به گزارش ایراف، گزارشهای میدانی نشان میدهد که بخشهای پشتوننشین ایالت بلوچستان ــ مناطقی که تا پیش از تابستان سال جاری خورشیدی عمدتاً از حملات شورشیان در امان بودند ــ اکنون با موج تازهای از خشونت روبهرو شدهاند.
بر اساس دادههای منتشرشده از سوی الجزیره، در ۱۱ شهرستان پشتوننشین بلوچستان از دی ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵ هیچ حملهای ثبت نشده بود؛ اما از خرداد ۱۴۰۵ تاکنون دستکم ۱۳ حمله در این مناطق رخ داده است.
حملات پیدرپی در شهریور
در دهم شهریور، نیروهای امنیتی پاکستان اعلام کردند که حمله افراد وابسته به تحریک طالبان پاکستان به یک مرکز گمرکی در زیارت کراس در شهرستان پشین را دفع کردهاند.
در این درگیری چند مهاجم و شش نیروی امنیتی و کارمند گمرک کشته شدند.
دو روز بعد، در دوازدهم شهریور، افراد مسلح هنگام بازگشت کاروان نیروهای شبهنظامی از شهرستان زیارت کمین کردند.
یک افسر پلیس که نخواست نامش فاش شود، به الجزیره گفته است که بیش از ۱۲ شبهنظامی در این حمله کشته شدند.
یک گروه مسلح بلوچ مسئولیت حمله را پذیرفت، اما ارتش پاکستان این آمار را تأیید نکرد.
در سیزدهم شهریور نیز ارتش پاکستان اعلام کرد که در عملیاتی در منطقه شبان در حومه کویته، ۲۶ جنگجو را از پای درآورده است.
گسترش فعالیت طالبان پاکستانی در شمال بلوچستان
تحریک طالبان پاکستان طی ماههای اخیر حضور خود را در شمال بلوچستان تقویت کرده است.
تحلیلگران میگویند این گروه از سال ۱۳۹۸ برای ایجاد شبکههای ارتباطی در بلوچستان تلاش کرده و نور ولی محسود، رهبر این گروه، پیشتر از احتمال همکاری با گروههای مسلح بلوچ سخن گفته بود.
شاهراه N-50 که کویته را به وزیرستان جنوبی در خیبرپختونخوا وصل میکند، اکنون یکی از محورهای اصلی جابهجایی عناصر این گروه محسوب میشود.
وزیرستان جنوبی از کانونهای تاریخی شکلگیری تحریک طالبان پاکستان است.
بلوچستان؛ خشونتبارترین ایالت پاکستان
طبق آمار مؤسسه مطالعات درگیری و امنیت پاکستان، بلوچستان در بیشتر ماههای سال جاری خورشیدی از نظر موارد ناامنی از خیبرپختونخوا پیشی گرفته و به خشونتبارترین ایالت پاکستان تبدیل شده است.
تنها در تیرماه، ۲۵ حمله در بلوچستان ثبت شده که ۱۰۲ کشته برجای گذاشته است. این مؤسسه افزایش فعالیت طالبان پاکستانی در شهرستانهای شمالی را یکی از عوامل اصلی وخیمتر شدن وضعیت امنیتی میداند.
تشدید عملیات ارتش
ارتش پاکستان نیز دامنه عملیاتهای خود را گسترش داده است. این ارتش در سیزدهم شهریور اعلام کرد که در عملیاتهایی در شهرستانهای مستونگ، سیبی، کویته و کلات، ۴۸ عضو تحریک طالبان پاکستان و گروههای مسلح بلوچ را کشته است.
احتمال همکاری تاکتیکی میان دو گروه
افزایش حملات در مناطق پشتوننشین، بحث درباره احتمال هماهنگی میان تحریک طالبان پاکستان و ارتش آزادیبخش بلوچستان را تقویت کرده است.
رفیعالله کاکر، تحلیلگر سیاسی، به الجزیره گفته است که گسترش فعالیت ارتش آزادیبخش بلوچستان به بیرون از مناطق سنتی این گروه، پرسشهایی درباره «هماهنگی یا همکاری تاکتیکی» میان دو گروه ایجاد کرده است.
با این حال، رحیم نصار، تحلیلگر امنیتی در کویته، معتقد است که اختلافهای ایدئولوژیک جدی میان این دو گروه وجود دارد و احتمال دارد هر یک بهطور مستقل از فرصتهای امنیتی در مناطق مختلف استفاده کنند.
پیامدهای اقتصادی و تجاری
ناامنی تنها به تلفات نیروهای امنیتی محدود نمانده و مسیرهای اصلی تجارت بلوچستان را نیز مختل کرده است.
مسئولان اتحادیه مالکان کامیونهای باربری بلوچستان اعلام کردهاند که شاهراههای N-40 و N-25 طی چهار ماه گذشته عملاً غیرقابل استفاده شدهاند.
به گفته آنان، بیش از ۱۰۰ کامیون باربری به آتش کشیده شده و دو راننده جان باختهاند.
رئیس اتاق تجارت و صنایع کویته نیز گفته است که حدود ۹۰ درصد فعالیتهای تجاری این اتاق متوقف شده است.
اهمیت مناطق پشتوننشین
این مناطق علاوه بر هممرزی با افغانستان، مسیرهای حیاتی ارتباطی میان بلوچستان، خیبرپختونخوا، ایران و کراچی را در خود جای دادهاند.
گسترش ناامنی در این محورهای ارتباطی میتواند بر رفتوآمد مرزی و تجارت منطقهای تأثیر مستقیم بگذارد.
پاکستان طی ماههای اخیر فشار بر طالبان افغان را افزایش داده و بارها ادعا کرده است که اعضای تحریک طالبان پاکستان در خاک افغانستان پناهگاه دارند؛ ادعایی که طالبان آن را رد میکند.
همزمان، درگیریهای مرتبط با این گروه در امتداد مرز افغانستان و پاکستان نیز افزایش یافته است.
ارتش پاکستان در دوازدهم شهریور اعلام کرد که ۱۵ عضو تحریک طالبان پاکستان را هنگام تلاش برای ورود از افغانستان به وزیرستان شمالی کشته است.
در نهایت میتوان گفت که تحولات اخیر نشان میدهد که دامنه ناامنی از خیبرپختونخوا به بخشهای بیشتری از بلوچستان کشیده شده و مناطق پشتوننشین این ایالت به یکی از محورهای تازه فعالیت گروههای مسلح تبدیل شدهاند؛ وضعیتی که اهمیت امنیتی مسیرهای مرزی و تجاری میان افغانستان و پاکستان را بیش از گذشته برجسته میکند.
