فاطمه سجادی، مدیر مدرسه خودگردان هدایت، در گفتوگوی اختصاصی با ایراف از کاهش نسبی شمار دانشآموزان، افزایش فشار اقتصادی بر خانوادهها، مشکلات تأمین هزینههای تحصیل و نقش مدارس خودگردان در جلوگیری از بازماندن کودکان مهاجر از تحصیل خبر داده است.
سجادی با اشاره به وضعیت دانشآموزان مدرسه هدایت در سال تحصیلی جدید گفت: امسال نزدیک به ۴۰۰ دانشآموز در این مدرسه تحصیل میکنند که نسبت به سالهای قبل افزایش نداشته و حتی احتمالاً تعداد دانشآموزان کمی کاهش یافته است.
وی افزود: امسال مدرسه دیگر به صورت سه شیفت فعالیت نمیکند و با توجه به ظرفیت موجود، پذیرش دانشآموزان محدودتر شده است، اما یکی از دلایل مهم کاهش تعداد دانشآموزان، وضعیت نابسامان اقتصادی خانوادههاست که در مواردی به ترک تحصیل منجر شده است.
مدیر مدرسه خودگردان هدایت با اشاره به شرایط برخی دانشآموزان گفت: همین روزها بسیاری از بچهها در زمینهای پیاز زعفران، گوجه و بادمجان کار میکنند تا بتوانند کمکخرج خانواده باشند و هزینههای تحصیل خود را در بیاورند.
وی ادامه داد: با این حال، تقریباً هر سال مجبور میشویم بیشتر از ظرفیت واقعی مدرسه پذیرش داشته باشیم؛ چرا که برای بسیاری از این کودکان، مدرسه هدایت آخرین امید برای بازگشت به مدرسه و ادامه تحصیل است و نمیتوانیم خانوادهای را که هیچ گزینه دیگری ندارد، بهراحتی پشت در مدرسه برگردانیم.
سجادی درباره حالوهوای اول مهر در مدارس خودگردان نیز گفت: روز اول مهر برای ما کمی متفاوت است؛ مدارس خودگردان معمولاً به دلیل شرایط ثبتنام دانشآموزان، دیرتر از مدارس دیگر سال تحصیلی را آغاز میکنند.
وی با بیان اینکه بسیاری از خانوادهها تا لحظات آخر امیدوارند بتوانند فرزندشان را در مدارس دولتی ثبتنام کنند، افزود: به همین دلیل ثبتنام در مدارس خودگردان دیرتر انجام میشود و بعضی از این مدارس فعالیت رسمی خود را حتی از دهم مهر آغاز میکنند.
مدیر مدرسه خودگردان هدایت اظهار کرد: امسال تصمیم گرفتیم اول مهر را به جشن شکوفهها و استقبال از کلاس اولیها اختصاص دهیم و از روز شنبه پذیرای همه دانشآموزان باشیم.
وی با اشاره به آمادهسازی مدرسه برای آغاز سال تحصیلی گفت: بیش از دو هفته است که من و همکارانم درگیر آمادهسازی مدرسه هستیم؛ از آماده کردن کلاسها و فضای مدرسه گرفته تا هماهنگیهای مربوط به جشن و کارهای ریز و درشتی که شاید خانوادهها در روز اول نبینند، اما پشت برگزاری یک روز خوب برای بچهها قرار دارد.
سجادی در ادامه از حضور نزدیک به ۱۰۰ دانشآموز کلاس اولی در مدرسه هدایت خبر داد و گفت: خانوادههای دانشآموزان با مشکلات عدیدهای روبهرو هستند و متأسفانه فشار اقتصادی را بیشتر از سالهای قبل احساس میکنیم.
وی افزود: مشکل برخی خانوادهها تنها پرداخت شهریه نیست و گاهی حتی تهیه کتابهای درسی، لباس فرم، لوازمالتحریر و سایر وسایل اولیه مدرسه نیز برای آنها دشوار است.
مدیر مدرسه خودگردان هدایت با اشاره به مشکلات تأمین کتابهای درسی برای برخی دانشآموزان گفت: به دلیل شرایط خاص این دانشآموزان، دسترسی به کتاب برای آنها همیشه به سادگی امکانپذیر نیست و گاهی ناچار میشویم برخی کتابها را از بازار آزاد تهیه کنیم؛ آن هم با قیمتهایی بسیار بالاتر از قیمت معمول.
وی تصریح کرد: این مسئله فشار مضاعفی را هم به خانوادهها و هم به خود مدرسه وارد میکند.
سجادی با بیان اینکه مدارس خودگردان مستقل هستند، گفت: این مدارس معمولاً وابسته یا تحت حمایت مالی هیچ نهاد و ارگانی نیستند و تلاش میکنند با دریافت شهریهای حداقلی، هزینههای مدرسه، حقوق همکاران و سایر امور جاری را تأمین کنند.
