به گزارش ایراف، روزنامه العربی الجدید در گزارشی نوشت که روابط میان حکومت طالبان و روسیه طی ماههای اخیر وارد مرحلهای تازه شده است، اما سفر ملا محمد یعقوب مجاهد، سرپرست وزارت دفاع طالبان، به مسکو در ۲۷ می و امضای یک توافقنامه رسمی همکاری نظامی و فنی، نقطه عطف این روند به شمار میرود.
این رسانه تأکید میکند که این توافق در شرایطی امضا شده که تنشهای کابل و اسلامآباد به بالاترین سطح طی سالهای اخیر رسیده و چشمانداز امنیتی منطقه دستخوش تغییرات جدی شده است.
العربی الجدید این تحول را «یک تغییر کیفی» در روابط دو طرف توصیف کرده و نوشته است که مسکو از سطح تماسهای سیاسی محدود عبور کرده و وارد همکاری نظامی مستقیم با طالبان شده است؛ اقدامی که پیامدهای آن فراتر از افغانستان و در سطح منطقه قابل توجه خواهد بود.
جزئیات توافق؛ حمایت نظامی مستقیم مسکو از طالبان
به نوشته العربی الجدید، اگرچه کابل و مسکو هنوز جزئیات رسمی توافق را منتشر نکردهاند، اما یک منبع در وزارت دفاع طالبان به این رسانه گفته است که روسیه آماده ارائه سیستمهای دفاع هوایی، سلاحهای پیشرفته و تجهیزات لازم برای کنترل کامل حریم هوایی افغانستان است.
این منبع افزوده که طالبان علاوه بر پهپادهای موجود، درخواست پهپادهای پیشرفتهتر را نیز مطرح کرده است.
العربی الجدید این اقدام را «عبور مسکو از تعامل محدود» و ورود به «مشارکت نظامی مستقیم» توصیف کرده و نوشته است که این تصمیم پیامدهای راهبردی مهمی برای منطقه خواهد داشت.
تحلیل کارشناسان افغان: پایان برتری هوایی پاکستان
العربی الجدید به نقل از کافیاتالله سرفراز، استاد دانشگاه افغانستان، مینویسد که سفر ملا یعقوب به مسکو «دستاوردی بزرگ» برای طالبان بوده است.
او گفته است که پاکستان تصور میکرد میتواند با اتکا به پوشش هوایی خود در مناطق حساسی مانند کریدور واخان یا ولایتهای کنر و نورستان دست بالا را داشته باشد، زیرا طالبان فاقد ابزار بازدارندگی هوایی بودند.
سرفراز تأکید کرده است: «اکنون این شکاف بسته شده است و ما بهزودی شاهد خبرهای مهمی از دهلینو و تهران خواهیم بود، زیرا آنها در آستانه به رسمیت شناختن حکومت طالبان قرار دارند.»
او این تحول را «شروعی مهم» دانسته اما تأکید کرده است که طالبان باید به کشورهای منطقه ثابت کنند که اقداماتشان تهدیدی برای امنیت دیگران نخواهد بود.
شگفتی و نگرانی در اسلامآباد
العربی الجدید در ادامه گزارش خود به نقل از نوید صدیقی، روزنامهنگار پاکستانی، مینویسد که دعوت رسمی مسکو از وزیر دفاع طالبان برای شرکت در نشست امنیتی روسیه «برای تصمیمگیرندگان پاکستانی غافلگیرکننده» بوده است. او گفته است که اسلامآباد انتظار نداشت روسیه اقدامی انجام دهد که «مغایر با منافع پاکستان» تلقی شود.
صدیقی افزوده است: «در درگیریهای اخیر، نیروی هوایی پاکستان بر تمام حریم هوایی افغانستان مسلط بود و هر زمان که میخواست حمله میکرد. طالبان که در جنگ زمینی مهارت دارند، در برابر نیروی هوایی پاکستان ناتوان بودند. اما اکنون مسکو برای پر کردن این خلأ وارد عمل شده است.»
او تأکید کرده که پس از این توافق، «کابل دیگر افغانستان سابق نیست» و ممکن است بتواند حریم هوایی خود را نه فقط در برابر پاکستان، بلکه حتی در برابر آمریکا نیز کنترل کند.
تأیید غیرمستقیم این تحلیلها در سخنان یعقوب مجاهد
در همین زمینه، سرپرست وزارت دفاع طالبان پس از بازگشت از مسکو و هنگام ورود به فرودگاه کابل، در سخنانی که بازتاب گستردهای یافت، گفت: «پاکستان دیگر جرأت حمله به افغانستان را نخواهد داشت.»
این اظهارات که در رسانههای منطقهای نیز بازتاب یافت، از نگاه ناظران «پیامی آشکار» به اسلامآباد و تأییدی عملی بر تحلیل العربی الجدید درباره تغییر موازنه قدرت پس از توافق نظامی کابل–مسکو تلقی میشود.
به باور تحلیلگران، این سخنان نشان میدهد که طالبان توافق اخیر را نهتنها یک همکاری فنی، بلکه یک پشتوانه بازدارنده در برابر فشارهای پاکستان میدانند.
ابعاد منطقهای: رقابت قدرتها و اهمیت افغانستان برای مسکو
العربی الجدید یادآور میشود که طالبان از زمان بازگشت به قدرت در اوت ۲۰۲۱ تلاش کردهاند روابطی متوازن با روسیه، چین و ایران برقرار کنند.
روسیه نیز از نخستین کشورهایی بود که کانالهای ارتباطی خود با طالبان را حفظ کرد و امنیت افغانستان را بخشی از امنیت آسیای مرکزی دانست.
این رسانه به نقل از جوهر مسعود، روزنامهنگار پاکستانی، مینویسد که این توافق «هشداری جدی برای پاکستان» است.
او گفته است که طالبان پیش از درگیری اخیر نیز به دنبال حمایت نظامی بودند، اما تنش با پاکستان این روند را سرعت بخشید.
مسعود تأکید کرده است که پاکستان تصور میکرد روسیه بر اساس گزارشهای بینالمللی درباره احتمال تبدیل شدن افغانستان به پایگاه گروههای مسلح، از طالبان فاصله خواهد گرفت، اما «آنچه رخ داد برخلاف انتظار اسلامآباد بود».
چشمانداز آینده؛ همکاری نظامی مسکو–کابل وارد مرحله تثبیت میشود
العربی الجدید در جمعبندی گزارش خود مینویسد که آینده همکاری نظامی میان طالبان و روسیه به چند عامل بستگی دارد:
– میزان تمایل روسیه برای ادامه حمایت نظامی
– واکنش کشورهای منطقه، بهویژه پاکستان و چین
– توان طالبان برای مدیریت توازن قدرت در منطقه
با این حال، این رسانه تأکید میکند که همکاری نظامی روسیه و طالبان دیگر یک احتمال سیاسی نیست، بلکه به شاخصی از مرحله جدید روابط منطقهای تبدیل شده است؛ مرحلهای که در آن طالبان تلاش میکنند موقعیت راهبردی خود را مستقل از هژمونی سنتی پاکستان بازتعریف کنند و از رقابت قدرتها برای نفوذ در آسیای مرکزی بهره ببرند.
