینه‌سازی برای ازسرگیری عملیات نظامی ارزیابی کرده‌اند.
جمهوری اسلامی ایران همواره داشتن و استفاده از سلاح‌های شیمیایی را رد کرده است.
راشاتودی در تحلیل این فضا معتقد است حتی طرح سناریوهای کم‌احتمال اما بسیار خطرناک نیز می‌تواند بر محاسبات امنیتی تهران تأثیر بگذارد و ضرورت توجه به ظرفیت‌های همکاری و حمایت خارجی را افزایش دهد.
مسکو؛ ظرفیت بالقوه برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن
در ادامه این تحلیل، نقش احتمالی روسیه در مدیریت بحران میان ایران و آمریکا مورد توجه قرار گرفته است.
راشاتودی یادآوری می‌کند که ولادیمیر پوتین در ۲۱ اکتبر (۲۹ مهر) آمادگی کشورش را برای کمک به حل‌وفصل بحران پیرامون ایران اعلام کرده بود. از دیدگاه این رسانه، برگزاری دیدارهای سطح بالا میان مقام‌های تهران و مسکو می‌تواند به اظهارات پیشین رئیس‌جمهور روسیه درباره نقش‌آفرینی در مسیر کاهش تنش‌ها، وزن عملی بیشتری ببخشد.
روسیه به دلیل برخورداری از روابط سیاسی با تهران و حفظ کانال‌های ارتباطی با واشنگتن، از موقعیتی برخوردار است که می‌تواند در صورت فراهم شدن شرایط، زمینه گفت‌وگوهای سازنده میان دو طرف را تسهیل کند.
این رسانه با اشاره به احتمال برگزاری دیدار دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین در حاشیه نشست سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در روزهای ۱۸ و ۱۹ نوامبر در شهر شنژن چین، این تحرکات را بخشی از فضای دیپلماتیک در حال شکل‌گیری پیرامون تحولات منطقه می‌داند.
بر اساس این ارزیابی، مسکو می‌تواند ضمن حفظ مناسبات راهبردی خود با جمهوری اسلامی ایران، از ارتباطاتش با واشنگتن برای فراهم کردن زمینه مذاکرات و دستیابی به توافقی متوازن استفاده کند.
در این چارچوب، هرگونه توافق احتمالی باید به‌گونه‌ای باشد که منافع و ملاحظات امنیتی ایران را تأمین کند و در عین حال، امکان ارائه دستاورد دیپلماتیک به دولت آمریکا را نیز فراهم آورد.
فشارهای داخلی آمریکا و هزینه‌های تداوم تقابل با ایران
راشاتودی در بخش دیگری از گزارش خود به تحولات سیاسی داخلی آمریکا و تأثیر آن بر تصمیم‌گیری‌های دولت ترامپ پرداخته است.
این رسانه با اشاره به شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، معتقد است ادامه تنش نظامی با ایران می‌تواند هزینه‌های سیاسی بیشتری برای دولت ترامپ ایجاد کند.
به نوشته راشاتودی، نارضایتی افکار عمومی آمریکا از تداوم درگیری‌ها و پیامدهای اقتصادی و سیاسی آن، می‌تواند انگیزه کاخ سفید برای بررسی گزینه‌های دیپلماتیک را افزایش دهد.
با این حال، این رسانه احتمال توسل مجدد ترامپ به گزینه نظامی را نیز منتفی نمی‌داند و معتقد است رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است برای نمایش قدرت و اثبات توانایی خود در تحقق اهداف اعلام‌شده، بار دیگر به اقدام نظامی متوسل شود.
اما مسئله اساسی آن است که تکرار حملات نظامی لزوماً به معنای دستیابی به اهداف واشنگتن نخواهد بود. از نگاه راشاتودی، با توجه به ظرفیت‌های دفاعی و تاب‌آوری جمهوری اسلامی ایران و اختلافات اساسی بر سر شروط آمریکا، تکرار گزینه نظامی می‌تواند دولت ترامپ را با پرسش‌های جدی درباره نتایج و دستاوردهای چنین اقدامی مواجه کند.
