چرخش مصرف مواد مخدر در افغانستان؛ از تریاک به مسکن‌ها

به گزارش ایراف، ادارۀ مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد (UNODC) در گزارش جهانی مواد مخدر ۲۰۲۵ اعلام کرده است که افغانستان پس از ممنوعیت کشت خشخاش از سوی حکومت طالبان، شاهد تغییر جدی در الگوی مصرف مواد مخدر است.

بر اساس این گزارش که روز جمعه ۵ تیر منتشر شد، تولید تریاک افغانستان از سال ۲۰۲۳ حدود ۹۵ درصد کاهش یافته و این کشور که زمانی محور اصلی تولید تریاک جهان بود، اکنون در سطحی بی‌سابقه از کاهش تولید قرار دارد.

اداره مبارزه با مواد مخدر سازمان ملل هشدار می‌دهد که کاهش عرضه هرویین، بازارهای غیرقانونی را به سمت مواد مصنوعی از جمله نیتازین‌ها سوق می‌دهد؛ موادی که خطر مرگ ناشی از مصرف بیش‌ازحد را افزایش می‌دهند.

افزایش مصرف مسکن‌ها در میان جوانان افغان

برایس پاردو، پژوهشگر این گزارش، در گفت‌وگو با صدای آمریکا گفته است که یک مطالعه جداگانه نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان افغان در سال‌های اخیر از تریاک به سمت دواهای مسکن و آرام‌بخش حرکت کرده‌اند.

او تأکید کرده است که افراد مورد بررسی عمدتاً مردان جوان و حاشیه‌نشین بوده‌اند و اطلاعات قابل اتکایی درباره زنان در دسترس نبوده است.

رشد جهانی مصرف مواد مخدر

سازمان ملل در بخش دیگری از گزارش خود اعلام کرده است که مصرف مواد مخدر در جهان همچنان رو به افزایش است و در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۳۱ میلیون نفر – معادل یک نفر از هر ۱۶ نفر – دست‌کم یک‌بار مواد مخدر مصرف کرده‌اند.

با وجود اینکه میانمار اکنون بزرگ‌ترین تولیدکننده تریاک جهان است، تولیدات این کشور نتوانسته کمبود ناشی از کاهش تولید افغانستان را جبران کند.

پایان ذخایر تریاک تا پایان ۲۰۲۶

این نهاد بین‌المللی تخمین می‌کند که ذخایر تریاک موجود در افغانستان و کشورهای اطراف تا پایان سال ۲۰۲۶ دوام خواهد آورد و پس از آن، بازارهای وابسته به تریاک افغانستان با کمبود جدی روبه‌رو خواهند شد؛ کمبودی که احتمال روی آوردن آنان به مواد مصنوعی مانند فنتانیل و نیتازین‌ها را افزایش می‌دهد.

نیاز به راه‌حل‌های اقتصادی و منطقه‌ای

این نهاد تأکید کرده است که کاهش کشت خشخاش به‌تنهایی برای مهار بحران مواد مخدر کافی نیست و بدون سرمایه‌گذاری در معیشت جایگزین برای کشاورزان افغان، توسعه اقتصادی مناطق روستایی و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای، خطر شکل‌گیری بازارهای جدید مواد مخدر و گسترش قاچاق همچنان پابرجا خواهد ماند.