به گزارش ایراف، حملات هوایی اخیر پاکستان به ولایتهای پکتیا، پکتیکا و کنر افغانستان که به روایت طالبان دستکم ۳۶ غیرنظامی را کشته و ۱۶۰ نفر را زخمی کرده، موجی از نگرانی در افغانستان و منطقه ایجاد کرده است.
با وجود این، تنها هند این حملات را محکوم کرده و خواستار احترام به تمامیت ارضی افغانستان شده است.
چرا کشورها محکوم نکردند؟
آگاهان سیاسی میگویند سکوت کشورها در برابر حملات پاکستان، نتیجه مجموعهای از محاسبات دیپلماتیک و امنیتی است.
بسیاری از دولتها هنوز طالبان را بهعنوان حکومت رسمی افغانستان بهرسمیت نمیشناسند و نمیخواهند وارد منازعهای شوند که طرف اصلی آن حکومتی فاقد مشروعیت بینالمللی است.
از سوی دیگر، پاکستان برای بخش بزرگی از کشورهای منطقه شریک امنیتی و اقتصادی مهمی بهشمار میرود و محکومکردن مستقیم اسلامآباد میتواند روابط راهبردی آنان را تحت فشار قرار دهد.
روسیه نیز با وجود تعاملات گسترده با طالبان، ترجیح میدهد روابط خود با پاکستان را درگیر تنش نکند و سکوت را بر موضعگیری ترجیح دهد.
مجموعه این عوامل باعث شده کشورهایی که طی سالهای اخیر روابط نزدیک با طالبان داشتهاند، در برابر حملات اخیر پاکستان واکنشی رسمی نشان ندهند.
واکنشهای محدود جهانی
در سطح بینالمللی، نروژ و انگلیس از همه طرفها خواستهاند به حقوق بینالمللی بشردوستانه پایبند باشند و از غیرنظامیان محافظت کنند.
سخنگوی دبیرکل سازمان ملل نیز اعلام کرده که آنتونیو گوترش از افغانستان و پاکستان خواسته اختلافات خود را از مسیر دیپلماتیک حل کنند.
برخی مقامهای پیشین افغان و نهادهای بشردوستانه نیز نسبت به پیامدهای این حملات بر ثبات منطقه هشدار دادهاند.
تناقض بزرگ: تفاهمنامه نظامی طالبان با روسیه و سکوت مسکو
در میان این سکوتها، سکوت روسیه بیش از همه جلب توجه میکند؛ بهویژه آنکه تنها چند هفته پیش، یعقوب مجاهد سرپرست وزارت دفاع طالبان، در سفری رسمی به مسکو، تفاهمنامه همکاری نظامی با روسیه امضا کرد.
این سند شامل همکاریهای آموزشی نیروهای طالبان و پشتیبانی فنی تجهیزات نظامی عنوان شده بود.
مجاهد پس از بازگشت از این سفر در سخنانی تأکید کرده بود که «دیگر پاکستان جرأت حمله به افغانستان را ندارد».
اما حملات اخیر پاکستان نهتنها این ادعا را زیر سؤال برده، بلکه سکوت روسیه نیز این پرسش را تقویت کرده که مسکو تا چه اندازه حاضر است برای طالبان هزینه بدهد.
این تناقض نشان میدهد روابط طالبان با روسیه هنوز در سطحی نیست که بتواند حمایت سیاسی فوری در بحرانهای منطقهای برای طالبان ایجاد کند.
در نهایت میتوان گفت که حملات پاکستان بار دیگر نشان داد افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان در خلأ دیپلماتیک قرار دارد؛ جایی که حتی نزدیکترین شرکای منطقهای طالبان نیز در بزنگاههای حساس ترجیح میدهند سکوت کنند.
تنها هند ـ که رقابت تاریخی با پاکستان دارد ـ موضعی صریح گرفته است. در چنین شرایطی، افغانستان بیش از آنکه یک «طرف سیاسی» باشد، برای بسیاری از کشورها یک «موضوع امنیتی» است؛ وضعیتی که احتمالاً در بحرانهای آینده نیز تکرار خواهد شد.
