به گزارش ایراف، این نشست از سوی «کنگره بینالمللی پارلمانی» پاکستان برگزار شده و محمد طاهر زهیر، والی پیشین بامیان و وزیر پیشین اطلاعات و فرهنگ افغانستان، و امانالله پیمان، عضو پیشین پارلمان این کشور، از جمله چهرههای حاضر در آن هستند.
طاهر زهیر که در ماههای اخیر رهبری «جبهه جمهوریت افغانستان» را بر عهده گرفته است، در این نشست درباره وضعیت سیاسی افغانستان و آنچه حذف اقوام غیرپشتون و نبود حکومت فراگیر خواند، سخن گفت. امانالله پیمان نیز طالبان را به نبود انعطاف و سازش متهم کرد و خواستار بررسی گزینههای دیگری از سوی جامعه جهانی برای تعامل با مردم افغانستان شد.
اسلامآباد؛ میان حمله و میزبانی از مخالفان
برگزاری این نشست در شرایطی است که روابط پاکستان و طالبان در هفتههای اخیر بهشدت متشنج شده و اسلامآباد حملات هوایی علیه اهدافی در افغانستان انجام داده است. پاکستان این حملات را در واکنش به تهدیدهای امنیتی و فعالیت گروههای مسلح در خاک افغانستان توصیف کرده، چیزی که طالبان آن را رد میکنند.
این در حالی است که حملات هوایی پاکستان در هفتههای گذشته، منجر به کشته و زخمی شدن تعدادی از مردم عادی منجمله زنان و کودکان شده است.
در همین حال، وزیر اطلاعات پاکستان از حکومت طالبان خواست از آنچه «ذهنیت شورشگری» خواند فاصله بگیرد و رویکرد یک حکومت مسئول را در پیش گیرد. عطاءالله تارر همچنین مدعی شد که گروههای تروریستی در افغانستان پناهگاه دارند و این مسئله از موانع اصلی روابط دو کشور است.
پاکستان از یکسو حملات هوایی انجام میدهد که قربانیان آن عمدتا مردم عادی هستند، از سوی دیگر نشست صلح برگزار میکند؛ رویکردی که به باور منتقدان، نشان از سیاست دوگانه پاکستان در قبال افغانستان دارد.
تحلیلگران چه میگویند؟
عباس عارفی، خبرنگار، با اشاره به نقش پاکستان در تحولات سیاسی و امنیتی افغانستان گفت که مسیر جنگ و صلح افغانستان در چند دهه اخیر همواره با سیاستهای پاکستان پیوند داشته است. وی افزود که در این میان، نخبگان سیاسی پشتون عمدتاً بازیگران اصلی در مناسبات افغانستان و پاکستان بودهاند و دیگر اقوام افغانستان کمتر فرصت یافتهاند در تعیین نوع رابطه با اسلامآباد نقش مستقلی داشته باشند.
وی گفت که برای نخبگان سیاسی هزاره، رابطه با پاکستان عملاً هیچگاه در قالب یک سیاست مستقل تعریف نشده و آنان بیشتر در جایگاه منتقد یا مخالف این کشور ظاهر شدهاند. عارفی افزود که هزارهها در برنامههای امنیتی و سیاسی بازیگران منطقهای و جهانی مرتبط با افغانستان نیز جایگاه مستقلی نداشتهاند.
این خبرنگار با اشاره به تغییرات نظم امنیتی منطقه و نقش پاکستان در معادلات جدید گفت که شرایط کنونی میتواند فرصتی برای اقوام غیرپشتون فراهم کند تا در سیاستگذاری و تعامل با اسلامآباد نقش بیشتری داشته باشند. وی حضور محمدطاهر زهیر در نشست اسلامآباد را از این منظر دارای اهمیت دانست و گفت که حضور او با عنوان نماینده هزارهها میتواند نشانهای از ورود این جامعه به سطح تازهای از تعاملات سیاسی و امنیتی منطقه باشد.
همچنین حسن رهنورد، فعال سیاسی، حضور محمدطاهر زهیر در نشست اسلامآباد را نشانه ظهور رویکردی تازه در سیاستورزی هزارهها دانست. وی گفت که تحولات چند دهه اخیر نشان داده است که سیاست داخلی افغانستان از معادلات منطقهای، بهویژه سیاست پاکستان، تأثیر پذیرفته و شناخت این معادلات و نحوه تعامل با آن برای جریانهای سیاسی افغانستان یک ضرورت راهبردی است.
