به گزارش ایراف، تحولات میدانی، سیاسی و دیپلماتیک مرتبط با درگیریهای جاری میان ایران و آمریکا از شب گذشته (جمعه ۲ مرداد ۱۴۰۵) تا بامداد امروز شنبه (۳ مرداد ۱۴۰۵) وارد مرحله نوینی شده است. همزمان با استمرار تحرکات نظامی و حملات در نقاط ساحلی و جنوبی ایران، پاسخهای موشکی و پهپادی منطقهای، فشارها بر سامانههای پدافندی آمریکا و تحرکات فشارهای دیپلماتیک کاخ سفید بر همسایگان، نشان از پیچیدهتر شدن ابعاد این نبرد دارد.
تداوم حملات هوایی و آسیب به زیرساختهای ساحلی
بر اساس گزارشهای میدانی تاییدشده، از شب گذشته تا بامداد امروزمناطق جنوبی و سواحل مکران شاهد تحرکات شدید نظامی بودند. منابع خبری از وقوع انفجار در بندر کنارک واقع در جنوب استان سیستان و بلوچستان خبر دادند.
این حادثه در ادامه حملات موشکی و هوایی ایالات متحده به چندین نقطه کشور از جمله پایگاههای دریایی در زیباکنار گیلان و نقاطی در پیرانشهر، اهواز، بندرعباس و قشم صورت میگیرد؛ حملاتی که به گفته مقامات محلی از جمله معاون سیاسی و امنیتی استاندار گیلان، علیرغم خسارات به برخی تجهیزات، تاکنون تلفات انسانی بر جای نگذاشته است.
گسترش جبهه یمن؛ استهداف تاسیسات آرامکو و تعلیق پروازهای عربستان
همزمان با درگیریهای روبروی خلیج فارس، ارتش و نیروهای مسلح یمن با ورود مستقیم به جبهه نبرد علیه مواضع آمریکا و متحدانش، ضربات سنگینی را به تاسیسات حیاتی عربستان سعودی وارد ساختند. بر اساس گزارشهای رسانههای عربی و بینالمللی:
هدف قرار گرفتن آرامکو: تاسیسات نفتی متعلق به شرکت آرامکو و مناطق صنعتی در جیزان و همچنین منطقه «حی المطار» در نزدیکی فرودگاه بن عبدالعزیز هدف حملات موشکی و پهپادی یمن قرار گرفتند که منجر به تصاعد ستونهای دود در آسمان جیزان شد.
تعلیق پروازها و اصابت به ینبع: تحرکات موشکی یمن موجب تعلیق پروازهای فرودگاههای بینالمللی جده و ریاض شد. همچنین گزارشها از اصابت موشکهای یمنی به شهر بندرگاهی ینبع حکایت دارند.
نقص فنی سامانه پاتریوت در بحرین: در جبهه خلیج فارس نیز وقوع اختلال در سامانه پدافندی پاتریوت متعلق به ارتش آمریکا مستقر در بحرین، موجب انحراف و اصابت موشک پدافندی به نقطه پرتاب خود شد.
فشار سیاسی کاخ سفید بر کردستان عراق و گروهکهای تجزیهطلب
در جبهه دیپلماسی اجبار، شبکه المیادین از سلیمانیه گزارش داد که دولت دونالد ترامپ فشارهای بیسابقهای را بر مسئولان اقلیم کردستان عراق وارد کرده تا پای آنان را به درگیری مستقیم با جمهوری اسلامی ایران باز کند. طبق این گزارشها، واشنگتن تهدید کرده که در صورت عدم همکاری، ساختار خودمختاری این اقلیم را لغو خواهد کرد.
همزمان، سرکرده گروهک تجزیهطلب «سازمان کردستان ایران» در گفتوگو با رسانهها صراحتاً تایید کرد که واسطههای آمریکایی با آنان ارتباط برقرار کرده و این گروهک خواستار دریافت سلاحهای پیشرفته و مواد منفجره از آمریکا شده است. این تحرکات در حالی رخ میدهد که نیروهای مسلح ایران مواضع و مقرهای این گروهها را در شمال عراق تحت زیرنظر و حملات نقطهزن موشکی و پهپادی قرار دادهاند.
مواضع متناقض ترامپ؛ از شرطگذاری هستهای برای ریاض تا اذعان رسانههای غربی
در بعد سیاسی و بینالمللی، اظهارات و رویکردهای مقامات آمریکایی نشاندهنده ابهام در استراتژی خروج از بحران است:
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در جدیدترین موضعگیری خود صراحتاً توافقهای هستهای پیشین با ریاض را منوط به پیوستن آلسعود به «پیمان ابراهیم» کرد و گفت: «عربستان باید عضو پیمان ابراهیم شود. الان وقتش رسیده است؛ ایران دیگر مسئله اصلی نیست و من هیچ توافق هستهای با عربستان امضا نخواهم کرد مگر اینکه آنها رسماً به توافق سازش بپیوندند.»
از سوی دیگر، رسانههای معتبر بینالمللی از بنبست در محاسبات واشنگتن خبر میدهند:
والاستریت ژورنال: به نقل از مقامات ارشد کاخ سفید گزارش داد که دونالد ترامپ نسبت به دستیابی به صلحی پایدار با ایران بسیار بدبین شده و معتقد است تنها ابزار باقیمانده فشار نظامی است، هرچند گزینههای عملیاتی مطلوبی در اختیار ندارد.
آکسیوس و واشنگتنپست: با استناد به دیپلماتهای غربی تاکید کردند که اصرار ایران بر حفظ کنترل کامل بر تنگه هرمز و رد توافقهای موقت، تلاشهای میانجیگرانه از جمله پیشنهادهای منتقلشده از طریق مقامات عراقی را با چالش جدی مواجه کرده است.
پیشینه تاریخی و ابعاد استراتژیک
تقابل کنونی میان ایران و ایالات متحده را باید در امتداد دکترین بازدارندگی متقابل و نبرد فرسایشی ارزیابی کرد. تجربه تاریخی جنگ نفتکشها در دهه ۱۳۶۰ (۱۹۸۰ میلادی) و تحریمهای حاد اقتصادی نشان داده است که ابزار فشار یکجانبه و مسدودسازی شریانهای دریانوردی در خلیج فارس، نه تنها معادلات منطقهای را به نفع واشنگتن تغییر نداده، بلکه حوزه درگیری را به تمامی گلوگاههای استراتژیک منطقه — از بابالمندب تا خلیج عمان — کشانده است.
اصرار ایران بر عدم پذیرش توافقهای موقت بدون حل جذر و مدی مسئله امنیت دریانوردی و رفع کامل تحریمها، ناشی از تجربه نقض عهدهای مکرر آمریکا در پیمانهای گذشته است؛ موضوعی که امروز با پایداری جبهه منطقهای و پاسخهای نقطهای، کاخ سفید را در تعبیری که رسانههای غربی آن را «تله تشدید تنش» مینامند، گرفتار کرده است.
