به گزارش ایراف به نقل از اسناد تازه منتشرشده سیا، ملا محمد عمر، رهبر پیشین طالبان، در فروردینماه ۱۳۷۹ (می ۲۰۰۰) یک فرمانده ارشد و چند تن از معاونان او را به دلیل مخالفت علنی با پناهدادن به اسامه بنلادن و هشدار درباره تبعات آن برای افغانستان، اعدام کرده بود.
این اسناد نشان میدهد با وجود فشار برخی از چهرههای عملگرای طالبان برای مهار بنلادن، ملا عمر شخصاً و بهشدت از ادامه حضور رهبر القاعده حمایت میکرد.
سرمایهگذاری بنلادن در ۵۷ آزمایشگاه مواد مخدر
بخش دیگری از این گزارشهای اطلاعاتی که مربوط به پاییز ۱۳۷۸ است، از نقش فزاینده اسامه بنلادن در اقتصاد مجرمانه و تجارت مواد مخدر در افغانستان پرده برمیدارد. بر اساس ارزیابیهای سیا، بنلادن سرمایهگذاری مالی سنگینی در دستکم ۵۷ آزمایشگاه تولید مواد مخدر مرتبط با ملا عمر انجام داده و متخصصانی را برای فرآوری مواد مخدر صنعتی و اعتیادآورتر به منطقه آورده بود.
این اسناد همچنین به اختلافات لحظات آخر میان ملا عمر و بنلادن در مرداد ۱۳۸۰ (مرداد/اوت ۲۰۰۱) اشاره میکند؛ جایی که رهبر القاعده پیش از حملات ۱۱ سپتامبر، ملا عمر را از اجرای عملیاتی بزرگ علیه اهدافی در آمریکا—از جمله احتمالاً ساختمان کنگره و کاخ سفید—باور ساخته و آن را «آغاز خشم» خوانده بود.
ارزیابی ساختار حکومتداری و شکافهای ایدئولوژیک طالبان
سیا در بخش دیگری از گزارشهای اسناد دهه ۷۰ شمسی، تصویر جامعی از چالشهای ساختاری حاکمیت اول طالبان ارائه میدهد. بر اساس این ارزیابیها، طالبان برنامه مشخصی برای اداره کشور و احیای نهادهای اقتصادی مانند بانک مرکزی نداشت و رویکرد انحصارگرایانه آن مانع اصلی دستیابی به راهحل سیاسی و جلب شناسایی بینالمللی بود.
این سند با اشاره به وجود دو جریان «جزمگرا و تندرو» در اطراف ملا عمر و «چهرههای عملگرا و میانهرو» در بدنه طالبان تاکید میکند که اگرچه این اختلافات در دهه ۷۰ مانع وحدت رویه آنان نشد، اما زمینه جناحبندیهای عمیق داخلی را پس از تثبیت قدرت فراهم ساخت.
