به گزارش ایراف، در گزارش شورای امنیت (Security Council Report) آمده است که در پیشنویس تازه قطعنامه شورای امنیت برای تمدید مأموریت هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما)، عبارت «مقامهای حاکم» که در اشاره به طالبان بهکار میرفت، حذف و با عبارت خنثیتر «مقامهای مربوط» جایگزین شده است؛ تغییری که بهگفته این نهاد، نتیجه اختلاف جدی میان اعضا در جریان مذاکرات اخیر بوده است.
بر اساس این گزارش، آمریکا، انگلیس و فرانسه با استفاده از عبارت «مقامهای حاکم» مخالفت کردهاند و استدلال کردهاند که چنین واژهپردازیای میتواند بهطور ضمنی نوعی مشروعیتبخشی یا بهرسمیتشناسی طالبان تلقی شود.
طالبان از آگست ۲۰۲۱ کنترل افغانستان را در دست گرفتهاند، اما تاکنون هیچ کشوری – بهجز روسیه – حکومت آنان را به رسمیت نشناخته است.
در مقابل، چین و روسیه خواستار حفظ این عبارت بودهاند و تأکید کردهاند که این اصطلاح واقعیت سیاسی موجود در افغانستان را بازتاب میدهد؛ واقعیتی که در آن طالبان کنترل نهادهای دولتی و قلمرو افغانستان را در اختیار دارند.
اختلافها فراتر از یک واژه
این اختلاف تنها یکی از چندین موضوع مورد مناقشه در مذاکرات مربوط به قطعنامهای است که قرار است مأموریت یوناما را تا ۱۷ ژوئن ۲۰۲۷ تمدید کند.
شورای امنیت در ماه مارس امسال، برخلاف رویه معمول، مأموریت یوناما را تنها برای سه ماه تمدید کرده بود؛ اقدامی که در پی درخواست آمریکا برای انجام یک ارزیابی جامع از اولویتها، کارایی و توان عملیاتی یوناما در شرایط کنونی افغانستان صورت گرفت.
در پیشنویس جدید، از آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، خواسته شده است یک بازنگری راهبردی از مأموریت یوناما انجام دهد و گزارشی مکتوب برای افزایش اثربخشی این نهاد ارائه کند.
برخی اعضای شورای امنیت از این پیشنهاد حمایت کردهاند، اما برخی دیگر هشدار دادهاند که چنین بازنگریای ممکن است ابهامهایی درباره آینده مأموریت ایجاد کند.
روسیه نیز با عباراتی که میتواند به بازنگری در دوام و آینده بلندمدت یوناما منجر شود، مخالفت کرده است.
اختلاف بر سر «روند دوحه» و ابتکارهای منطقهای
بهگفته این نهاد، یکی دیگر از محورهای اختلاف، نحوه اشاره به روند دوحه در متن قطعنامه بوده است.
کشورهای غربی خواهان حفظ این اشاره بودهاند و روند دوحه را چارچوب اصلی تعامل جامعه جهانی با افغانستان میدانند.
در مقابل، روسیه رویکردی «عملگرایانهتر» را ترجیح داده و بر نقش ابتکارهای منطقهای و سازوکارهای دیپلماتیک منطقه تأکید کرده است.
این اختلافها در نهایت باعث شده است برخی عبارات مورد مناقشه از متن نهایی حذف شود.
محور حقوق بشر؛ خط قرمز بخش بزرگی از اعضا
موضوع حقوق بشر نیز یکی از اصلیترین محورهای مذاکرات بوده است.
شماری از اعضای شورای امنیت خواستار حفظ یا تقویت مفاد مربوط به حقوق بشر، زنان، صلح و امنیت و حمایت از زنان و دختران شدهاند.
پیشنویس قطعنامه همچنین از یوناما میخواهد وضعیت حقوق بشر در افغانستان، از جمله حقوق زنان و کودکان، را مستندسازی کند.
این مفاد در حالی حفظ شدهاند که محدودیتهای طالبان بر آموزش، کار و مشارکت اجتماعی زنان و دختران همچنان با انتقادهای گسترده بینالمللی روبهرو است.
اهمیت تمدید مأموریت یوناما
یوناما که در سال ۲۰۰۲ تأسیس شد، مهمترین مأموریت سیاسی سازمان ملل در افغانستان به شمار میرود و پس از بازگشت طالبان به قدرت, نقش محوری در هماهنگی کمکهای بشردوستانه، نظارت بر حقوق بشر و تسهیل گفتوگو میان افغانستان و جامعه جهانی ایفا کرده است.
در صورت تصویب پیشنویس جدید، مأموریت یوناما تا ژوئن ۲۰۲۷ تمدید خواهد شد و نخستین بازنگری راهبردی چند سال اخیر درباره نقش و اولویتهای این نهاد آغاز میشود؛ بازنگریای که میتواند بر نحوه تعامل آینده سازمان ملل با افغانستان تأثیرگذار باشد.
