به گزارش ایراف، منابع محلی در هرات میگویند مأموران اداره امر به معروف طالبان از روز شنبه، ۱۶ خرداد با حضور گسترده در منطقه جبرئیل و چند بخش دیگر شهر، زنانی را که «صورت یا موی آنان نمایان باشد و یا عطر استفاده کرده باشند» بازداشت و با خودروهای ون به مکان نامعلومی منتقل میکنند.
در ویدیویی که از شهرک جبرئیل هرات منتشر شده، مأموران سفیدپوش طالبان یک زن را بهزور سوار خودرو میکنند.
شاهدان میگویند این نیروها با یورش به خیابانها و مراکز فروش، زنان را بدون ارائه حکم یا توضیح قانونی بازداشت کردهاند.
به گفته یکی از منابع محلی، «حضور مأموران امر به معروف در جبرئیل بیسابقه است و مردم از ترس بازداشت، کمتر از خانه بیرون میشوند.»
او تأیید میکند که طالبان حتی یک زن مغازهدار را در چهاردهمتری جبرئیل بازداشت کردهاند.
دستور تازه طالبان: «نمایان بودن صورت جرم است»
اداره امر به معروف طالبان در هرات هفته گذشته اعلام کرد که از روز شنبه، زنانی که پوشش مورد نظر این گروه—برقع یا چادری سیاه با پوشاندن کامل صورت—را رعایت نکنند، «مستقیم به زندان» منتقل خواهند شد.
این دستور ادامه همان سیاستی است که طالبان پیشتر در کابل و چند شهر دیگر نیز اجرا کرده بودند.
نگرانی سازمان ملل
دفتر هیأت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) با انتشار اعلامیهای نسبت به بازداشتهای اخیر ابراز نگرانی کرده و گفته است: «این بازداشتها نگرانیهای جدی در زمینه حقوق بشر ایجاد میکند.»
یوناما تأکید کرده است که زنان و مردان «حق آزادی رفتوآمد و برخورداری برابر از قانون» دارند.
واکنشهای تند کارشناسان افغان؛ «ترور فرهنگی علیه شهری با دو هزار سال تاریخ»
ملک ستیز، کارشناس مسائل سیاسی، با اشاره به پیشینه فرهنگی هرات، واکنشی تند و مفصل نشان داده است.
او گفته است: «هرات بیش از دو هزار سال است که مرکز فرهنگ، دانش و تمدن بوده؛ از هخامنشیان تا تیموریان. شهری که جامی و بهزاد از دل آن برخاستهاند، امروز زیر سلطه گروهی قرار گرفته که به ارزشهای علم، فرهنگ و آزادی باور ندارد.»
او تأکید کرده است: «این رفتار طالبان تنها محدودیت اجتماعی نیست؛ نوعی استبداد فکری و ترور فرهنگی است. خاموشی در برابر چنین ظلمی، همراهی با آن است.»
ستیز از همه کسانی که خود را متعلق به افغانستان میدانند خواسته است «در برابر این سیاستهای تحمیلی بایستند و اجازه ندهند هرات، این نگین خراسان، به زندانی برای زنان تبدیل شود.»
احمد سعیدی: «هرات سابقه قیام دارد؛ ادامه فشارها خطرناک است»
احمد سعیدی، تحلیلگر سیاسی، نیز با لحنی هشدارآمیز گفته است: «به دستور والی طالبان در هرات، شماری از زنان و دختران بازداشت و برخی پس از بررسیها راهی زندان شدهاند. این صحنهها تلخ و اندوهبار است؛ دختران، خواهران و مادرانی که ستون خانوادهاند، امروز با نگرانی و ابهام روبهرو شدهاند.»
او افزوده است: «این جبر، اجبار و استبداد تا چه زمانی ادامه خواهد یافت؟ آیا زمان آن نرسیده که بهجای فشار و بازداشت، به کرامت انسانی و خواست مردم احترام گذاشته شود؟»
سعیدی با اشاره به تاریخ هرات گفته است: «مردم هرات در برابر بیعدالتی حساساند و تجربه قیام دارند. در گذشته نخستین قیامها علیه حکام استبدادی از همین شهر آغاز شد. اگر طالبان به این مسیر ادامه دهند، بیم آن میرود که مردم دوباره به واکنشهای جدی دست بزنند.»
او هشدار داده است که ادامه این سیاستها «شکاف میان مردم و حاکمیت طالبان را عمیقتر میکند» و از مسئولان خواسته «پیش از آنکه دیر شود، صدای شهروندان را بشنوند.»
درگیری مردم با مأموران طالبان
داوود عرفان، استاد دانشگاه، گزارش داده است که عصر امروز در محله پایینآب هرات، مردم با مأموران امر به معروف درگیر شده و «چند محتسب را بهشدت لتوکوب کردهاند».
به گفته او، طالبان پس از این درگیری نیروهای بیشتری به محل اعزام کرده و چند نفر را بازداشت کردهاند. منابع محلی میگویند فضای شهر «بهشدت امنیتی» شده است.
کارشناسان معتقدند اجرای چنین سیاستهایی در شهری مانند هرات—که از دوران هخامنشیان تا تیموریان یکی از مراکز مهم فرهنگی و تمدنی منطقه بوده—میتواند پیامدهای اجتماعی گستردهای داشته باشد.
