به گزارش ایراف، مقامات ارشد حکومت طالبان در اقدامی فوری، فرماندار (ولسوال) و فرمانده پلیس شهرستان «نسی» و همچنین فرمانده پلیس شهرستان «جرم» در ولایت آشوبزده بدخشان را برکنار و مهرههای جدیدی را جایگزین کردند. بر اساس بیانیه رسمی وزارت کشور طالبان، «سمیعالله رسولی» به عنوان شهرستان جدید نسی و «حیاتالله الماس» به عنوان فرمانده جدید پلیس این شهرستان معرفی شده و کار خود را آغاز کردهاند. همچنین طالبان «شمسالله خالد» را به عنوان فرمانده جدید پلیس شهرستان جرم منصوب و مأمور مهار تحرکات امنیتی در منطقه کرده است.
تمرد «جمعهخان فاتح» و تشدید گسلهای داخلی در دروازها
منابع آگاه امنیتی تایید میکنند که عزل و نصبهای ضربتی در شهرستان نسی، پیامد مستقیم نافرمانی و سرپیچی مکرر «جمعهخان فاتح»، از فرماندهان محلی و متنفذ تاجیکتبار طالبان، و نیروهای تحت امر او از دستورات مستقیم شورای رهبری قندهار و کابل در هفتههای اخیر بوده است. نافرمانی این فرمانده بومی در منطقه راهبردی دروازها (هممرز با تاجیکستان)، زنگ خطر سقوط زنجیرهای پاسگاهها را برای کابل به صدا درآورد؛ بحرانی که تنها پس از هفتهها مذاکره فشرده و میانجیگری مستقیم قاری فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، با انتقال مشروط جمعهخان فاتح به کابل به صورت موقت آرام گرفت.
کارشناسان ناظر بر تحولات جاری معتقدند گسیل فرماندهان جدید و متمایل به جناح قندهار به این شهرستانها، با هدف خلع ید کامل نیروهای بومی و یکدستسازی ساختار امنیتی طالبان در شمال شرق افغانستان انجام شده است تا مانع تکرار سناریوهای مشابه در بدخشان شود.
همزمانی پاکسازی اداری با تحرکات مخالفین در یفتل
این دگرگونیهای ساختاری در بدخشان دقیقاً در شرایطی صورت میگیرد که محور شمال شرق افغانستان با یکی از جدیترین چالشهای امنیتی خود در سالهای اخیر مواجه شده است. تنها ۴۸ ساعت پیش از این عزل و نصبها، چریکهای جبهه نوظهور «سپاهیان میهن» در یک اقدام غافلگیرکننده موفق شدند مقر شهرستان «یفتل پایین» بدخشان را برای ساعتها تصرف و نیروهای طالبان را خلع سلاح کنند.
اگرچه ارتش طالبان با اعزام لشکرهای زرهی از مرکز، کنترل یفتل را بازپس گرفت و به بازداشتهای گسترده تلافیجویانه در میان ساکنان محلی روی آورد، اما همزمانی این حملات با تمرد فرماندهانی نظیر جمعهخان فاتح در نسی و ناامنیها در شهرستان جرم، نشان میدهد که سیستم امنیتی طالبان در این ولایت کوهستانی با بحران مدیریت دوجانبه (نبرد با شبهنظامیان موازی و مهار انشعابهای داخلی) روبرو است.
پیشینه شکافهای قومی و ناامنی در مرزهای شمالی
ولایت بدخشان به دلیل هممرز بودن با تاجیکستان، چین و پاکستان، همواره اهمیت ژئوپلیتیکی منحصربهفردی در ساختار نظامی افغانستان داشته است. ریشه تنشهای جاری در این ولایت به گسلهای عمیق میان طالبان پشتونتبار (اعزامی از جنوب) و بدنه طالبان غیرپشتون (تاجیک و ازبک) بازمیگردد که پیش از این نیز خود را در قالب اعتراضات خونین مردم بدخشان علیه محو مزارع کشت خشخاش و رفتارهای حذفی نیروهای امنیتی کابل نشان داده بود.
تحلیلگران ارشد امنیتی بر این باورند که در بستر معادلات منطقهای، بیثباتی در بدخشان و تضعیف لایههای امنیتی آن میتواند به شریان ترانزیتی و امنیت مرزی آسیب جدی وارد کند.