وی افزود: با وجود این محدودیتها، نمیتوانیم شرایط خانوادهها را نادیده بگیریم و شرایط هر خانواده را به صورت جداگانه بررسی میکنیم.
مدیر مدرسه خودگردان هدایت ادامه داد: اگر خانوادهای واقعاً توان پرداخت شهریه را نداشته باشد، متناسب با شرایطش تخفیف یا معافیتهایی در نظر میگیریم؛ بهخصوص برای کودکان یتیم، خانوادههای دارای مادر سرپرست و خانوادههای کمبرخوردار.
وی تأکید کرد: تلاش ما این است که مشکلات مالی، تا جایی که در توان ماست، مانع حضور یک کودک در مدرسه نشود.
سجادی در بخش دیگری از سخنان خود درباره دانشآموزان مدارس خودگردان گفت: این مدارس معمولاً برای کودکانی هستند که به دلایل مختلف امکان ثبتنام و ادامه تحصیل در مدارس دولتی را پیدا نمیکنند و در معرض بازماندن از تحصیل قرار دارند.
وی با اشاره به برخی از این دلایل افزود: کبر سن نسبت به پایه تحصیلی، نداشتن مدارک اقامتی معتبر و برخی مشکلات و شرایط خاص خانوادگی از جمله عواملی است که میتواند مسیر تحصیل این کودکان را با مشکل مواجه کند.
مدیر مدرسه خودگردان هدایت گفت: در این مدرسه نیز بیشتر با کودکانی مواجه هستیم که اگر امکان آموزشی برایشان فراهم نباشد، ممکن است عملاً از ادامه تحصیل باز بمانند.
وی افزود: مدارس خودگردان بخشی از کودکانی را پوشش میدهند که به هر دلیلی در مسیر معمول آموزش قرار نگرفتهاند و نیاز دارند یک فرصت دوباره برای تحصیل داشته باشند.
سجادی در پاسخ به این پرسش که نبود مدارس خودگردان چه پیامدی برای این کودکان خواهد داشت، گفت: مسئله فقط این نیست که یک مدرسه کم یا زیاد داشته باشیم؛ مسئله، کودکانی هستند که پشت این مدرسه ایستادهاند.
وی افزود: در بسیاری از موارد اگر مدرسه خودگردانی وجود نداشته باشد، گزینه دیگری برای ادامه تحصیل این کودکان وجود نخواهد داشت و ناچار میشوند ترک تحصیل کنند، چیزی که ممکن است مشکلاتی را برای آینده کودکان ایجاد کند.
مدیر مدرسه خودگردان هدایت ادامه داد: ممکن است یک کودک یک سال از تحصیل باز بماند، بعد دو سال و کمکم فاصله او با مدرسه آنقدر زیاد شود که بازگشتش دشوارتر شود. در این فاصله ممکن است بسیاری از این بچهها وارد بازار کار شوند یا به دلایل مختلف برای همیشه از فضای آموزش فاصله بگیرند.
وی گفت: ما در مدرسه هدایت با کودکانی روبهرو هستیم که خیلی وقتها فقط به یک فرصت نیاز دارند؛ فرصتی که شاید برای بسیاری از ما کاملاً بدیهی باشد، اما برای آنها به این سادگی به دست نمیآید.
سجادی تأکید کرد: مدرسه خودگردان را فقط یک جایگزین برای مدرسه دولتی نمیدانم، بلکه این مدارس یک پل هستند؛ پلی بین کودکی که از مسیر عادی تحصیل جا مانده و امکان دوباره برگشتن به مدرسه.
وی خاطرنشان کرد: اگر این پل وجود نداشته باشد، بخشی از این کودکان ممکن است برای همیشه آن طرف بمانند.
مدیر مدرسه خودگردان هدایت در پایان گفت: شاید تلخترین قسمت ماجرا این باشد که یک کودک نه به خاطر اینکه نمیخواهد درس بخواند، بلکه فقط به خاطر شرایطی که خودش در ایجاد آن هیچ نقشی نداشته، از حق تحصیل فاصله بگیرد.
مدرسه خودگردان هدایت، در منطقه قرقی که یکی از مناطق حاشیهای شهر مشهد است، یک نمونه از مدارس خودگردان مهاجرین است که فقط و فقط با هدف جلوگیری از ترک تحصیل کودکان، فعالیت میکنند. این مدارس که اغلب با حمایت فرهنگیان و افراد دغدغهمند فعال هستند، با کمترین امکانات آموزشی، در خط مقدم نبرد با بیسوادی تلاش میکنند.
