عبدالمحمد طاهری، کارشناس ارشد مسائل غرب آسیا، در گفت‌وگو با ایراف با اشاره به شرایط ناعادلانه‌ای که برای ایران به وجود آمده، اظهار داشت: «برای تأمین منابع کافی اقتصادی از جانب افغانستان و پاکستان، شرایط تنگه هرمز مناسب نیست. بنابراین ایران ناگزیر است بخشی از نیازمندی‌های این دو کشور را از طریق مبادی زمینی تأمین کند.» وی تأکید کرد که بحران سوخت در افغانستان و پاکستان مستقیماً منبعث از بسته بودن تنگه هرمز است.
تحمیل بحران بر منطقه
این تحلیلگر حوزه افغانستان در ادامه تصریح کرد: «شرایطی که سوخت منطقه را محدود کرده، با اراده ایرانی‌ها نیست و بحران به دلیل وضعیت جنگی به خاورمیانه تحمیل شده است.»
به گفته وی، بخشی از منابع سوخت از طریق مسیرهای زمینی و آبی تأمین می‌شد که این مسیرها نیز مخدوش شده‌اند. در نتیجه، افغانستان و پاکستان با وضعیتی دشوار و محدودیت‌های جدی روبرو شده‌اند؛ آن‌هم در شرایطی که پاکستان و افغانستان، آسیب بیشتری متحمل شده‌اند.
پیامدهای عدم ورود کالا از مبادی زمینی
طاهری هشدار داد که تا زمان عادی‌سازی تنگه هرمز، نه‌تنها افغانستان و پاکستان با بحران کمبود منابع نفتی و افزایش قیمت کالاها مواجه خواهند بود، بلکه حکومت‌های مرکزی هر دو کشور نیز با چالش‌های جدی روبرو می‌شوند؛ چالش‌هایی که هم‌اکنون نیز به‌طور جدی تجربه می‌شود.
هزینه‌های گزاف و ریسک بالای مسیرهای زمینی
این کارشناس مسائل غرب آسیا خاطرنشان کرد: «اگر قرار باشد افغانستان و پاکستان منابع سوخت را از طریق مسیر زمینی تأمین کنند، لاجرم باید به استقبال هزینه‌های گزاف و ریسک بالا بروند.»
راه‌حل فوری: بازگشت تنگه هرمز به حالت طبیعی
طاهری تنها راه‌حل موجود را بازگشت سریع تنگه هرمز به حالت طبیعی با اراده کامل ایران دانست و گفت: «این امر نه‌تنها برای آسیای غربی و آسیای میانه، بلکه برای کشورهای اروپایی و همه کشورهای جهان ضروری است تا بتوانند منابع سوخت خود را تأمین کنند.» وی با اشاره به قرار گرفتن در اولین ماه فصل پاییز و افزایش چندبرابری نیاز به سوخت در زمستان، بر فوریت این موضوع تأکید کرد.
پلن بی؛ گزینه‌ای گران و مشکل‌ساز
این تحلیلگر در پایان اظهار داشت: «پلن بی تأمین سوخت افغانستان و پاکستان بسیار گران و مشکل‌ساز خواهد بود.» به گفته وی، این دو کشور می‌توانند سوخت مورد نیاز را از قطر یا کویت تأمین کنند، اما هزینه سوخت این کشورها بسیار بیشتر و سرسام‌آورتر از سوختی است که از ایران می‌خریدند. همچنین تأمین سوخت از آفریقا (حبشه، اتیوپی و الجزایر) نیز به دلیل هزینه‌های نقل و انتقال آبی، خارج از توان مالی افغانستان و پاکستان است.
جمع‌بندی
بحران سوخت در افغانستان و پاکستان، به‌عنوان یکی از پیامدهای مستقیم تنش‌های منطقه‌ای و اختلال در تنگه هرمز، این دو کشور را با چالش‌های اقتصادی و امنیتی جدی روبرو کرده است. کارشناسان معتقدند بازگشت ثبات به تنگه هرمز و عادی‌سازی مسیرهای تأمین سوخت، تنها راه برون‌رفت از این وضعیت است؛ در غیر این صورت، تشدید بحران و افزایش هزینه‌های تأمین سوخت، ثبات داخلی و منطقه‌ای را بیش از پیش تهدید خواهد کرد.
