به گزارش ایراف، قبرستان گورا در ناحیه دهم شهر کابل قرار دارد و از آن به عنوان گورستان انگلیسی‌ها یا گورستان مسیحیان نیز یاد می‌شود. این گورستان حدود دو جریب مساحت دارد و با دیوارهای بلند سیمانی، محوطه داخلی جدا شده است. در داخل محوطه، سنگ‌قبرهایی با نام‌ها و نوشته‌هایی به زبان‌های مختلف دیده می‌شود؛ نشانه‌ای از اینکه مدفونان این مکان تنها به یک کشور یا یک دوره تاریخی تعلق ندارند.
از جنگ‌های افغان و انگلیس تا یک گورستان بین‌المللی
قدیمی‌ترین بخش تاریخ قبر گورا به جنگ اول افغان و انگلیس بازمی‌گردد. در جریان این جنگ، شماری از نیروهای بریتانیایی که در افغانستان کشته شدند، در کابل دفن شدند. با این حال، محوطه کنونی گورستان در سال ۱۸۷۹ میلادی و در دوره جنگ دوم افغان و انگلیس شکل رسمی‌تری پیدا کرد.
در آن زمان، انتقال پیکر کشته‌شدگان خارجی به کشورهایشان با دشواری‌های فراوان همراه بود و به همین دلیل، کابل برای دفن شماری از نظامیان و وابستگان بریتانیایی مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس اطلاعات موجود، دست‌کم ۱۵۸ افسر، سرباز و عضو خانواده‌های بریتانیایی که در جریان جنگ‌های افغانستان و انگلیس جان باختند، در این مکان دفن شده‌اند.
در کنار قبرها، نام بیش از ۴۰۰ نظامی بریتانیایی نیز بر لوح‌های یادبود این گورستان ثبت شده است؛ افرادی که در افغانستان جان خود را از دست داده‌اند، اما پیکر همه آنان در همین مکان دفن نشده است.
گورستانی که فقط متعلق به بریتانیایی‌ها نماند
با گذشت زمان، کارکرد قبرستان گورا تغییر کرد. این مکان که در ابتدا با حضور نظامیان بریتانیایی پیوند داشت، به تدریج به محل دفن اتباع کشورهای مختلف تبدیل شد. دیپلمات‌ها، بازرگانان، پژوهشگران، جهانگردان، کارکنان سازمان‌های بین‌المللی و امدادگران خارجی نیز در دوره‌های مختلف در این گورستان به خاک سپرده شدند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی سفارت بریتانیا، اتباع ۱۸ کشور در قبرستان گورا دفن شده‌اند. نام‌هایی از کشورهای اروپایی از جمله آلمان، فرانسه و لهستان و همچنین کشورهای دیگر در میان مدفونان این گورستان دیده می‌شود.
به این ترتیب، قبرستان گورا را نمی‌توان تنها یک گورستان مربوط به تاریخ استعمار بریتانیا در افغانستان دانست؛ زیرا بخش قابل توجهی از تاریخ معاصر حضور اتباع خارجی در کابل نیز در همین مکان ثبت شده است.
روایت یک دختر فرانسوی در میان سنگ‌قبرها
در میان قبرهای این گورستان، داستان برخی مدفونان بیش از نام و تاریخ تولد و مرگشان روایت می‌شود. یکی از آنها «بتینا»، شهروند فرانسوی و کارمند کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان، است.
بتینا در سال ۲۰۰۳ در یک حمله انتحاری در شهر غزنی کشته می‌شود و پیکرش در قبرستان گورا به خاک سپرده شده. عبدالسمیع، نگهبان این گورستان، می‌گوید خانواده او هنوز ارتباط خود را با این محل حفظ کرده‌اند و اعضای خانواده بتینا همه ساله برای دیدار مزار دخترشان به کابل می‌آیند.
به گفته او، پدر بتینا هر سال به این گورستان می‌آید، مدتی در کنار قبر دخترش می‌ایستد، محل دفن او را تمیز می‌کند و به شیوه خود برای او دعا می‌خواند.
این روایت، چهره انسانی‌تری به گورستانی می‌دهد که بخش بزرگی از تاریخ آن با جنگ، حضور نظامی خارجی و تحولات سیاسی افغانستان گره خورده است.
گورهایی که هنوز ساخته می‌شوند
عبدالسمیع، نگهبان گورستان که سالهاست این مسئولیت را دارد، می‌گوید در سال‌های اخیر نیز اتباع خارجی در این مکان دفن شده‌اند و طی یک دهه گذشته حدود ۳۰ تا ۴۰ نفر در آن به خاک سپرده شده‌اند.
به گفته او، بیشتر قبرهای موجود مربوط به غیرنظامیان است و در میان مدفونان، علاوه بر نظامیان، افرادی از گروه‌های مختلف شغلی و اجتماعی نیز دیده می‌شوند.
او همچنین گفته است که محل دفن برخی دیگر از مسیحیان در نقاط دیگری از کابل، از جمله باغ بابر و ساحه توتیا در کارته نو، قرار دارد؛ بنابراین قبرستان گورا تنها محل دفن مسیحیان در تاریخ کابل نبوده است.
آسیب جنگ و تلاش برای حفظ یک میراث تاریخی
این گورستان در جریان جنگ‌های داخلی افغانستان در دهه ۱۳۷۰ از پیامدهای درگیری‌ها در امان نماند. اصابت راکت و گلوله به بخش‌هایی از محوطه آسیب وارد کرد، اما گورستان پس از آن تا اندازه‌ای مرمت و حفظ شد.
نگهداری قبرستان گورا با همکاری سفارت بریتانیا انجام می‌شود و یک نگهبان افغان نیز مسئول مراقبت از محوطه است. برای خانواده برخی از مدفونان نیز این مکان همچنان اهمیت عاطفی دارد و گاه برای یادبود بستگان خود به کابل بازمی‌گردند.
قبرستان گورا؛ یک سند زنده از تاریخ کابل
هر سنگ‌قبر در این محوطه، نام فردی را ثبت کرده است که بخشی از زندگی‌اش به افغانستان گره خورده و مرگش نیز او را در خاک این کشور باقی گذاشته است. از سربازان بریتانیایی جنگ‌های قرن نوزدهم تا کارمندان سازمان‌های بین‌المللی و شهروندان کشورهای مختلف، مدفونان قبرستان گورا تصویری متفاوت از تاریخ کابل ارائه می‌کنند.
قبرستان گورا، یا قبرستان انگلیسی‌ها، معمولا در اکثر روزها بسته است و تنها زمانی درهایش باز می‌شود که نزدیکان و اقارب یکی از مدفونان برای بازدید از قبرها سر بزند.
این قبرستان بین‌المللی، بخشی از تاریخ شهر کابل را در خود جای داده است. سربازانی که در جنگ افغانستان کشته شدند، یا کارمندانی که در انفجار جان دادند، همگی بخشی از تاریخ پر فراز و فرود شهر کابل هستند.
