به گزارش ایراف، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، روز سه‌شنبه، ۱۲ آبان، در نشست عمومی چهارمین کنفرانس بین‌المللی مینسک درباره امنیت اوراسیا، با انتقاد از نقش‌آفرینی بازیگران خارج از منطقه در روندهای مربوط به افغانستان، تأکید کرد که مسائل این کشور باید از طریق سازوکارهای منطقه‌ای و با مشارکت کشورهای همسایه و ذی‌نفع پیگیری شود.
وی با اشاره به تلاش‌های مسکو برای ایجاد هماهنگی میان کشورهای منطقه درباره تحولات افغانستان گفت که حدود یک ماه پیش، هشتمین نشست «فرمت مسکو» درباره افغانستان در پایتخت روسیه برگزار شد و هیئتی بلندپایه از حکومت طالبان نیز در این نشست حضور داشت.
وزیر امور خارجه روسیه، «فرمت مسکو» را فراگیرترین سازوکار برای دستیابی به اجماع منطقه‌ای درباره افغانستان توصیف کرد و گفت حضور کشورهای خارج از منطقه و استقرار نظامی آن‌ها نه‌تنها تضمینی برای برقراری امنیت نیست، بلکه می‌تواند به افزایش مخاطرات امنیتی منجر شود.
لاوروف این دیدگاه را در چارچوب طرح روسیه برای ایجاد یک ساختار امنیتی مشترک در اوراسیا مطرح کرد؛ ساختاری که به گفته مسکو، قرار است بر همکاری منطقه‌ای، احترام به منافع کشورهای عضو و کاهش مداخلات خارجی استوار باشد.
«فرمت مسکو» از سال ۲۰۱۷ با ابتکار روسیه و با هدف فراهم‌کردن زمینه گفت‌وگو و هماهنگی میان کشورهای منطقه درباره افغانستان شکل گرفت.
این سازوکار در سال‌های گذشته به یکی از چارچوب‌های مهم رایزنی درباره تحولات سیاسی، امنیتی و اقتصادی افغانستان تبدیل شده است.
با این حال، هشتمین نشست این سازوکار که پنجم اکتبر ۲۰۲۶ (۱۳ مهر ۱۴۰۵) با حضور نمایندگان روسیه، ایران، چین، پاکستان، هند، حکومت طالبان و کشورهای آسیای مرکزی برگزار شد، نتوانست به توافق نهایی درباره مسائل مورد اختلاف دست یابد.
اختلاف میان هیئت‌های حکومت طالبان و پاکستان بر سر محتوای بیانیه پایانی، مهم‌ترین مانع دستیابی شرکت‌کنندگان به توافق بود.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، هیئت طالبان با بخش‌هایی از پیش‌نویس بیانیه که به نگرانی‌های امنیتی و موضوع فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان مربوط می‌شد، مخالفت کرد.
در همین زمینه، ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در امور افغانستان، از نهایی‌نشدن بیانیه مشترک ابراز تأسف کرد. در نهایت، هشتمین نشست «فرمت مسکو» بدون صدور بیانیه مشترک پایانی به کار خود پایان داد.
این ناکامی در شرایطی رخ داد که روسیه همواره «فرمت مسکو» را یکی از مهم‌ترین ابزارهای دیپلماسی منطقه‌ای برای ایجاد تفاهم درباره افغانستان معرفی کرده است.
با این حال، اختلافات میان طالبان و پاکستان و ناتوانی شرکت‌کنندگان در دستیابی به توافق بر سر مسائل امنیتی، محدودیت‌های این سازوکار را نیز آشکار کرده است.
به این ترتیب، اظهارات تازه لاوروف درباره ضرورت تقویت نقش کشورهای منطقه در حل‌وفصل مسئله افغانستان، در حالی مطرح می‌شود که آخرین نشست سازوکار مورد حمایت مسکو نتوانست بر سر اختلافات مهم میان دو طرف اصلی منطقه‌ای به توافق برسد و حتی از انتشار یک بیانیه مشترک نیز بازماند.