این وضعیت به‌ویژه در آستانه تحولات سیاسی داخلی آمریکا می‌تواند پیامدهای قابل توجهی برای رئیس‌جمهور این کشور و حزب جمهوری‌خواه به همراه داشته باشد.
از این منظر، میانجیگری روسیه نه‌تنها می‌تواند به کاهش تنش‌ها کمک کند، بلکه ممکن است فرصتی برای واشنگتن فراهم آورد تا بدون ورود به یک تقابل نظامی پرهزینه، مسیر دیپلماسی را دنبال کند.
تحولات سیاسی سرزمین‌های اشغالی و تغییر احتمالی معادلات منطقه
راشاتودی در بخش پایانی تحلیل خود، تحولات سیاسی داخلی رژیم صهیونیستی و موقعیت بنیامین نتانیاهو را نیز از عوامل مؤثر بر آینده بحران منطقه‌ای ارزیابی می‌کند.
به نوشته این رسانه، نتانیاهو یکی از حامیان اصلی راهبرد فشار نظامی بر ایران و تلاش برای همراه کردن آمریکا با این رویکرد بوده است؛ با این حال، تحولات سیاسی پس از انتخابات کنست، موقعیت وی را با چالش‌های تازه‌ای مواجه کرده است.
در گزارش راشاتودی به اظهارات اسحاق هرتزوگ درباره مخالفت ۷۴ عضو کنست با دولت پیشین و مأموریت تشکیل کابینه برای گادی آیزنکوت، رئیس حزب یاشار، اشاره شده است.
این تحولات، در صورت نهایی شدن، می‌تواند بر محاسبات سیاسی و امنیتی تل‌آویو و رویکرد آن در قبال تحولات منطقه تأثیر بگذارد.
از نگاه این رسانه، تضعیف موقعیت سیاسی نتانیاهو ممکن است فضای تازه‌ای برای پیگیری راهکارهای دیپلماتیک و کاهش فشارهای نظامی در منطقه ایجاد کند؛ هرچند هنوز نمی‌توان درباره نتیجه قطعی تحولات سیاسی داخلی رژیم صهیونیستی اظهارنظر کرد.
همکاری راهبردی تهران و مسکو؛ فراتر از تحولات مقطعی
جمع‌بندی راشاتودی از سفر محسن رضایی به روسیه این است که این دیدار را نباید صرفاً یک ملاقات معمول دیپلماتیک تلقی کرد؛ بلکه باید آن را در چارچوب تحولات گسترده‌تر منطقه‌ای، روابط قدرت‌های جهانی و تلاش برای مدیریت بحران‌های امنیتی ارزیابی کرد.
این سفر از یک سو فرصتی برای تهران فراهم کرد تا بر اهمیت همکاری با مسکو در حوزه‌های سیاسی، امنیتی و منطقه‌ای تأکید کند و از سوی دیگر، برای روسیه فرصتی بود تا بر تداوم روابط راهبردی خود با جمهوری اسلامی ایران تأکید ورزد.
مهم‌ترین پیام این دیدار، از نگاه رسانه روسی، آن است که مسکو در تنظیم مناسبات خارجی خود تابع فشارها و ملاحظات مقطعی واشنگتن نیست و روابط با تهران را بخشی مستقل از سیاست خارجی و منافع راهبردی خود می‌داند.
در شرایطی که منطقه با مجموعه‌ای از تهدیدها و تحولات پیچیده مواجه است، تقویت هماهنگی میان ایران و روسیه می‌تواند ظرفیت‌های تازه‌ای برای حفظ ثبات منطقه‌ای، مقابله با یک‌جانبه‌گرایی و پیگیری راهکارهای سیاسی برای حل بحران‌ها ایجاد کند.
از این منظر، سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به مسکو را می‌توان نشانه‌ای از تداوم دیپلماسی فعال جمهوری اسلامی و تلاش برای بهره‌گیری از ظرفیت شرکای راهبردی در معادلات پیچیده منطقه‌ای و بین‌المللی دانست.
