به گزارش ایراف، دیدهبان حقوق بشر روز پنجشنبه، ۲۸ خرداد، اعلام کرد که انتشار گزارشهای جدید درباره جنگ افغانستان، از جمله گزارش نهایی کمیسیون جنگ افغانستان، فرصتی کمسابقه برای باز کردن پروندههای مسکوتمانده و بررسی تخلفات گسترده در جنگ ۲۰ ساله افغانستان ایجاد کرده است.
این نهاد تأکید کرده که عدالت زمانی معنا پیدا میکند که هیچ طرفی از دایره پاسخگویی خارج نشود.
کمیسیون جنگ افغانستان که در سال ۲۰۲۱ به دستور کنگره آمریکا تشکیل شد، قرار است طی حدود دو ماه آینده جمعبندی نهایی خود را درباره عملکرد آمریکا و پیامدهای حضور نظامی این کشور در افغانستان منتشر کند.
ارزیابیهای اولیه این کمیسیون نشان میدهد که اتکای واشنگتن به زورمندان، فساد ساختاری و نبود نهادهای پاسخگو، روند دولتسازی را از اساس تضعیف کرده و زمینه فروپاشی سیاسی را فراهم ساخته است.
با وجود این، برخی مقامهای پیشین افغانستان همچنان حاضر نیستند مسئولیت وضعیت بحرانی کشور را بپذیرند و تلاش کردهاند تصویری مطلوب از وضعیت حقوق بشر پیش از تسلط طالبان افغانستان در آگست ۲۰۲۱ ارائه دهند؛ روایتی که بهگفته دیدهبان حقوق بشر، با واقعیتهای ثبتشده در گزارشهای مستقل همخوانی ندارد.
این نهاد در ادامه گزارش خود یادآور شده است که تلاشهای گذشته برای جلوگیری یا تعویق تحقیقات بینالمللی—از جمله در سطح دیوان کیفری بینالمللی—بهطور مستقیم مانع رسیدگی کامل به جرایم شده است.
حتی در مواردی که تحقیقات شامل طالبان افغانستان، نیروهای دولتی پیشین و نیروهای خارجی بوده، روند بررسی با فشارهای سیاسی، مخالفت دولتها و مداخلات آشکار روبهرو شده است.
دیدهبان حقوق بشر تأکید کرده است که برای تحقق عدالت پایدار در افغانستان، باید سازوکاری مستقل، بیطرف و جامع ایجاد شود؛ سازوکاری که در آن هیچ گروهی مصونیت نداشته باشد و همه قربانیان بدون تبعیض بتوانند به روند عدالت دسترسی پیدا کنند.