رهنورد افزود که سیاستورزی هزارهها باید از رویکرد واکنشی و شعارمحور فاصله بگیرد و بر شناخت تحولات داخلی و منطقهای، محاسبه منافع جمعی و حضور فعال در معادلات سیاسی استوار شود. وی گفت که محمدطاهر زهیر با تلاش برای حضور در روندهای سیاسی و امنیتی منطقه، میکوشد هزارهها را از حاشیه معادلات سیاسی افغانستان به متن این تحولات وارد کند.
مخالفان طالبان در پایتخت پاکستان
از سوی دیگر، بخشی از کاربران به ترکیب شرکتکنندگان در این نشست انتقاد کرده و میگویند پاکستان با مهرههای سوخته افغانستان بازی میکند.
چهرههای حاضر در نشستهای مشابه اسلامآباد، از اعضای حکومت پیشین افغانستان یا جریانهای نزدیک به آن هستند؛ حکومتی که پس از سقوط در سال ۱۴۰۰، بسیاری از مقامها و چهرههای سیاسی آن کشور را ترک کردند.
منتقدان این جریانها معتقدند چهرههایی که امروز از ضرورت تغییر سیاسی در افغانستان سخن میگویند، در دو دهه گذشته فرصت کافی برای ایجاد تغییر داشتهاند، اما کارنامه آنان نشان میدهد که وقتی در قدرت بودهاند، کارنامه درخشانی نداشتهاند.
از سوی دیگر، شماری از کاربران افغانستانی در شبکههای اجتماعی، میزبانی پاکستان از مخالفان طالبان را مورد انتقاد قرار دادهاند. آنان حضور مخالفان طالبان در اسلامآباد را نشانه وابستگی این جریانها به پاکستان دانسته و پرسیدهاند چرا بخشی از مخالفان طالبان، به جای تکیه بر جامعه افغانستان، حل بحران سیاسی کشور را در پاکستان دنبال میکنند.
قادر هوتک، فعال رسانهای در واکنش به این نشست، سازماندهی چنین گردهماییهایی را به نهادهای امنیتی پاکستان نسبت داد و شرکتکنندگان را متهم کرد که پس از خروج از قدرت، در پاکستان به دنبال نقشآفرینی سیاسی برای افغانستان هستند. وی افزود: پاکستان از گذشته تا امروز همواره نگذاشته تا در افغانستان صلح پایدار شکل بگیرد، دیروز همین افراد علیه پاکستان شعار میدادند و دیگران را به همکاری با پاکستان متهم میکردند، امروز خودشان بازیچه دست آی اس آی شدهاند.
عابد علوی، کاربر فیسبوک در این باره نوشته است: این افراد که امروز در پاکستان از صلح سخن میگویند، همانهایی هستند که بیست سال فرصت داشتند و جز دزدی، فساد و چپاول کار دیگری نکردند. در آن زمان پاکستان به طالبان امکانات میداد تا علیه اینها بجنگند، حالا برعکس شده.
همچنین نجیبالرحمن الکوزی، کاربر فیسبوک نیز با انتقاد از سیاست پاکستان در قبال افغانستان، برگزاری نشستهای صلح در اسلامآباد را در کنار حملات نظامی این کشور به افغانستان متناقض دانست.
جاهد محبی، کاربر فیسبوک نیز این پرسش را مطرح کرد که چرا مخالفان طالبان برای حل بحران افغانستان به اسلامآباد روی آوردهاند؛ در حالی که به باور او، پاکستان خود در چند دهه گذشته یکی از بازیگران مؤثر در تحولات سیاسی و امنیتی افغانستان بوده است. همچنین ثابت رحیمی نوشته: منتظر یک جنگ دیگر باشیم چون اینها مثل طالب ها ودیگر جریان هان دامن پاکستان را گرفتن پاکستان صلح نمی خواهد فقط جنگ.
البته دولت پاکستان هدف خود از برگزاری این نشست را گفتوگو درباره بحران افغانستان، امنیت منطقه، حقوق زنان و ایجاد یک حکومت فراگیر عنوان کرده است و مقامهای این کشور تأکید دارند که ثبات افغانستان به نفع کل منطقه است.
با این حال، همزمانی میزبانی از مخالفان طالبان با تشدید حملات نظامی، و نیز حضور چهرههایی از حکومت پیشین که همچنان درباره کارنامه آنان انتقادهای جدی مطرح است، موجب شده است که نشست اسلامآباد با تردید و انتقاد بخشهایی از جامعه افغانستان روبهرو شود.
