به گزارش ایراف، به نقل از ایندیا تودی، امضای پیمان دفاعی سهجانبه در شهر مکه مکرمه توسط محمد بن سلمان ولیعهد عربستان، رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه و شهباز شریف نخستوزیر پاکستان که بر اساس اصل دفاع جمعی «حمله به یک عضو، حمله به همه است» تنظیم شده، با واکنشهای تند و انتقادی محافل رسانهای و سیاسی امارات متحده عربی مواجه شده است.
تشکیک امارات در کارآمدی «پیمان مکه» و پاسخ قاطع ریاض
بررسی موضعگیریهای شخصیتهای پرنفوذ اماراتی نشان میدهد که ابوظبی نسبت به دور زدن ساختارهای سنتی شورای همکاری خلیج فارس ابراز نگرانی کرده است. عبدالخالق عبدالله، تحلیلگر برجسته و مشاور سابق محمد بن زاویه، در اظهاراتی صریح در شبکه اجتماعی ایکس، با زیر سوال بردن منطق این پیمان تاکید کرد که «تقویت همکاریهای نظامی و سیاسی خلیج فارس و یکپارچهسازی خانه خلیجی بهمراتب مهمتر است» و پرسید که دشمن فرضی این ائتلاف جدید کیست. وی در پیامی دیگر، برتری تعلقات فراملی یا اسلامی بر «میهنگرایی محض» را رد کرد.
این موضعگیریها با پاسخ صریح مقامها و چهرههای رسانهای عربستان مواجه شد. شاهزاده عبدالرحمن بن مساعد با دفاع از حق حاکمیتی ریاض برای انعقاد پیمانهای راهبردی تاکید کرد که این توافقات منافاتی با همگرایی خلیج فارس ندارد. همچنین فهد العرابی الحارثی، رئیس مرکز پژوهشهای اسبار در ریاض، تصریح کرد که پیمان مکه ائتلافی علیه هیچ طرفی نیست، بلکه بازدارندگی جمعی برای حفاظت از امنیت منطقه در برابر تهدیدات است.
پاسخ متقابل ریاض؛ گسیل انتقادات به سمت روابط امارات با هند و رژیم صهیونیستی
تحلیل رفتارهای متقابل دو کشور نشان میدهد که تحلیلگران سعودی بلافاصله رویکرد دفاعی امارات را هدف قرار داده و شراکتهای امنیتی فرامنطقهای ابوظبی را زیر سوال بردند. عبدالعزیز التویجری، رئیس سابق سازمان اسلامی، آموزشی، علمی و فرهنگی (آیسسکو)، با اشاره به پیمانهای امارات، پرده از رفتارهای دوگانه ابوظبی برداشت و این پرسش را مطرح کرد که چرا همکاریهای امارات با هند و توافقات امنیتی آن با رژیم صهیونیستی پذیرفته است، اما توافق عربستان با پاکستان و ترکیه مورد تشکیک قرار میگیرد.
ناظران منطقهای یادآور میشوند که رژیم صهیونیستی در آوریل گذشته یک سامانه پدافندی گنبد آهنین به همراه نیروهای نظامی را به امارات منتقل کرد که نخستین استقرار برونمرزی این سامانه محسوب میشد. همچنین اگرچه هند و امارات پیمان دفاع مشترک رسمی ندارند، اما همکاریهای نظامی خود را در قالب چارچوب شراکت دفاعی راهبردی (امضا شده در ژانویه ۲۰۲۶) در حوزه فناوریهای نظامی، امنیت دریانوردی و تولید مشترک گسترش دادهاند.
توسعه «پیمان مکه» و بنبست راهبردی در شورای همکاری
سوابق تاریخی و تحولات اخیر، بهویژه نقشآفرینی متعارض ریاض و ابوظبی در بحران یمن (حمایت عربستان از دولت استعفاداده و پشتیبانی امارات از شورای انتقالی جنوب)، نشاندهنده واگرایی عمیق در اولویتهای سیاست خارجی دو کشور است. معماران «پیمان مکه» – که از سوی برخی کارشناسان به «ناتوی اسلامی» تعبیر شده – پیش از این اعلام کردهاند که قصد دارند کشورهایی نظیر مصر، قطر، کویت، اردن، آذربایجان و سوریه را نیز به این مجموعه الحاق کنند.
تشدید تنشهای اخیر میان ریاض و ابوظبی نشان میدهد که تلاش عربستان برای ایجاد یک بلوک قدرت جدید با حضور یک قدرت هستهای (پاکستان) و دارنده دومین ارتش بزرگ ناتو (ترکیه)، ساختار امنیتی خلیج فارس را با بازتعریف جدی مواجه کرده و عمق گسست میان متحدان سابق را آشکارتر ساخته است.
