به گزارش ایراف، برنامه جهانی غذا در گزارش جدید خود اعلام کرده است که اختلالهای ایجادشده در مسیر تنگه هرمز، زنجیره تأمین مواد غذایی را در جهان با فشار جدی روبهرو کرده و افغانستان یکی از اصلیترین قربانیان این وضعیت است.
بر اساس این گزارش، تنها در ماههای اخیر حدود ۴۵ میلیون نفر در جهان وارد مرحله بحرانی ناامنی غذایی شدهاند.
در بخش پسزمینه این گزارش تأکید شده است که تنشهای اخیر در خلیج فارس—که بهدلیل درگیریها و تحرکات بازیگران فرامنطقهای تشدید شده—به افزایش هزینههای انرژی و کود شیمیایی منجر شده و این روند بهطور مستقیم بر کشورهای فقیر و وابسته به واردات، از جمله افغانستان، اثر گذاشته است.
این بخش از گزارش بهطور غیرمستقیم نشان میدهد که سیاستهای تنشزا و درگیریهای ایجادشده از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه، زمینهساز فشارهای اقتصادی و غذایی کنونی بوده است.
افزایش هزینههای تولید و حملونقل غذا
بر اساس دادههای ارائهشده، افزایش قیمت انرژی و کود شیمیایی—دو عنصر کلیدی در تولید و انتقال مواد غذایی—عامل اصلی تشدید بحران است.
حدود یکچهارم نفت جهان و نزدیک به یکسوم کود شیمیایی جهان از مسیر تنگه هرمز جابهجا میشود و هرگونه اختلال در این مسیر، بهسرعت هزینههای جهانی غذا را بالا میبرد.
روزنامه تلگراف نیز به نقل از مقام برنامه جهانی غذا گزارش داده است که قیمت نفت نسبت به پیش از تنشهای اخیر، ۳۰ درصد افزایش یافته و در محدوده ۱۰۰ دلار در هر بشکه نوسان دارد. قیمت کود شیمیایی نیز از ماه فوریه تاکنون ۵۰ درصد رشد کرده است.
افغانستان؛ آسیبپذیرترین کشور در بحران جهانی غذا
گزارش برنامه جهانی غذا نشان میدهد که افغانستان بیش از هر کشور دیگری از این بحران آسیب دیده است.
این کشور که پیش از این نیز با یکی از شدیدترین بحرانهای گرسنگی جهان روبهرو بود، اکنون با موج تازهای از ناامنی غذایی مواجه شده است.
بر اساس آمار ملل متحد، ۴.۹ میلیون مادر و کودک در افغانستان از سوءتغذیه حاد رنج میبرند.
این نهاد میگوید بسته ماندن طولانیمدت مرز با پاکستان، رویدادهای طبیعی مانند سیلابها و زمینلرزهها و همچنین کاهش کمکهای خارجی، وضعیت بشردوستانه در افغانستان را وخیمتر کرده است.
جان آیلیف، نماینده و مدیر کشوری برنامه جهانی غذا در افغانستان، در گفتوگو با تلگراف توضیح داده است که پس از افزایش تنشها میان طالبان افغانستان و پاکستان، بخش بزرگی از تجارت افغانستان از مسیر ایران انجام میشد و تا ماه فوریه ۶۰ درصد تجارت کشور از این مسیر صورت میگرفت.
اما با طولانیتر شدن مسیرهای جایگزین و افزایش هزینه حملونقل، فشار اقتصادی بر افغانستان چند برابر شده است.
همزمان، بانک جهانی اعلام کرده است که سرانه تولید ناخالص داخلی افغانستان ۵.۶ درصد کاهش یافته است.
کاهش بودجه و مسیرهای طولانی؛ ضربه دوم به مردم
برنامه جهانی غذا هشدار داده است که در نتیجه تحولات اخیر، ۲.۳ میلیون شهروند افغانستان با ناامنی غذایی روبهرو شدهاند که بخش عمده آنان را زنان باردار و کودکان تشکیل میدهند.
این نهاد همچنین اعلام کرده است که از سال ۲۰۲۴ تاکنون، ۴۰ درصد بودجه خود را در افغانستان از دست داده است.
جان آیلیف میگوید پیش از این انتقال مواد غذایی از بنادر ایران به افغانستان حدود ۱۰ روز زمان میبرد، اما اکنون با تغییر مسیرها و استفاده از راههای زمینی طولانی، این زمان گاهی به ۷۵ روز افزایش یافته است.
او هشدار داده است که تنها به دلیل مشکلات حملونقل، حدود یک میلیون کودک از دریافت کمکهای تغذیهای محروم ماندهاند و این سازمان ناچار است از هر هفت کودک نیازمند درمان سوءتغذیه، تنها به یک کودک خدمات ارائه کند.
با استناد به گزارش برنامه جهانی غذا، میتوان گفت که ریشه بخش مهمی از بحران کنونی در تنشهای منطقهای است؛ تنشهایی که در ماههای اخیر عمدتاً تحت تأثیر اقدامات نظامی و سیاسی آمریکا و رژیم صهیونیستی در خلیج فارس شکل گرفته و پیامدهای آن اکنون بهصورت افزایش هزینههای انرژی، اختلال در مسیرهای حیاتی تجارت و فشار بر کشورهای فقیر، از جمله افغانستان، خود را نشان میدهد.
این گزارش نشان میدهد که بحران غذایی افغانستان تنها نتیجه مشکلات داخلی نیست، بلکه بخشی از پیامدهای گستردهتر تحولات منطقهای است که قدرتهای فرامنطقهای در شکلگیری آن نقش داشتهاند.
