به گزارش ایراف، پژوهشگران دانشگاه چولالونگکورن و دانشگاه شاهزاده سونگکلا هنگام پایش پارک ملی تونگ فا پوم، با صحنهای روبهرو شدند که بیشتر شبیه یک تصویر فانتزی بود تا یک مشاهده علمی:
گلی تقریباً سیاه، با برجستگیهایی شبیه شاخ و لکههای نارنجیـقرمز که از زیر برگهای پوسیده بیرون زده بود.
این ظاهر غیرمعمول، همراه با سبک زندگی پنهان و زیرزمینی، الهامبخش نام علمی آن شد؛ تیمیزیا دِمونا، یعنی «گل شیطان».
زندگی در تاریکی؛ گیاهی بدون کلروفیل
تیمیزیا دِمونا به خانوادهای از گیاهان کوچک و مرموز تعلق دارد که به «فانوسهای پری» مشهورند.
برخلاف بیشتر گیاهان، این گروه کلروفیل ندارند و نمیتوانند از نور خورشید انرژی بگیرند.
آنها بهجای فتوسنتز، مواد مغذی را از قارچهای زیرزمینی دریافت میکنند و تقریباً تمام عمرشان را در تاریکی و زیر برگریزان سپری میکنند.
تنها زمانی که گل میدهند، برای مدت کوتاهی از خاک بیرون میآیند.
این ویژگیها باعث شده تیمیزیا دِمونا یکی از عجیبترین نمونههای تکامل گیاهی باشد؛ گیاهی که عملاً «زندگی بدون نور» را انتخاب کرده است.
غافلگیری در ارتفاع هزار متری
بیشتر گونههای تیمیزیا در جنگلهای بارانی پست و مرطوب دیده میشوند، اما این بار ماجرا متفاوت بود.
جمعیت تازه کشفشده در ارتفاع حدود هزار متری و در یک جنگل کوهستانی همیشهسبز فصلی رشد میکرد؛ محیطی که پیشتر برای این جنس گیاهی شناختهشده نبود.
دکتر ساهوت چانتانائوراپینت میگوید:
«کشف تیمیزیا دِمونا در تونگ فا پوم یک شگفتی واقعی بود. این گونه برخلاف انتظار، در ارتفاعات کوهستانی پیدا شد و محدوده شناختهشده این شاخه گیاهی را به سمت شمال گسترش داد.»
این کشف، مرزهای جغرافیایی شناختهشده این گروه را از مالزی، بورنئو و سوماترا به تایلند رسانده است.
چهرهای شیطانی؛ از شاخهای سیاه تا لکههای نارنجی درخشان
ظاهر این گل، دلیل اصلی شهرت سریع آن در میان گیاهشناسان بوده است.
گل سیاهرنگ با زائدههایی شبیه شاخ، و لکههای نارنجیـقرمز درخشان که از نظر پژوهشگران «چشمهایی نورانی» را تداعی میکند.
این ترکیب غیرمعمول، همراه با زیست پنهان در کف جنگل، باعث شد نام «گل شیطان» برای آن انتخاب شود.
کمتر از ۵۰ گیاه؛ گونهای در آستانه نابودی
تاکنون تنها یک جمعیت کوچک کمتر از ۵۰ نمونه از این گیاه شناسایی شده است؛ جمعیتی که در محدودهای کوچکتر از یک زمین فوتبال رشد میکند.
این منطقه در پارک ملی قرار دارد، اما رفتوآمد گردشگران میتواند به زیستگاه کوچک آن آسیب بزند. به همین دلیل، پژوهشگران این گونه را بهطور موقت در فهرست «بهشدت در خطر انقراض» قرار دادهاند.
چانتانائوراپینت تأکید میکند که مشارکت مردم محلی برای حفاظت از این گونه حیاتی است: «اگر مردم محلی به میراث طبیعی خود افتخار کنند، هم این زیستگاه کوچک حفظ میشود و هم گردشگری پایدار و جامعهمحور رونق میگیرد.»
افزایش شمار گونههای تیمیزیا در تایلند
این مطالعه که در مجله علمی PhytoKeys منتشر شده، تعداد گونههای شناختهشده تیمیزیا در تایلند را به ۱۶ گونه رسانده است؛ رقمی که اهمیت این کشور را در پژوهشهای گیاهشناسی جنوبشرق آسیا افزایش میدهد.
